Wp/grc/Βάρβιτον

 Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.

Τὸ βάρβιτον, ὄργανον ἔχον χορδὰς καὶ τοῖς λύροις συγγενές, ἐνομίζετο παρὰ τοῖς ἀρχαίοις μουσικοῖς βαρυφωνότερον τῆς κιθάρας. Ἐχρῆτο δὲ μάλιστα τοῖς ἀνατολικοῖς ἔθνεσιν, ὧν ἡ Ἰωνία καὶ ἡ Λυδία, καὶ σπανιώτερον παρὰ τοῖς Ἕλλησιν. Λέγουσιν ὅτι τὴν φωνὴν ἐξέφερε βαθεῖαν καὶ σεμνήν, οὐχ ὥσπερ αἱ συνήθεις λύραι τὴν ὀξεῖαν.

Περὶ τῶν ὀνομάτων

Ἐν τοῖς ὕστερον χρόνοις ἡ τῶν ὀνομάτων τάξις ἐταράχθη· τὸ γὰρ Περσικὸν ὄργανον, ὃ καλοῦσι βάρβατον, ὑπὸ τῶν Ῥωμαίων ἐκλήθη βάρβιτον. Ἀλλ’ ἐκεῖνο μὲν τοῖς ψάλλουσι διὰ τοῦ δακτύλου καὶ τῆς χορδῆς ἐχρῆτο, τοῦτο δὲ τῇ λύρᾳ ἔοικε καὶ τὸν δάκτυλον οὐκ ἐδέχετο ἐπὶ τοῦ ζυγοῦ. Ἐξ οὗ πολλοὶ ἠγνόησαν τὴν διαφορὰν καὶ ἔλεγον ἓν εἶναι τὰ δύο.

Περὶ τοῦ σχήματος καὶ τῆς φωνῆς

Τὸ βάρβιτον ἦν πλατύτερον καὶ μακροτέρας ἔχον χορδάς, διὸ καὶ τὸν ἦχον χαμηλότερον ἀφίει. Οἱ δὲ παλαιοί φασιν ὡς ἑπτὰ μὲν εἶχε τὰς χορδάς, ἄλλοι δὲ πλείους, ὥστε πρὸς τὸ βάθος τῆς φωνῆς ἱκανώτερον εἶναι. Ὁ μὲν δὴ τρόπος αὐτοῦ ἐδόκει τοῖς Ἕλλησιν ἀλλότριος, καὶ οὐ πολλοὶ ἐχρῶντο τούτῳ ἐν ταῖς ἑορταῖς ἢ ταῖς ἀγωνίαις.

Περὶ τῆς Περσικῆς βαρβᾶτος

Ἔστι δὲ καὶ παρὰ Πέρσαις ὄργανον ὁμοίως ὀνομαζόμενον, ὃ δὲ τὴν φύσιν ἔχει τοῦ ψαλτηρίου τῶν λαγουτόμορφων· ἐνταῦθα γὰρ οἱ ψάλται ἐπὶ τοῦ ξύλου πιέζουσι τὴν χορδὴν καὶ μεταβάλλουσι τὴν φωνήν. Ἐξ αὐτοῦ γέγονεν ὕστερον πολλὰ ὄργανα ἐν ταῖς Ἑσπερίαις χώραις, οἷον τὸ λεγόμενον λαγούτον καὶ τὸ θεωρβόν.

Περὶ νεωτέρων ζητήσεων

Ἐπειδὴ οὐδὲν αὐτὸ τοῦ ὀργάνου σώζεται, οἱ νεώτεροι σοφοὶ ζητοῦσιν ἐκ τῶν γραφῶν καὶ τῶν ἀγαλμάτων τὴν φύσιν αὐτοῦ μαθεῖν. Ἔνιοι δὲ καὶ μηχανῇ λόγου καὶ ἀριθμοῦ ἐπιχειροῦσιν ἀναπλάσασθαι τὴν φωνήν, ὥσπερ εἴ τις ἐκ τῆς σκιάς ἀναπλάττοι τὸ σῶμα.

Συμπέρασμα

Τὸ βάρβιτον οὖν δοκεῖ εἶναι ὄργανον παλαιὸν καὶ σεμνὸν, ὃ τὴν βαθεῖαν φωνὴν ἔφερεν, ἀλλ’ οὐκ ἔτυχεν ἐν Ἑλλάδι πολλῆς εὐδοξίας. Ἡ δὲ πρὸς τὸ Περσικὸν βάρβατον σύγχυσις ἔφερεν πλάνην ἐν τοῖς γράμμασιν· ὅμως δὲ οἱ μουσικολόγοι νῦν ζητοῦσιν ἀκριβῶς τὸν ἀρχαῖον ἦχον καὶ τὴν μορφὴν τοῦ ὀργάνου ἐξευρεῖν.