Wp/cko/Andrew Asiamah Amoako
Andrew Asiamah Amoako (sara nnyɔ cɛɛn 24,1966)i ti Gaana jɔrɛdifɔ ni politikifɔɔ na i ti MP bo i bukaari Eighth Parliament, Fourth Republic of Gaana n su. sara buru ni nnyɔ,2020 ye bu tuuri mba yiiri a, na i jina ka i tiɛŋgu sɔnɔ bo i buka má paati be su.[1][2][3] Kisa yiri tana Fomena Constituency n bo i wo Ashanti Region biɛ n nu a. Yiri yo ti Republic of Gaana 8th Parliament Biɛnutanafɔ n tɔsu fɔ a.[4][5]
I diŋgɔ bombori ni i Kara kɔɔwa
Bu wuuri Amoako sara nnyɔ cɛɛn 24,1966 wɔ miɛn n bo bu fere i ka Wioso-Adansi n su, bo i wo Ashanti Region ni. I la MSc fa kɔ Environmental Resources Management kadasi ni Master of Arts fa kɔ jɔrɛ sɛsɛsu kadasi, na wɔ akaaki anya LLB (Jɔrɛdi) afite Kwame Nkrumah University of Science and Technology ni professional citi kadasi(BL) afite Gaana Sukuu of citi.[6] I kaaki nyaari Masters of Art kadasi fiteeri Kofi Annan Int. Tanalafiɛ Centre a, na wɔ anya BACHELOR OF SCIENCE afite UST, ni Diploma fa kɔ Surveying Practice nu afite Gaana Institution of Surveyors.
Jumayoowa
[edit | edit source]Ka na i wura pɔlitiki nu ni, i yo ti jɔrɛdifɔ wo asɛsɛ n bo bu fere i ka Minka Premo and Co. (Akosombo Chambers) ni. Yiri yo ti Estates Karaci a ni Land Officer ni Valuer fa ma Kumasi Metropolitan Assembly.[7]
Pɔlitiki
[edit | edit source]I faari sunsuni ka i jina má bu paati ŋuŋunu mbaa tuuwa n dɛɛ sin, ka na 2020 mbaatu n ba ju ni, fa kɔ sa bo i tiɛngu paatifɔm fa yoori i na wɔ asunmá i nu n dɛɛ ti ni, na wɔ ajina ka i tiɛngu sɔnɔ, má paati be jaa nu, na bu tu mbaa ma i. I yo tiiri NPP fɔ wɔ, ama na wɔ ajina paati n nɔaniɛ kpamaawam su, i wo Article 3(9), na wɔ ayi i nɔɔ ka i buka má paati n su kun na wɔ a ma bɛrɛ MPm dɛɛ Biɛnutanafɔ n labari, dɔ na yiri gusu ajina asiɛn dɛɛ Nɔaniɛ Kpamaawa bo i wo Article 97 (1) nsu, sara buru 13,a 2020, na wɔ ama nɔɔ ka Amoako dɛɛ biɛ n da ŋgbɛɛ wɔ. Ama na Amoako akete nyini nɔɔ maawa ni, dama i ŋa wɔ fite paati n nu kere má ka i ti má MP kun wɔ, na sasu bekun Gaana dɛɛ Parliament ni ngumi koro wɔrɔ i ka i ti má MP kun a. Na Legal practitioner n bo bu fere i ka Kwaku Asare ni ajina Amoako sin, a kan ka nyini sunsuni n sɔ ti jɔrɛdi jɔrɛ wɔ, ma ka jɔrɛ diibiri kpiri n bo bu fere i ka High Court ni koro kan i a, kabo ba kan asiɛn n Nɔaniɛ Kpamaawa n nu na i wo Article 99(1) n nu ni.[8][9][10]
Amoako dumɔ diiri Fomena MP biɛ n December 2016 mbaa tuuwa n nu wɔ ni mbaa 14,823, 72.7% lɛɛ, NPP jaa nu.[11]
