Wp/grc/Βασιλεία τοῦ Ἰσραὴλ (Σαμάρεια)

 Τοῦτο τὸ λῆμμα ἐγράφη ἐν τῇ Κοινῇ διαλέκτῳ.

Ἡ Βασιλεία τοῦ Ἰσραὴλ ἦν ἀρχαῖον Ἰσραηλιτικὸν κράτος ἐν τῇ Λεβάντῳ, κειμένη πρὸς βορρᾶν τῆς Βασιλείας τῆς Ἰούδα. Ἀνεφάνη περὶ τὸ 930 π.Χ. μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Ἡνωμένης Μοναρχίας, ἥτις ἐβασιλεύθη ὑπὸ Σαούλ, Δαβίδ, καὶ Σολομῶντος. Ἡ βασιλεία ὀνομάζεται πολλάκις ἡ **Βόρειος Βασιλεία** πρὸς τὸ διακρίνειν αὐτὴν ἀπὸ τῆς νοτίου Βασιλείας τῆς Ἰούδα. Ἡ χώρα αὐτῆς ἐπεξετάθη ἐπὶ τὰς χώρας τῶν δέκα βορείων φυλῶν τοῦ Ἰσραήλ, συμπεριλαμβανομένων τῶν περιοχῶν ὡς ἡ Σαμάρεια, ἡ Γαλιλαία, καὶ μέρη τῆς Πέραν τοῦ Ἰορδάνου.

Ὁ πρῶτος βασιλεὺς τοῦ Ἰσραὴλ ἦν ὁ Ἱεροβοὰμ Α΄, οὗτινος ἡ ἐξέγερσις κατὰ τοῦ Ῥοβοὰμ (υἱοῦ τοῦ Σολομῶντος) ἤγαγεν εἰς τὴν διαρκῆ σχίσιν. Ἡ πρωτεύουσα τῆς βασιλείας ἦν ἀρχικῶς Συχέμ, ἔπειτα Θερσά, πρὶν μονίμως ἱδρυθῆ ἐν τῇ **Σαμαρείᾳ** ὑπὸ τοῦ Βασιλέως Ἀμβρί. Ἡ Βασιλεία τοῦ Ἰσραὴλ διετήρησεν χώραν καὶ πληθυσμὸν οὐσιωδῶς μείζονα τῆς νοτίου ἀντιμόρου αὐτῆς, τῆς Ἰούδα, ἀλλὰ ἡ πολιτικὴ ἱστορία αὐτῆς ἐχαρακτηρίσθη ὑπὸ χρονίου ἀσταθείας, ταχέων δυναστικῶν ἀλλαγῶν, καὶ θρησκευτικοῦ συγκρητισμοῦ ὅστις πολλάκις ἐπήγαγεν τὴν ὀργὴν τῶν βιβλικῶν προφητῶν.

Ἡ Δυναστεία τῶν Ἀμβριδῶν καὶ ἡ Πολιτικὴ Ἐξουσία

Ἡ βασιλεία ἔφθασεν εἰς τὴν ἀκμὴν τῆς δυνάμεως καὶ τῆς ἐπιρροῆς αὐτῆς ὑπὸ τὴν **Δυναστείαν τῶν Ἀμβριδῶν** (περὶ τὸ 884–840 π.Χ.), ἥτις ἱδρύθη ὑπὸ τοῦ Βασιλέως Ἀμβρί. Ὁ Ἀμβρὶ ἐστερέωσεν τὴν θέσιν τῆς βασιλείας διὰ τῆς ἱδρύσεως τῆς νέας, στρατηγικῶς κειμένης πρωτευούσης τῆς Σαμαρείας καὶ διὰ τῆς ἐνάρξεως ἰσχυρῶν ξένων συμμαχιῶν. Ὁ υἱὸς αὐτοῦ, Ἀχαάβ, ἐσυνέχισεν τοῦτο τὸ ἔργον, νυμφευθεὶς τὴν Φοινικικὴν πριγκίπισσαν Ἰεζάβελ. Διὰ τούτων τῶν συμμαχιῶν, οἱ Ἀμβρίδαι ἐξησφάλισαν τὰς ἐμπορικὰς ὁδοὺς καὶ τὴν στρατιωτικὴν σταθερότητα, ἐπιτρέποντες τῷ Ἰσραὴλ πρὸς τὸ γίνεσθαι κλειδὶς δύναμις τῆς περιοχῆς.

