Wp/grc/Βίοι Παράλληλοι
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.| Βίοι Παράλληλοι | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
.jpg) Ἔγγραφο 1362 ὑπὸ τοῦ Βυζαντινοῦ σοφοῦ Μανουὴλ Τζυκανδύλης | ||||||||
|
Οἱ Βίοι Παράλληλοι ἐστὶν συλλογή βιογραφιῶν, ἣν ἐγράψα Πλούταρχος ἐν τῷ πρώτῳ καὶ δευτέρῳ αἰῶνι μ.Χ.[1]. ἰδιαιτέρα δὲ τῶν Βίων ἡ διάταξις: ζεύγη Ἑλλήνων καὶ Ῥωμαίων προσώπων, ἵνα ὁ ἀναγνώστης σύγκρισιν ἀρετῆς, κακίας τε καὶ τύχης ἔχῃ. ἡ ἔκθεσις οὐ μόνον τὰ ἔργα καὶ τὰ πολιτικὰ γεγονότα περιγράφει, ἀλλὰ καὶ τὸν χαρακτῆρα, τὰ πάθη, τὰς ἠθικὰς ἀρετὰς καὶ ἀσθένειες τῶν ἀνδρῶν διδάσκει[2].
ἡ ἐπίδρασις τῶν Βίων Παράλληλων διήρκεσεν ἐκ τῆς ἀρχαιότητος μέχρι τῆς Ῥωμαϊκῆς ἀναγεννήσεως. Τὰς μεταφράσεις λατινικὰς καὶ εὐρωπαϊκὰς, ὑπὸ τῶν ἑρμηνευτῶν, εἰς τὰς γλώσσας τῶν νεωτέρων χρόνων, ἐποίησαν τοὺς Βίους πρότυπον τῆς ἀρετῆς, τῆς ἠθικῆς σκέψεως, καὶ τῆς βιογραφικῆς γραφῆς[3].
Δομή καὶ Περιεχόμενα
[edit | edit source]τὰ ἔργα ἐκτείνονται ἐπὶ πολὺν χρόνον καὶ περιλαμβάνουσιν ἐννέα ζεύγη σωζομένων Βίων καὶ τέσσαρας μονούς. ἕκαστον ζεύγος συνίστησιν ἐκ Ἑλλήνος καὶ Ῥωμαίου, ὅπως ἐξετάζωνται τὰ ἤθη, ἡ ἀρετή, ἡ μοῖρα καὶ τὸ πρᾶγμα[4].
ἐν ταῖς γνωστότεραις ζεύξεσιν ἐστίν: Ἀλέξανδρος καὶ Ἰούλιος Καῖσαρ, Δημοσθένης καὶ Κικέρων, Θησεὺς καὶ Ρωμὺλος, Περικλῆς καὶ Φάβιος Μαξιμος. ἡ ἔκθεσις περιλαμβάνει γενέτειραν, δημόσια καὶ οἰκεία πράγματα, στρατηγικὰ καὶ πολιτικὰ, καὶ συμβάντα ἀνιχνεύοντα τὸν χαρακτῆρα. Μετὰ τὴν διήγησιν προστίθεται συνήθως συγκρισις, ἐν ἧι ὁ συγγραφεύς ἀναλύει τὰ κοινὰ καὶ διαφορὰ τῶν ἀνδρῶν καὶ ἡθικὰ διδάγματα ἐκφέρει[5].
οὐχ ἁπλῶς ἱστορίαν πολιτικὴν ἀναγράφει· ἀλλὰ ἀπὸ τῶν μύθων ἕως τῶν Ῥωμαϊκῶν χρόνων, ἐκτείνεται ὁ χρόνος καὶ ὁ χώρος, ἵνα ἡ ἀνάγνωσις ὁλοκληρωμένη ἀρετὴν καὶ τύχην διδάξῃ[6].