Ama, sara buru ni nnyɔ 2020 mbatu n nu, saŋga bo wɔ akpaaki afite paati n nu na i jina i tiɛngu sɔnɔ ni, na wɔ adi mba 12,805, na wɔ akuma bo i ni yiri kpariki su ni, i mi n yo ti i lamɔkɔ NPP fɔ wɔ bu fere i ka Philip Ofori-Asante, yiri diiri mba 10,798 wɔ.[12][13] Amoako ngumi yoori sɔnɔ bo i jina i faŋga nu diiri mbaa 2020 MPm mbaatuwa n a.[14][15][16] Na i jinabiri ka i tiɛngu sɔnɔ n akɔ ayo anyunuyi mɔ bekun mbatu n sin, dama paati nnyɔ (NPP ni NDC) n be mɔ atara má i beŋgu jama nɔ. Mbatu n sin dɛɛ anzama bo nu, na Amoako ase ka i ti má ka i sunsuni tiɛ be fa kɔ NPP paati n su wɔ fa kɔ kabo i kiteeri ka i ti má bu be kun ni. Na NPP kadasi kɛrɛfɔ, John Boadu, ase ka Amoako koro kaaki sere atin na i buka paati n su bekun ama na i paati n dɛɛ ciirem su. 7 January 2021 ni, na bu ayi Asiamah ka i yo Parliament Biɛnutanafɔ Tɔsufɔ Nnyɔ su. Yiri ngumi i sɔnɔ bo i tiiri MP i dɛɛ faŋga nu bo wɔ dumɔ ajina nyini tɔsufɔ jinaabiri n bumboori su Ghana asiɛn n su a.[17]
Asɛsɛm
[edit | edit source]Amoako i ti asɛsɛ n bo bu fere i ka Members Holding Offices of Profit Committee n biɛnutanafɔ a, na i buka asɛsɛ nyiŋga be su, bu fere i ka Standing Orders Committee, ni bo fere i ka Subsidiary Legislation Committee, ni bo bu fere i ka Education Committee ni, ni bo bu kaaki fere i ka Mines and Energy Committee ni.[7]
I Tiisu Jɔrɛ
[edit | edit source]Amoako ti Kristofɔ wɔ.[7]
Nɔaniɛ n fiteeribiri
[edit | edit source]- ↑ https://citinewsroom.com/2022/02/fomena-well-resist-attempts-to-impose-amoako-asiamah-on-us-aggrieved-npp-members/
- ↑ https://www.modernghana.com/news/1055215/fomena-mp-declares-intention-to-join-npp-caucus.html
- ↑ https://asaaseradio.com/boamah-to-npp-let-fomena-mp-run-unopposed/
- ↑ https://www.myjoyonline.com/andrew-asiamah-declared-2nd-deputy-speaker-of-parliament/
- ↑ https://dailyguidenetwork.com/fomena-mp-elected-second-deputy-speaker/
- ↑ http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5328
- 1 2 3 https://www.parliament.gh/mps?mp=128
- ↑ https://www.graphic.com.gh/news/politics/fomena-sacked-npp-mp-asiamah-returns-as-independent-mp.html
- ↑ https://www.adomonline.com/fomena-mp-lost-his-chance-to-be-a-kingmaker-in-parliament-franklin-cudjoe/
- ↑ https://www.ghanaiantimes.com.gh/fomena-mps-fate-hangs-in-the-balance-as-parliament-deals-with-npps-letter/
- ↑ https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/parliament/ashanti/fomena/
- ↑ https://theaccratimes.com/3715-2/
- ↑ https://theaccratimes.com/muntaka-explains-why-fomena-mp-was-nominated-as-second-deputy-speaker-of-parliament/
- ↑ http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/ashanti/fomena/
- ↑ https://electiondatacenter.theghanareport.com/election-results/2020-2/ashanti-region/fomena/
- ↑ https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2020/elections.constituency.results.php?mode=parliamentary&ID=282
- ↑ https://www.parliament.gh/mps?mp=119