Wp/grc/Βάτραχοι
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.Βάτραχοι ἐστὶ κωμῳδία Ἀριστοφάνους, πρῶτον δειχθεῖσα ἐν ταῖς Ληναίαις τῷ 405 ἔτει π.Χ. ἐν Ἀθήναις, τὸ πρῶτον βραβεῖον λαβοῦσα. Ἡ δὲ ὑπόθεσις κωμικῶς μιμεῖται τὴν κάθοδον Διονύσου εἰς τὸν Ἅιδην, ἵνα ἀνάξῃ τραγῳδοποιὸν ἄριστον ἐπὶ τὴν γῆν, διὰ τὸν Εὐριπίδου καὶ Σοφοκλέους θάνατον.
Πλοκὴ καὶ πρόσωπα
[edit | edit source]Ὁ Διόνυσος, σὺν τῷ δούλῳ Ξανθίᾳ, εἰς τὸν Ἅιδην πορεύεται, βουλόμενος ἀναγαγεῖν Εὐριπίδην. Ἐν τῇ ὁδῷ πρὸς Χάρωνα τὸν πορθμέα ἀκούει τοῦ χοροῦ τῶν βατράχων, οὗ τὸ ᾆσμα «βρεκεκεκὲξ κοὰξ κοάξ» ἐπίσημον γίγνεται. Ἐν τῷ Ἅιδῃ ὁ Διόνυσος γίνεται κριτὴς ἀγῶνος λόγων μεταξὺ Εὐριπίδου καὶ Αἰσχύλου περὶ τῆς ἀρετῆς τῆς ποιήσεως.
Ἀγὼν Αἰσχύλου καὶ Εὐριπίδου
[edit | edit source]Ὁ ἀγὼν ἐστὶν ἔργον σπουδαιογέλοιον, συνάπτον κριτικὴν τῶν μεθόδων ἀμφοτέρων τῶν ποιητῶν· ὁ μὲν Εὐριπίδης ἀποφαίνεται νεωτεριστὴς καὶ ἀκριβής, ὁ δ᾽ Αἰσχύλος σεμνὸς καὶ ἡρωικός. Μετὰ τὴν κρίσιν ὁ Διόνυσος ἄγει ἐπὶ τὴν γῆν τὸν Αἰσχύλον ὡς τῇ πόλει ἀναγκαιότερον.
Θέματα καὶ σημασία
[edit | edit source]Ἡ κωμῳδία τὸν γέλωτα τῇ πολιτικῇ καὶ λογοτεχνικῇ κρίσει συνάπτει· ἐν τῷ βάθει δηλοῖ τὴν μέριμναν τῶν Ἀθηναίων περὶ τῆς καταστάσεως τῆς πόλεως ἐν τῷ Πελοποννησιακῷ πολέμῳ. Τὸ ἔργον ἔμεινεν προσφιλὲς διὰ τὰ σκώμματα, τὴν μνήμην τῶν μεγάλων ποιητῶν, καὶ τὴν ἀξιομνημόνευτον παράστασιν τοῦ χοροῦ τῶν βατράχων.
Σκηνικὰ μέσα
[edit | edit source]Οἱ Βάτραχοι συνάπτουσι τὸ μυθικὸν καὶ τὸ κωμικόν· ἡ τοῦ θεοῦ προσωποποιία, ἡ πορεία εἰς τὸν Ἅιδην, καὶ χοροὶ μεγάλοι—μάλιστα ὁ τῶν βατράχων χορός—παρέχουσιν τὴν ἰδιότητα τοῦ δράματος. Ἡ παράβασις πρὸς τοὺς θεατὰς ἀπευθύνεται, δίδουσα τῷ χορῷ λόγον περὶ πολιτικῶν καὶ ποιητικῶν ζητημάτων. Ἅμα δὲ ὁ ἀγὼν τῶν δύο τραγῳδῶν γίνεται καὶ τὸ πάθος καὶ τὸ ἄκρον τοῦ δράματος.
Ἱστορικὴ περίστασις
[edit | edit source]Δρᾶται μετὰ τὴν ἐν Σικελίᾳ συμφοράν καὶ ἐμφανίζει τὴν ἀγωνίαν τοῦ δήμου καὶ τὴν κόπωσιν τῆς πολιτείας. Ὁ Ἀριστοφάνης διὰ τῆς ἀποστολῆς τοῦ Διονύσου ἀλληγορεῖ τὴν ἐπανόρθωσιν τῆς πόλεως καὶ παρακαλεῖ πρὸς ἡγεμονίαν σοφίᾳ κεκοσμημένην.
Κληρονομία
[edit | edit source]Ὡς ἓν τῶν τελευταίων σωζομένων παραδειγμάτων τῆς παλαιᾶς κωμῳδίας, οἱ Βάτραχοι μένει ἔργον σπουδαῖον λογοτεχνίας καὶ πολιτικῆς σκωπτικῆς κρίσεως. Ἡ σύζευξις λαμπρῶν σκηνικῶν, παρρησίας πολιτικῆς, καὶ ἐξετάσεως τοῦ σκοποῦ τῆς τέχνης ἀσφαλίζει τὴν διαμονὴν τοῦ ἔργου ἐν τοῖς κλασικοῖς ἀγῶσιν. Νεώτεραι μεταποιήσεις καὶ παραστάσεις ἐπὶ νεωτέρᾳ σκηνῇ μαρτυροῦσι τὴν διαμένουσαν δύναμιν καὶ τὴν πολιτιστικὴν σημασίαν αὐτοῦ.