Wp/grc/Βατραχομυομαχία
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.Ἡ καλουμένη Βατραχομυομαχία, τουτέστι “μάχη βατράχων καὶ μυῶν”, ἔστι ποίημα κωμικὸν ἔμμετρον ἐν ἑξαμέτρῳ δακτυλικῷ, μιμούμενον τὴν Ἰλιάδα. Ἐν σχήματι καὶ γλώττῃ Ὁμηρικῇ κεχρημένη, τὸν δὲ μῦθον ἀνάγει εἰς γέλωτα, διηγομένη πόλεμον σμικρῶν ζῴων. Παρὰ τοῖς παλαιοῖς οἱ μὲν Ὅμηρον, ἄλλοι δὲ Πίγρην τὸν Ἁλικαρνασσέα ποιητὴν ἐνόμιζον· νῦν δέ, οἱ πολλοὶ ἱστορικοὶ ἐπὶ χρόνον Ἑλληνιστικὸν ἀνάγουσιν.
Εἶδος καὶ λογοτεχνικὸν ἦθος
[edit | edit source]Τὸ ποίημα παρῳδίαν ἀποτελεῖ τοῦ ἔπους, τὸ μέγεθος καὶ τὴν ὑψηλὴν λέξιν εἰς πράγματα φαῦλα μεταφέρει. Ἐν οὐκ ἐλάττοσιν ἢ τριακοσίοις ἑξαμέτροις, τοῖς τῆς ἐπικῆς ποιήσεως ἔθεσι—ἐπικλήσει Μούσης, γενεαλογίαις, ὁπλισμοῖς, συμβουλίοις θεῶν—ἐπὶ βατράχοις καὶ μυσὶ τοῖς πολεμοῦσι χρῆται, ὥστε τὴν γελοιότητα τῆς ὑπερβολῆς ἐπιδεῖξαι.
Σύνοψις μύθου
[edit | edit source]Ἀρξαμένου τοῦ μύθου, ὁ τῶν μυῶν βασιλεὺς Ψιχάρπαξ ἐντυγχάνει τῷ βατράχῳ ἄνακτι Φυσίγναθῳ παρὰ λίμνην. Ὁ μὲν ἀναδέχεται διαπερᾶσαι τὸν ξένον· ἐπειδὴ δ᾽ ὄφις ὑδάτινος ἐφάνη, καταλείπει τὸν μῦν, ὁ δὲ πνίγεται. Οἱ μῦες τοῦτο ὁρῶντες πόλεμον ἐπαγγέλλουσιν, καὶ ἄγγελον πέμπουσιν ἐπὶ τοὺς βατράχους. Ἐν τῇ συμπλοκῇ οἱ μῦες κρατοῦσιν· ἀλλ᾽ ὁ Ζεύς, ἵνα μὴ ἐξολεθρευθῶσιν οἱ βάτραχοι, καράβους πέμπει, οἱ δὲ μῦες ἀναχωροῦσιν. Ὁ πόλεμος ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ τελευτᾷ.
Πρόσωπα καὶ ἐπικαὶ μιμήσεις
[edit | edit source]Οἱ μῦες καὶ οἱ βάτραχοι, κἂν μικροὶ τῷ σώματι, ὡς ἥρωες ἐπικοὶ κεκόσμηνται· ἐπίθετα γελοῖα ἔχουσιν, ὅπλα δὲ ἐκ λοβῶν, κελυφῶν, φύλλων καὶ ἄλλων εὐτελῶν σκευῶν πεποιημένα. Τὰ τῆς ἐπικῆς διηγήσεως σχήματα—παρεσκευασμένα στρατεύματα, γενεαλογίαι πολεμιστῶν, θεῶν συμβούλια—πάντα παρεῖσιν, ἄνευ μέντοι θείας βοηθείας.
Συγγραφὴ καὶ χρονολόγησις
[edit | edit source]Τοῖς μὲν ἀρχαίοις Ὅμηρος ἐνομίζετο ποιητής, ἄλλοι δὲ Πίγρην τὸν Ἁλικαρνασσέα ἔφασαν. Κατὰ τὴν κρίσιν τῶν νεωτέρων, Ἑλληνιστικὸν ἐστὶν ἔργον, τάχα τοῦ 3 ἢ 2 π.Χ. αἰῶνος· ἔνιοι δὲ εἰς Ῥωμαϊκὸν χρόνον ἀνάγουσιν, Λουκιανὸν μάλιστα ὑπονοοῦντες, ἀλλ᾽ ἥκιστα τοῦτο πείθει.
Δόξα καὶ ἀποδοχή
[edit | edit source]Ἡ λέξις “βατραχομυομαχία” ἐγένετο παροιμία ἐπὶ μικρῶν καὶ ἀνοήτων φιλονικιῶν. Τὸ ποίημα ἐφιλήθη ἐν Βυζαντίῳ καὶ ἐν τῇ Ἀναγεννήσει, πολλάκις ἀνεγράφη καὶ μετεφράσθη, καὶ ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς ἄλλας παρῳδίας, οἷον τὴν Γαλεομυομαχίαν τοῦ 12 αἰῶνος.