Wp/dlg/Һаһыл
| Һаһыл лат. Vulpes vulpes | ||
| ||
| Наука классификацията | ||
| Царствота: Һүөһүлэр | ||
| Тиибэ: Хордовайдар | ||
| Кылааһа: Кыыллар | ||
| Этэрээдэ: Адьыргалар | ||
| Кэргэнэ: Ыттар | ||
| Бииһэ: Һаһыллар | ||
| Биидэ: Һаһыл (Vulpes vulpes) | ||
| Ареал уонна олорор һирдэрэ | ||
 | ||
.jpg)
Һаһыл (лат. Vulpes vulpes) — ыттар кэргэттэригэр киирэр, уһуу һүөһү. Һаһыллар биистэригэр муӈ таргаммыт, үгүс аксааннаак онуга бөдөӈ биидэ.
Тас көстүүтэ
[edit | edit source]Һаһыллар бииһэ кэтитэ онуга уһуна ортокуу буолар, онтон һаһыл биидэ итилэртэн муӈ бөдөӈ буолар. Этин уһуна — 60—90 см буолар; кутуругун уһуна — 30—60 см, гинилэр кутуруктарын уһуна эттэрин аӈаара курдук буолар. Тыһылар ыйааһыннара — 5—8 кг буолар, онтон атыырдар ыйааһыннара — 6—10 кг.
Һаһыллар һибиэттэрэ араас һирдэргэ уратылаак, уопсайынан 40—50 биид баар. Муора өттүтүгэр бардакка, һаһыллар быдан улакан онуга һырдык буолаллар. Муора өттүгэр баар кайаларга, быдан элбэктэ кара-һир карата һибиэттээк һаһыллар көрсөллөр. Муӈ таргаммыт һибиэтэ — кыһыл. Кыһыл һибиэттээк һаһыллар маннык буолаллар: һырдык кыһыл һистээк, чээлкээ (сорогор кара) быардаак онуга караӈа атактаак. Муӈ дэӈ көрүӈэ — һаһыл-албинос, гинилэр толору чээлкэйдэр онуга күөк карактаак.
Һаһыллар телосложениялара стройнай буолар. Гинилэр таһыттан уһун кутуруктаак, уһунчакай һырайдаак, кыра атактарга турар , чэгиэн эттээк онуга ортокуу кэтиттээк һүөһү буолаллар. Гинилэр улакан кулгаактаактар (кэтитэ — 8—13 см), ол кулгаактар каар анныгар һылдьар булту эмиэ истээктэрин һөп.
Таргатыы
[edit | edit source]Һаһыллар олус киэӈник таргаммыттар: Эуропа, Муора Африка, Азия улакан чааһыгар, Муора Америка. Һаһыллар олус муора оройонугарга олорботтор (Колобур: Таймыр онуга Гренландия).
Аһылыктара
[edit | edit source]Һаһыллар уһуу һүөһүлэргэ киирэриттэн эрээри, гини барытын аһыан һөп онуга гинилэр аһылыктара олус эӈин-эӈин өӈнөөх-дьүһүннээк. Һаһыллар аһылыктарын төрүтэ — кутуйактар. Һинньигэс, уһун һаһыл айага онуга һытыы тиистэрэ, һүрдээк үчүгэйдик бултууругар көмөлөһөр.
Һаһыллар куобактары үксүн бултаабаттар эрээри, куобактарга онуга куобак оголоругар һаба түһүөктэрин һөп. Өссүө туртас онуга таба оголорун бултууллар.
Һаһыллар өссүө көтөрдөрү, кааска диэри тиийэ кэтиттэктэргэ, бултуоктарын һөп. Өссүө гинилэр һымыыттарын онуга күйүүкээннэрин олус үчүгэйдик һииллэр.
Үүһэ олорор һаһыллар өссүө араас фрукталары онуга отону аһыыллар.
Һигэлэр
[edit | edit source]