Wp/bqi/علیمردوݩ خان مٱم سالاٛیی چالٱنگ

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | bqiWp > bqi > علیمردوݩ خان مٱم سالاٛیی چالٱنگ
Jump to navigation Jump to search

علیمردوݩ خوݩ مٱمسالاْ (زمار آڤیڌاْ مؽن سال 1271 مالکٱنوݩ ٱفتۉی و مۉت آڤیڌاْ مؽن سال 1313 مالکٱنوݩ ٱفتۉی) یٱکؽ ز سٱرڌیاریٱل اؽل بٱختؽاری مؽن چنارۊد فریڌٱن ڤولاتگٱ اٛسباهوݩ بی ک چٱن سال ڤا نزامیٱل ٱرتش رزاشا پٱلٱڤی جٱر داشڌ. دا علمیردوݩ خوݩ بی‌ڤی مٱریٱم بٱختؽاری دوڌٱر هوساٛین قولی خوݩ اؽلخونی بٱختؽاری بی. علیمردوݩ خوݩ کۊچؽری خوساْ تاْ هالۊیٱلس سٱرڌار زٱفٱر و علیقولی خوݩ سٱرڌار ٱسٱڌ ز سٱر رٱد کرڌ. رٱئڌ ڤ مٱکتٱڤ هۊنٱ ڤ سال 1302 مالکٱنۊن ٱفتۉی اوسو ڤابا گاٛئۊس آڤی راٛیس هۊز چالٱنگ. علیمردوݩ خوݩ ڤا هالۊیٱلس و سردیاریٱل لٛور چی سٱرڌار ٱسٱد ۉ.... مؽن گات مٱشرۊتٱ ری ڤ ری ستٱم شا قاجار ڤاستاڌ(مٱنڌ).

دینداتری[edit]

علیمردوݩ خوݩ ز هۊز چالٱنگ تیراْ مٱمسالاْ بی و بٱڤس علیقولی خوݩ چالٱنگ بی. علیمردوݩ خوݩ مؽن گات خوس سٱڤات خوٱنڌن ۉ نڤشڌن دۊنس و سال 1302 ٱفتۉیی ڤا گٱڤۊس راٛیس هۊز چالٱنگ ڤابیڌن. علیمردوݩ خان میٛن ساْند 17 سالاٛیی ڤا هالۊیٱلس و سوڤاروݩ بختیاری میٛن گراٛئڌن تاٛروݩ و شکٱسد اْستبداڌ قاجار شرکٱت کرد، علیمردوݩ خوݩ ڤا رٱڤٱندیاری پارتی آستاراٛ بختؽاری دلرٱئڌاْ ای پارتی آڤی. علیمردوݩ خوݩ مؽن سال 1307 ٱفتۉی یٱ نوفۊسی ناْ ڤا نوم «هاٛئٱت اجتماعیاْ بختیاری » کاْ دٱڤازدٱ کٱس ز سردیاریٱل بٱختؽاری بین سی ری ڤ ری کاری ڤا ستٱم رزاشا راس کرڌ. نزیک «پیر غار» میٛن فارسوݩ چارمال بختیاری، علیمردوݩ خان دال خوساْ ز جومشت ڤورکردن گوئڌ و هونو رٱئڌن ڤ تٱنگ گٱزی و شۊراۉ و رٱ شومال ڤ بلٱمگٱ ناْ بٱسدن و خاسدن چول کونن سی فراٛیڌٱن. چونو بی ک هوکۊمٱت ڤا تٱجیل سردار فاتاٛ و مٱم تقی خان ٱمیر جٱنگ نٱ سی چٱک چنٱ فرسناڌ تاٛسوݩ. میٛن ای گات بی کاْ دو بیشتر تایفاْیٱل بٱختیٛاری ٱندوم جومشت ڤابیئن. مٱمراْزا خان سردار فاتاٛ و سردار اْقبال ٱم هامیندار جومشت ڤابیڌن ڤاْلی هومفرگی خٱڤانین بختیاری ڤا علمیردوݩ خان بی نتیجاْ مٱند. میٛن ڤیرگار 27 مٱگٱرماْ 1308 ٱفتۉی علیمردوݩ خان، ڤا نیرۊیٱلس کاْ 2000 کٱس بیڌن و ری باٛرٱقسوݩ نڤشداْ بی «لا اله الا الله، محمد رسول الله و علی ولی الله» و اْگوئڌن کاْ «ایما ایٛخایم دیناْ ناْ راسد کونیم ؛ جوݩ زیما، مال زیسا» ٱڤوڌن میٛن شٱئرکورد و گراٛئڌنس، اوسو میٛن شٱئرکورد کولٱ پٱلٱڤی ناْ سیس جریماْ ناهاڌن و لاْڤاس بختیاری ناْ رٱڤاج دان و اوسو هونو بال رۊ زایٱنداْ رۊڌ تا «پول کٱلاْ» نٱ گراٛئڌن ، هوکۊمٱت راْزاشا ز کول ڤولات ایران نیرۊ خاسد و هونوناْ ڤا فٱرمونیاری تیمسار شابٱختی فرشناڌ ب راستاگٱ. میٛن گاتی ک دٱسداْ بسی ڤابیڌاْ سی آشتی کاری ڤا علیمردوݩ خان و باقی سردیاریٱل جومشت میٛن فٱروخ شٱئر چٱک چناْ اْکردن، ٱرتش پٱلٱڤی ز چار قاْر چول کرد سی جومشت بٱختیاریٱل. ز دڤوݩ لٱشگٱر ٱڤاز ڤا فٱرمونیاری سرهٱنگ موهتٱشمی، ز ٱفتۉنشین لٱشگٱر خورماڤاڌ ڤا فٱرمونیاری سٱرهٱنگ تاجبخش و ز شومال سٱرهٱنگ بهادور بختیاری و تیمسار شابٱختی چول کاری ناْ تٱموم و کٱمال ٱنجوم دائن. میٛن سفیڌ دٱشت یٱ تیپ ٱرتش بیس رۊز میٛن موهاسراْ بختیاریٱل بی، نیرۊیٱل جومشد کاْ ز چار قر موهاسراْ ڤابیڌاْ بیئن میٛن نوهم مورداڌ میٛن فٱروخشٱئر ز نیرۊیٱل دۉلتی شکٱست خٱردن و شٱئرکورد نٱ داڌن ب ٱرتش رزا خان، اوسو ب نیاس لٱشگٱر دوهزار ناْفٱری بختیاریٱل نزیک ب 50 رۊز ڤا نزامیٱل پٱلٱڤی درگر بیئن، ڤاْلی دٱسد آخر بختیاریٱل شکٱست خٱردن و یٱ قٱری زسوݩ کوشداْ و زٱئمدار و یٱ قٱریٱم اْسیر ڤابیئن، علیمردوݩ خان و چٱنتا ز سٱروݩ لٱشگٱر بختیاری نجات گراٛئڌن، ای جٱنڳ 44 رۊزاْ ڤا نوم جٱنڳ سپید دٱشت نوم دیار ڤابیڌاْ. دٱسد آخر لٱشگٱر علیمردوݩ خان شکٱست خٱرد و خوس و چٱنتا ز یارٱلس تٱرست ز جٱنڳ نابراڤٱر جوݩ سالوم بٱراْ ب دٱر. نیا جٱنگ شٱئرکورد و ایسجا ڤابیئن نزامیٱل میٛن ای شٱئر علیمردوݩ خان ڤ یارۊنس ری ٱڤوردن ب جٱنگ چریکی و پارتیزانی، نیرۊیٱل لورستان و هٱنگ رزاپۊر تا میونکۊ سی دٱسگریس رٱئڌن ز دینس، علیمردوݩ خان ز کاٛینو و لبد بازوفت گوڌٱشت، خان ڤا جٱنگ چریکی رٱئڌ سی دسڤیل تا رٱسسد ب اْمامزاداْ ٱئمٱڌ فڌالٱ، سرهٱنگ ساڌوق خان مٱمۊر گراٛئڌن علیمردوݩ خان بی، علیمردوݩ خان ز اوچو رٱئڌ ب سردٱشت دسڤیل و چٱن رۊ ب دسڤیل بی، دٱسد آخر سرهٱنگ ساڌوق خان دٱسگیرس کرد و فرشناڌس سی تیٛروݩ. علیمردوݩ ناْ فرشناڌن ب زندوݩ قٱسر، ای پیا چٱن سالی ب زندوݩ قٱسر بی و میٛن هبدٱ آزر سال 1313 ٱفتۉی اْڌام ڤابی. مزار شیرپیا علیمردوݩ خان هاٛنی کاْ هاٛنیاْ دیار نی.

