Wp/grc/Αὐλός
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.Ὁ αὐλός, ὃν οἱ μὲν Ῥωμαῖοι tibiam καλοῦσιν, ἦν παρὰ τοῖς Ἕλλησιν ὄργανον πνευστόν, ἐκ δύο σωλήνων συνιστάμενον, καὶ διπλοῖς γλωττίσιν ἐχρώμενον. Ἐδόκει δὲ τὴν φωνὴν ἔχειν οὐ μαλακὴν οὐδὲ ἡσύχιον, ἀλλὰ διαπεραίνουσαν καὶ ἐναργῆ, καθάπερ οἱ νῦν λεγόμενοι ὀβοῖ. Ὁ δὲ παίζων αὐτὸν ἐκαλεῖτο αὐλητής, καὶ ἡ τέχνη αὐλητική.
Καὶ ἐν ταῖς Ἑλληνικαῖς πόλεσι τοῦτο τὸ ὄργανον ἦν οὐκ ὀλιγάκις ἀκουόμενον, ἐν ταῖς θυσίαις καὶ τοῖς ἀγῶσι καὶ τοῖς συμποσίοις. Οἱ δὲ ἀρχαιότεροι ἐν ταῖς ἑορταῖς ἔτι αὐτοὶ ἔπαιζον, ὕστερον δὲ ἡ τέχνη εἰς χεῖρας ἐμπείρων ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν ἐγένετο, πολλοὶ δὲ αὐληταὶ ἐπ’ ἐλευθερίᾳ καὶ δόξῃ ἐγένοντο.
Περὶ τῆς μορφῆς καὶ τῶν εἰδῶν
[edit | edit source]Τῶν δὲ αὐλῶν οὐκ ἦν μία μορφή. Ὁ μὲν συνήθης ἐκ δύο σωλήνων ἦν, ἐν οἷς ἑκάτερος ἰδίαν εἶχεν γλωττίδα, καὶ ἐξήρχετο ὁ ἦχος διπλοῦς. Ἦν δὲ καὶ μόναυλος, ἕνα μόνον σωλῆνα ἔχων· καὶ πλαγίαυλος, ὅντινα ἐπ’ ὤμου καὶ πλαγίως ἐφύσαζον, ὥσπερ οἱ νῦν φθέγγοντες αὐλοὺς πλαγίους. Ἄλλος δέ τις, ἀσκαυλός λεγόμενος, ἀσκόν τινα ὑπ’ ἀγκῶνος ἔφερε, ἐξ οὗ τὸ πνεῦμα συνεχὲς ἦν — ὅμοιον τοῖς ὀργάνων τοῖς νῦν καλουμένοις θυλάκιον ἔχουσιν.
Οἱ δὲ στόμιοι τῶν αὐλῶν μείζους ἦσαν τῶν τῶν καθ’ ἡμᾶς ὀργάνων, καὶ σαφῶς ἔστιν ἐκ τῶν γραμμάτων καὶ τῶν ἀναγλύφων ὅτι διπλαῖς γλωττίσιν ἐχρῶντο. Οἱ δὲ αὐληταὶ ἐφόρουν φορβείαν, ἣ περιέζωνε τὴν κεφαλήν, μίαν ἐπὶ τοῦ μετώπου, ἄλλην δὲ ὑπὸ τὴν ὀφρῦν, ἵνα κρατεῖται τὸ στόμα καὶ ἀναπαύωνται τὰ χείλη· ὧν ἡ χρῆσις καὶ πρὸς τὸ ἀδιαλείπτως πνεῖν ἐγίγνετο.
Περὶ τῆς χρήσεως καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων
[edit | edit source]Ἐχρῶντο δὲ τῷ αὐλῷ ἐν πολλοῖς πράγμασιν· ἐν ταῖς θυσίαις τοῖς θεοῖς, ἐν ταῖς ποιητικαῖς ἀγωνίαις, ἐν τοῖς δράμασι τραγικοῖς καὶ κωμικοῖς, καὶ ἐν τοῖς ἀγῶσι γυμνικοῖς. Ὅτε γὰρ ἐπάλην ἢ ἅλμα ἢ δίσκον ἢ ἄλλο τι τοιοῦτον ἐποίουν, ὁ αὐλητὴς ἦγεν ἐν ῥυθμῷ τὴν κίνησιν. Καὶ ἐν ταῖς ναυσὶ τὰς κώπας κατηύθυνον ἐπ’ αὐλὸν ῥυθμιζόμεναι· ἐν δὲ τῷ στρατοπέδῳ ἐσήμαινεν ἡ φωνὴ τοῦ ὀργάνου τὴν πορείαν.
