Wp/grc/Αὖλος Κορνήλιος Κέλσος
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἐλέγχθη.
Ὁ Αὖλος Κορνήλιος Κέλσος (περὶ τὸν κεʹ πρὸ Χριστοῦ ἕως περὶ τὸν νʹ μετὰ Χριστόν) ἦν Ῥωμαῖος ἀνὴρ λόγιος καὶ συγγραφεὺς τῶν περὶ ἰατρικῆς, ὃς μάλιστα ἐγνωρίσθη διὰ τὸ σωζόμενον αὐτοῦ σύγγραμμα Περὶ Ἰατρικῆς (De Medicina). Τὸ μὲν πλεῖον τῆς ἐγκυκλοπαιδείας αὐτοῦ ἀπώλετο, τὸ δὲ βιβλίον τοῦτο μόνον ἐσώθη, καὶ πηγὴ μέγιστον ἐγένετο τοῖς μεταγενεστέροις περὶ δίαιταν, φάρμακα, καὶ χειρουργίαν. Ἐν τῇ δερματολογίᾳ δὲ καὶ τῇ ὀνοματοθεσίᾳ τῶν καρκίνων ἐμνήσθη, ὅτε τὸ Ἑλληνικὸν καρκίνος εἰς τὴν Λατινικὴν γλῶσσαν μετέθηκεν ὡς cancer.
Περὶ τῆς ζωῆς αὐτοῦ ὀλίγα σαφῶς λέγεται. Οἱ μὲν νομίζουσιν ὅτι Ἀὔλος, οἱ δὲ Ἀυρήλιος ἐκαλεῖτο. Ἐξ ὧν γράφει ἐννοεῖται ὅτι ἔζη κατὰ τὰς βασιλείας Αὐγούστου καὶ Τιβερίου. Τόπος αὐτοῦ ἢ ἡ Ῥώμη ἦν ἢ ἡ ἐν Γαλλίᾳ Ναρβωνησία χώρα, καθάπερ ἀπὸ τῶν φυτῶν καὶ γεωργικῶν παραδειγμάτων φαίνεται.
Βίος
[edit | edit source]Περί γε τοῦ βίου τοῦ Κέλσου ἐλάχιστα σαφῶς ἔστιν εἰπεῖν. Ἐν τῷ Περὶ Ἰατρικῆς τοὺς πρὸ αὐτοῦ ἰατροὺς ἐπικαλεῖται ὡς νεωτέρους, ὅθεν ἐν τοῖς χρόνους τοῦ πρώτου αὐτοκράτορος ἐτάχθη. Ἀναγεγραμμένος ἐστίν, φασί, ἐπὶ μνημείου ἐν Ῥώμῃ, ἀλλ’ ἄδηλον εἰ ὁ αὐτός. Εἴτε ἰατρὸς ἦν πράξει εἴτε λόγῳ μόνον, οὐκ ἀσφαλές· ἀλλ’ ἐν ταῖς ἐπιστολαῖς αὐτοῦ τὴν ἐμπειρίαν καὶ τὴν παρατήρησιν ὡς κριτὰς τῆς τέχνης τιμᾷ.
Τὸ Περὶ Ἰατρικῆς
[edit | edit source]Διάρθρωσις καὶ περιεχόμενον
[edit | edit source]Τὸ σύγγραμμα ἐν ὀκτὼ βιβλίοις ἔστιν. Τὸ πρῶτον ἱστορεῖ τὴν τῶν ἰατρῶν γένεσιν καὶ τοὺς παλαιοὺς λόγους· τὸ δεύτερον καὶ τρίτον περὶ νόσων· τὸ τέταρτον περὶ τῶν μερῶν τοῦ σώματος· τὸ πέμπτον καὶ ἕκτον περὶ φαρμάκων· τὸ ἕβδομον περὶ χειρουργίας· τὸ ὄγδοον περὶ ὀστέων καὶ ἄρθρων. Ἡ διαίρεσις αὕτη ἀκολουθεῖ τῷ τῶν Ἱπποκρατικῶν τρόπῳ, ὅπου τρία ἦν τὰ μέρη τῆς τέχνης—δίαιτα, φάρμακα, καὶ τομὴ.
Ἐν τῇ προοιμίᾳ διαλέγεται περὶ θεωρίας καὶ πράξεως, καὶ μνημονεύει τὰς ἀνατομὰς τῶν ζῴων καὶ ἀνθρώπων, ὡς ἐποίησαν Ἡρόφιλος καὶ Ἐρασίστρατος. Προτρέπει δὲ τοὺς ἰατροὺς ὅπως τῇ φύσει συνάδωσι καὶ μὴ μάτην ἀντιτείνωσιν.
Συνεισφοραὶ εἰς τὴν ἰατρικὴν
[edit | edit source]Ὁ Κέλσος σαφῶς ἔγραψεν περὶ πυρετῶν, καὶ τὰ τέτταρα σημεῖα τῆς φλεγμονῆς διεῖλε — θερμόν, ἄλγος, ὄγκος, ἐρυθρόν (λατ. calor, dolor, tumor, rubor). Ἐνομοθέτησεν ὅπως δεῖ ἐκχέειν τὸ αἷμα, καθαίρειν, καὶ τέμνειν ἐπ’ ὀρθῷ καιρῷ. Ἐν χειρουργίᾳ ἐδηλοποίησε τρόπους καθαιρέσεως καταρράκτου, θραύσεων, καὶ λιθιάσεως τῆς κύστεως.
Ἐν τοῖς φαρμάκοις πολυμερῶς ἔγραψεν· μνημονεύει ὀπιοειδῆ καὶ ποικίλα βοτανικὰ σκευάσματα, ὡς καὶ τὰ ἐκ μετάλλων ἢ λίθων ἐπιτηδεύματα. Ἐπιμελῶς διώρισε νόσους τῆς δέρματος, ὧν ἔνιαι ἔτι τὸ ὄνομα Κέλσου φέρουσιν (ἄλωπεξ Κέλσου, κηρίον Κέλσου).
Ἄλλα συγγράμματα καὶ ἀξία
[edit | edit source]Πλὴν τοῦ Περὶ Ἰατρικῆς ἔγραψεν, ὡς δοκεῖ, περὶ γεωργίας, ῥητορικῆς, καὶ στρατηγικῆς τέχνης, ὡς μέρος ἐγκυκλοπαιδείας μείζονος. Ἐν τοῖς γεωργικοῖς αὐτοῦ ἐδίδαξεν ὡς ἂν ὁ Κολοῦμελλας μετὰ ταῦτα μιμήσαιτο.
Ἡ ἐπίδρασις τοῦ Κέλσου διήρκεσεν εἰς τοὺς ὕστερους αἰῶνας, καὶ ἐν τῇ λατινικῇ ἰατρικῇ ὀρολογίᾳ ἴχνη αὐτοῦ μένει. Ἡ λέξις αὐτοῦ σαφὴς καὶ εὔρυθμος, κατὰ τὸν Ἀυγουστεῖον χρόνον. Τὸ βιβλίον πρῶτον ἐτυπώθη τὸν πέμπτον καὶ δέκατον αἰῶνα, καὶ οὕτως ἡ Ῥωμαϊκὴ ἰατρικὴ ἐν τῇ Ἀναγεννήσει ἀνεζώσθη.