ٱلیمردوݩ خوݩ مؽن کٱلام نڤیسیارٱل[edit]

علیمردوݩ مؽن بیت بیت بٱندوݩ[edit]

توفٱنڳ علیمردوݩ هٱم باز سڌا کرد * سرهٱنگ کولٱ پۊسدی هٱنگ باْلا کرد.

توفٱنڳ علیمردوݩ هٱم باز قورومنیڌ * سرهٱنگ کولٱ پۊسدی چاڌور رومنیڌ.

بی عٱرۊس کاْل ایٛزناْ کاْل بوساکی * سٱنگرا ناْ هین گراْئڌ تا کاٛفت خاکی.

بی عٱرۊس تو کاْل بزٱݩ کاْل بوساکی * توفٱنڳچی ز مٱمسالاْ سوڤار ز راکی.

شومشیر علیمردوݩ تاٛلا بی غٱش * ب زمین باٛرچ ایٛزناْ ب آسموݩ تٱش.

نزامی کولاْ پۊسدی لاْنگا مٱلاری * نٱتٱری جٱنڳ بوکونی ڤا بختیاری

تٱیاراْ بال بال ایٛکناْ سر کو ڤردۊن * اْسم شا ناْ کۊر کوناْ شیر علیمردوݩ

تٱیاراْ بال بال ایٛکناْ سر کو ڤردوݩ * شومشیروم ب گل زٱنوم سی کول ایرون.

دورگٱل سی کوشتنم پٱلاناْ بوریڌن * گاٛڤۊیٱلوم ز داغ مو کٱڌ بوریڌن

بالونا بالا هٱڤا بالا تاٛینیڌٱ * دٱڌاْیٱل مٱندعلی پٱلا بوریڌٱ

کوجاْ و کوجاْ سپا کوجاْ فراشوم * رٱ بڌین دام و دٱڌوم بیا سر لاشوم.

بیست و چار تیر هٱردوماْ هاْنی ب هۊشوم * لیکاْ دام و دٱڌوم ٱڤوڌ ب گۊشوم.

سرچشمٱ[edit]