Οἱ μὲν φιλόσοφοι περὶ τούτου διελέχθησαν· Πλάτων μὲν ἐν ταῖς Πολιτείαις ἀπώσατο τὸ ὄργανον ὡς κινοῦν τὴν ψυχὴν πρὸς ἔκστασιν, ἐν δὲ τοῖς Νόμοις ἐπέτρεψεν ὑπὸ κανόνος. Ἡ δὲ ἁρμονία αὐτοῦ ἐδόκει ἁπτεσθαι τῶν θιασῶν τοῦ Διονύσου καὶ ἔχειν ἔκστασιν ἢ μανίαν ἐπιφέρουσαν.
Περὶ τῶν μύθων καὶ συμβόλων
[edit | edit source]Λέγεται δὲ καὶ μῦθος ἀρχαῖος περὶ τῆς εὑρέσεως τοῦ ὀργάνου. Ἀθηνᾶν φασὶν αὐλὸν πρῶτον ποιῆσαι, ἐπειδὴ δὲ τὸ εἶδός της ἐν ὕδατι ἰδοῦσα ἐμυκτηρίσθη, ῥίψαι τὸ ὄργανον. Τότε Μαρσύας ὁ Σάτυρος λαβὼν τὸν αὐλὸν ἐξ αὐτῆς ἐπαίξας ἤμειψεν εἰς ἔριν πρὸς Ἀπόλλωνα, ὃς κιθάρᾳ ἔψαλλε. Ὁ δὲ Ἀπόλλων νικήσας αὐτὸν ἐξεδέρμασεν.
Οὕτω δὴ συμβολικῶς ἡ ἔρις ἐδείκνυεν ὅτι ὁ μὲν αὐλὸς ἐτύγχανε πάθους καὶ ἐνθουσιασμοῦ, ἡ δὲ λύρα τάξεως καὶ σωφροσύνης· καὶ ὡς ἡ τοῦ λόγου καὶ ἡ τῆς ἐπιθυμίας φύσις ἀντικειμέναι ἀλλήλαις ἐφαίνοντο.
Περὶ τῆς ἐν τέχνῃ καὶ γραφῇ μνήμης
[edit | edit source]Ἐν πολλοῖς ἀγγείοις καὶ πίναξι καὶ ἀναγλύφοις ὁ αὐλητὴς γέγραπται. Ἐν μὲν τῷ καλουμένῳ Χίγιεῳ κρατῆρι, ὁρᾶταί τις αὐλητὴς τοὺς ὁπλίτας ἐν τάξει ἄγων· ἄλλος δὲ ἐπὶ τῆς τοῦ Ἡρακλέους ἐργασίας, ὅπου πομπὴν ἡγεῖται. Ἀπὸ τούτων δῆλον ὅτι ἐν τοῖς ἱεροῖς καὶ τοῖς πολεμίοις πράγμασι τὸ ὄργανον ἐχρῆτο, καὶ τὸ εἶδος τοῦ διπλοῦ σωλῆνος βεβαιοῦται.
Περὶ τῆς νεωτέρας μνήμης
[edit | edit source]Καίπερ ὁ αὐλὸς ἠφανίσθη μετὰ χρόνους, οἱ νεώτεροι ζητοῦσιν ἀναπλάσαι τὴν φωνὴν αὐτοῦ· ἐπιχειροῦσι γὰρ διὰ λογιστικῶν μηχανῶν καὶ ἠχῆς ἐπανορθώσεων ἀποφαίνειν ὅπως ἂν ἠχεῖεν. Καὶ ἐν ταῖς τῶν ποιητῶν μιμήσεσιν ὁρᾶται, ἐν δράμασι καὶ παιδιᾶς τοῖς νεωτέροις, ὥστε τὸ ὄνομα καὶ ἡ φήμη τοῦ ὀργάνου μὴ παντάπασιν ἀφανίσθαι.
Ἔνιοι δὲ ἐν τοῖς Ἠπειρώταις καὶ τοῖς νοτίοις τῆς Ἀλβανίας ἔτι νῦν αὐλοὺς διπλοὺς φυλλάσσουσιν, ἔχοντας μὲν ἄλλην φύσιν, ἀλλ’ ἔτι τοῦ παλαιοῦ ὀργάνου μνήμην ἐπαναφέρουσαν.