Σκοπὸς καὶ Μέθοδος
[edit | edit source]ὁ Πλούταρχος δηλοῖ σαφῶς ὡς σκοπὸν τὴν ἀναγραφήν τῶν Βίων οὐχ ὡς ἱστορίαν ἀκριβῆ, ἀλλὰ ὡς ἔργον ἐξετάζον χαρακτῆρα καὶ ἀρετὴν. ὡς λέγει ἐν τῷ βίῳ Ἀλεξάνδρου, οὐ μόνον τὰ ἐπιτεύγματα, ἀλλὰ τὰς διαθέσεις καὶ τὰς προαιρέσεις ἐρευνᾷ[7].
ἀναφέρει συμβάντα μικρὰ, ἀποφθέγματα, καὶ ἰδιωτικὰ περιστατικά, ὅπως φανῇ ὁ χαρακτὴρ τῶν ἀνδρῶν. διὰ ταύτης τῆς μεθόδου, ἀνιχνεύεται ὁ λόγος τῶν πράξεων, καὶ ἡ ἀρετὴ ἢ ἡ κακία ἐμφανίζεται[8].
οὐκ ἀνεπιφύλακτα ἐχρησάτο πηγῶν πολλῶν· συχνὰ συμβιβάζει ἀντιφάσεις ἵνα τὸ ἠθικὸν μάθημα διασφαλίσῃ. διὰ τοῦτο, οἱ Βίοι θεωροῦνται βιογραφίαι ἠθικαί μᾶλλον ἢ ἱστορικαί[9].
Ἀποδοχὴ καὶ Κληρονομία
[edit | edit source]ἐκ τῆς ἀρχαιότητος μέχρι τῆς Ῥωμαϊκῆς ἀναγεννήσεως οἱ Βίοι ἐξετάζοντο καὶ ἐτιμήθησαν. μεταφράσεις λατινικαὶ καὶ εὐρωπαϊκαὶ ἐποίησαν τοὺς Βίους παράδειγμα ἀρετῆς καὶ ἡθικῆς[10].
Σαίξπηρ καὶ νεότεροι δραματουργοὶ ἐχρησάμην τὰς Βίους ὡς πηγήν δραμάτων Ῥωμαϊκῶν, καὶ ὁ Μονταίνης τὰς ἐπηρεάσθη ἐν ταῖς δοκιμασίαις αὐτοῦ. ἡ ἐπιρροὴ τῶν Βίων ἐπετάθη ἐπὶ τὴν πολιτικὴν θεωρίαν καὶ τὴν παιδείαν ἐν τῇ Εὐρώπῃ[11].
ἐν ἡμέραις νεωτέραις, ἐπιστήμονες χρησιμοποιοῦσιν τὰς βιογραφίας ὡς πηγὴν ἱστορικῶν, φιλοσοφικῶν, καὶ ἠθικῶν γνώσεων, πάντοτε μετὰ κριτικῆς ὑπὸ τῆς ἐπιμέλειας τῶν γεγονότων[12].
Σχόλια
[edit | edit source]- ↑ Πλούταρχος, Prooemium ad Lives I.
- ↑ Πλούταρχος, Αλεξάνδρου Βίος 1.
- ↑ Jacques Amyot, 1579, Vita Alexandri et Caesar.
- ↑ Πλούταρχος, Καίσαρος Βίος 1–50.
- ↑ Πλούταρχος, Βίοι Παράλληλοι, Demosthenes et Cicero, 10.
- ↑ Πλούταρχος, Αλεξάνδρου Βίος 20.
- ↑ Πλούταρχος, Αλεξάνδρου Βίος 3.
- ↑ Πλούταρχος, Βίοι Παράλληλοι, Caesar 15.
- ↑ Πλούταρχος, Prooemium ad Lives II.
- ↑ Jacques Amyot, 1579, Vita Alexandri et Caesar.
- ↑ Britannica, Parallel Lives, 2023.
- ↑ Academic OUP, Plutarch Parallel Lives Analysis, 2021.
Βιβλιογραφία
[edit | edit source]- Πλούταρχος, Βίοι Παράλληλοι, I–XXIII.
- Πλούταρχος, Prooemia ad Lives I–II.
- Amyot, Jacques, 1579, Vita Alexandri et Caesar.
- Britannica, Parallel Lives, 2023.
- Academic OUP, Plutarch Parallel Lives Analysis, 2021.