Wp/gcr/Plato dé Gwiyann

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | gcrWp > gcr > Plato dé Gwiyann
Jump to navigation Jump to search
Kart di boukliyé gwiyannen
Tepuy Kukenan o Vénézwéla, oun dé pli ro tepuys di masif.

Boukliyé gwiyannen oben plato dé Gwiyann ka konstitchwé oun réjyon di Lanmérik di Sid, ki sitchwé asou lakot nò-lès-a. A roun fòrmasyon jéyolojik ki fòrmen o Prékanbyen, di laj ki konprann ant 2,5 ké 1,9 bilyon di lannen. Li ka rouprézanté roun dé pli ansyen masif ki toujou vizib asou plannèt-a, konpozé di bidim plato di laltitid ki aplé tépouys. Dé kaskad enprésyonnan, kou Kaieteur Falls, Kuquenan Falls ké Salto Angel, ka jité yé kò di sa plato-ya.

Plato dé Gwiyann ka étann so kò asou sis péy ; di lwès an lès :

  • Lakolonbi ;
  • Vénézwéla, koté plato-a sa délimité o nò pa Lorénòk-a ;
  • Gwiyannan, ansyen Gwiyann britannik oben anglé ;
  • Sourinanm, ansyen Gwiyann néyèrlandé oben olandé ;
  • Lagwiyann, départman fransé di lout-lanmè ;
  • Brézil, délimitasyon di plato o sid pa Lanmanzonn-an.

Mon Roraima (ki sitchwé à lentèrsègsyon-an dé frontchè di Gwiyannan, di Vénézwéla é di Brézil) té lontan konsidéré kou pwen kilminan-an di plato, ké 2 810 mèt di laltitid, mé a anfèt Pico da Neblina (2 995 m), ki sitchwé asou frontchè-a ant Brézil ké Vénézwéla.

Réjyon-an sa roukouvri pa pli gran danbwa vyèrj tropikal imid-a ki pa òkò vigtim di déforèstasyon-an. Danbwa gwiyannen-an sa pa so natir similè à sa-a di Lanmanzonni, don li sa roun prolonjman.

Li ka konpòrté plizyò park ké zonn ki protéjé : o Vénézwéla park nasyonnal-ya di Canaima, Parima Tapirapecó ké Serranía La Neblina ; o sant di Gwiyannan danbwa Iwokrama ké park nasyonnal di Kaieteur é o Sid di péy zonn-yan ki protéjé di Kanuku é di Kanashen ; o Sourinanm park Brownsberg ké rézèrv natirèl di Sourinanm santral ; o Brézil park nasyonnal di mon Roraima é dé montangn Tumucumaque, sa dannyé fika annan kontinwité-a di park anmanzonnyen di Lagwiyann.

Nòt ké référans

Wè osi