Ἡ περίοδος τῶν Ἀμβριδῶν ἐστὶν ἀρχαιολογικῶς καλῶς μαρτυρημένη, μετὰ ἀποδείξεων μνημειώδους ἀρχιτεκτονικῆς ἐν τῇ Σαμαρείᾳ καὶ τῷ Ἰεζραέλ. Ὅμως, ἡ ἀνοχὴ τῆς δυναστείας καὶ ἡ προώθησις τῶν μὴ-Γιαχβιστικῶν λατρειῶν, ἰδίᾳ ἡ λατρεία τοῦ Βάαλ ἡ ἡγουμένη ὑπὸ τῆς Ἰεζάβελ, ἐγένετο πηγὴ σφοδρᾶς ἐσωτερικῆς συγκρούσεως καὶ καταδίκης ἐν τῇ βιβλικῇ διηγήσει, μάλιστα διὰ τῶν προφητῶν Ἠλία καὶ Ἐλισαίου.

Ξέναι Σχέσεις καὶ Ἀσσυριακὴ Πίεσις

Καθ᾽ ὅλην τὴν ἱστορίαν αὐτῆς, ἡ Βασιλεία τοῦ Ἰσραὴλ ἀντιμετώπισεν συνεχεῖς γεωπολιτικὰς ἀπειλάς, κυρίως ἀπὸ τῆς γειτονικῆς Ἀρὰμ-Δαμασκοῦ (Συρίας) καὶ τῆς ἀναδυομένης δυνάμεως τῆς Νεο-Ἀσσυριακῆς Αὐτοκρατορίας. Ὁ Ἰσραὴλ πολλάκις ἐνεβλήθη εἰς ἀμυντικὰς συμμαχίας, ὡς ἡ συμμετοχὴ εἰς τὸν συνασπισμὸν κατὰ τοῦ Ἀσσυρίου βασιλέως Σαλμανασὰρ Γ΄ ἐν τῇ **Μάχῃ τῆς Καρκάρ** (853 π.Χ.), ἥτις ἐπέσχεν προσωρινῶς τὴν Ἀσσυριακὴν ἐπέκτασιν εἰς τὴν Λεβάντην.

Καθὼς ἡ Ἀσσυριακὴ πίεσις ἐνετάθη, ὁ Ἰσραὴλ ἠναγκάσθη πρὸς τὸ ἀποδιδόναι βαρὺν φόρον πρὸς τὸ διατηρεῖν τὴν κυριαρχίαν αὐτοῦ. Αἱ δυναστεῖαι ἀνέτειλον καὶ ἔπεσον ἐν ταχείᾳ διαδοχῇ, πολλάκις χαρακτηριζόμεναι ὑπὸ βίας, βάσει τοῦ εἰ ἡ ἄρχουσα οἰκογένεια ἠδύνατο πρὸς τὸ ἐπιτυχῶς διαχειρίζεσθαι τὰς καταπιεστικὰς ἀπαιτήσεις τῆς Ἀσσυριακῆς Αὐτοκρατορίας ἐνῷ ταυτοχρόνως ἠμύνετο τὰς ἐπιδρομὰς ἀπὸ τῆς Ἀράμ.

Καταστροφὴ καὶ Ἐξορία

Ἡ Βασιλεία τοῦ Ἰσραὴλ ὑπεχώρησεν τελικῶς εἰς τὴν Ἀσσυριακὴν Αὐτοκρατορίαν ἐν τῷ δευτέρῳ ἡμίσει τοῦ 8ου αἰῶνος π.Χ. Τὸ τελικὸν πλῆγμα ἦλθεν μετὰ τὴν ἀπόστασιν τοῦ Βασιλέως Ὠσηὲ κατὰ τοῦ Ἀσσυρίου Βασιλέως Σαλμανασὰρ Ε΄. Ὁ Σαλμανασὰρ Ε΄ ἐπολιόρκησεν τὴν πρωτεύουσαν πόλιν τῆς Σαμαρείας, καὶ ἡ πόλις ἔπεσεν τελικῶς εἰς τὸν διάδοχον αὐτοῦ, Σαργών Β΄, ἐν **722/721 π.Χ.**

Μετὰ τὴν κατάκτησιν, μέρος οὐσιῶδες τῆς Ἰσραηλιτικῆς ἀρχούσης τάξεως καὶ τοῦ ἐπιδέξιου πληθυσμοῦ μετετοπίσθη εἰς τὴν Μεσοποταμίαν καὶ τὴν Μηδίαν. Τοῦτο τὸ γεγονὸς ἐστὶ γνωστὸν ὡς ἡ Ἀσσυριακὴ Ἐξορία ἢ ἡ διασπορὰ τῶν Δέκα Ἀπολεσθεισῶν Φυλῶν τοῦ Ἰσραήλ. Ὁ Σαργὼν Β΄ τότε ἐπανῳκισεν τὴν χώραν μετὰ ξένων ὁμάδων. Ταῦτα τὰ γεγονότα ἔληξαν οὐσιαστικῶς τὴν ἀνεξάρτητον ὕπαρξιν τῆς Βορείου Βασιλείας καὶ ἤγαγον εἰς τὸν σχηματισμὸν τοῦ **Σαμαριτικοῦ** πληθυσμοῦ, μίγνυον τοὺς ὑπολοίπους Ἰσραηλίτας μετὰ τῶν ξένων ἀποίκων. Αὕτη ἡ καταστροφὴ ἵσταται ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν Βασιλείαν τῆς Ἰούδα, ἥτις ἐπεβίωσεν τῆς Ἀσσυριακῆς κρίσεως τοῦ 701 π.Χ. ὡς κράτος ὑποτελές.

Θρησκευτικὴ καὶ Γραφικὴ Κληρονομία

Ἡ κληρονομία τῆς Βασιλείας τοῦ Ἰσραὴλ παρουσιάζεται πολλάκις ἀρνητικῶς ἐν τῇ βιβλικῇ διηγήσει, ἥτις συνεκροτήθη κυρίως καὶ διωρθώθη ἐν τῇ νοτίῳ Βασιλείᾳ τῆς Ἰούδα. Οἱ Ἰουδαϊκοὶ συγγραφεῖς ἐπέκριναν τὴν θρησκευτικὴν ἀπόκλισιν τοῦ Ἰσραήλ, ἰδίᾳ τὴν ἵδρυσιν ἀντιπάλων κέντρων λατρείας ἐν Βαιθήλ καὶ Δὰν μετὰ χρυσῶν μόσχων, ὅπερ ἐθεωρήθη ὡς ἀπόρριψις τοῦ Ναοῦ τῶν Ἱεροσολύμων καὶ τῆς συγκεντρώσεως τῆς Γιαχβιστικῆς λατρείας.

Παρὰ τὴν κριτικὴν βιβλικὴν ἄποψιν, ἡ βασιλεία ἦν ἡ πηγὴ ἰσχυρῶν προφητικῶν παραδόσεων, συμπεριλαμβανομένων ἐκείνων τοῦ Ἠλία, τοῦ Ἐλισαίου, καὶ τοῦ Ἀμὼς, αἵτινες ἐπέδρασαν βαθέως ἐπὶ τὴν Ἰσραηλιτικὴν θρησκείαν. Μετὰ τὴν Ἀσσυριακὴν κατάκτησιν, ἡ χώρα ἀνεδιοργανώθη καὶ ἐγένετο μέρος τοῦ Ἀσσυριακοῦ ἐπαρχιακοῦ συστήματος. Ὁ ὅρος "Ἰσραὴλ" ἐχρησιμοποεῖτο ἔτι, ἀλλὰ τὸ ἀνεξάρτητον πολιτικὸν μόρφωμα τὸ ἱδρυθὲν ὑπὸ τοῦ Ἱεροβοὰμ Α΄ ἐξέλιπεν.