Wp/bqi/شٱئرآویشتاٛیی مایا

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | bqiWp > bqi > شٱئرآویشتاٛیی مایا
Jump to navigation Jump to search
مٱعبٱد کۊکۊلکان

ز شٱئرآویشتاٛیی پؽشرٱئڌاْ اْمریکا مؽنجقا گٱ قۉم مایا راسس کرد‌. یٱکولی دٱساڤٱرد مؽن هونٱر، ماٛئماری، آستاراٛشناسی ۉ اْشمار دونسمٱندی داشتناْ. مایا نوم یٱ تولو ز ٱقڤام سورپۊست مؽن مکزیک ۉ شمال اْمریکا مؽنجقایی ڤا نوم شٱئرآویشتاٛیی قڌیمی مؽن هٱمیݩ راستاگٱ ئاْ. مایائوݩ کاْ ز سٱردیارتٱرین زاڌرۊیٱل سوئرپۊس ڤیڌن مٱئمۊلٱن شٱئراسوناْ مؽن دارسونا ڤارۊیی راس اْکردن. مایایی یٱل مؽن داٛڤوݩ ڤولات مکزیک، هٱماْ گۊئاتمالا ۉ اْلسالڤاڌور زئشت ۉ کونشتکاری داشدناْ .

ٱئڤال

دٱموݩ : ۱۵۰۰ پیش ز زاٛمارڤیڌن مٱسی - ۱۵۴۶ دینا زمار ڤیڌن مٱسی

ڤارگٱ: چی مؽناواْ یۊتاکوݩ، داٛڤوݩ مکزیک، سٱرهٱڌا ٱمرۊزی گۊئاتمالا، بلیز ۉ اْلسالڤاڌور

زڤوݩ : مایایی

نژاڌ: سورپۊس

دین : دین مایا

شٱئرٱل موهم: پالنکاْ، چیچن ایتز، تیکال،

مایاپوݩ, کۊپوݩ, تئوتی, هوئاکوݩ

سیچاْ ز باٛئݩ رٱئڌن؟ : دیار نؽڌ، ٱڤوڌن چولکاروݩ اْسپانیایی ۉ هوشگ ڤابیڌن پاتٱختسوݩ

قۉم مایا یٱکی ز پیشکرداٛتریݩ شٱئزآویشتاٛیی یٱل اْمریکا مؽنجقایی ناْ مؽن گات دیندا کولومبی راس کرداْ بی، کاْ مؽن هونٱر، معماری، آستاراٛشناسی ۉ هساو یٱکولی چی تازاْ داشتاْ. ایسنا هٱم قٱڌٱراٛسوݩ مؽن مکزیک ۉ گۊئاتمالا زنداٛیی اْکونن. مایایی یٱل ڤا ڤا کار ڤٱندن شٱئرآویشتاٛیی دیندا ز خوسوݩ چی اولمک تٱرستن مؽن سالا ۲۵۰ تا۹۰۰ ڤا نیا زاٛمار ڤابیڌن مٱسی شٱئرآویشتاٛیی گٱپی مؽن اْمریکا مؽنجقایی راسد کونن. ڤیرگار مایایی یٱل ساٛ تا بٱئرجا موهم داراْ؛ ( گات دیندا کلاسیک یا زئشت اْبتڌایی، گات کلاسیک ۉ گات دیناکلاسیک یا ز باٛن رٱئڌن شٱئرآویشتاٛیی مایا). اؽ زایاراْ ڤا لزۉٱل غٱلڤاْ زڤوݩ مایایی قساْ اْکردن ۉ یٱ جۊر تورهؽل اْبتڌایی هیروگلیفی هٱم داشڌن کاْ آرنگاسوݩ ڤاس اْنڤشدن. شٱئرآویشتاٛیی مایا ڤ دٱس زایاراٛیٱل پٱئلسوݩ زٱئیف ڤابی ؤو آقڤٱت ڤا هٱپرون اْسپانیایی یٱل ز ماڤاٛؽن رٱئڌ. پؽش ز باٛن رٱئڌن مایایی یٱل یٱهو شٱئرآویشتاٛیی ۉ شٱئرٱل گٱپسوݩ ناْ لاهاڌن ب جا ۉ رٱئڌن مین کویٱل لیز گراٛئڌن، کاْ دٱلیل ٱسلی ای تفاق هٱنی دیار نؽڌ سی دل ز باٛن رٱئڌن آرننگٱل نڤشڌاْ ۉ نٱزٱرات نٱ چی یٱک. بٱئڌ هو شٱئرآویشتاٛیی مایا مٱند ۉ رٱئڌ ری ب ڤاجگونی ۉ مایایی یٱل ڤٱسدن ب دٱسد آزتکوݩ ۉ نیا هونو ب دٱسد اْسپانیایی یٱل ز باٛین رٱئڌ. نوفۊس مایایی یٱل ٱمرۊز کاْ ڤور جا مٱندناْ نزیک هفت ملیوݩ کٱسن کاْ دو بیشتر مین ڤولات مکزیک ۉ راستاگٱیٱل کوساری گۊئاتمالا ۉ بلیزن.

شٱک ۉ گموݩ دٱرباراْ سا آوڌن مایایی یٱل ب اْمریکا بیشتر ب مؽنجقا نزیک سٱڌاْ دٱئوم پیش ز زاٛمار ڤابیڌن عیسی مٱسی اْرٱساْ ۉ ٱڤلین آرنگٱل ب جا مٱنداْ ز زئشت خٱلک مایایی اْرٱساْ ب دؽارجۊری مٱرڤۊت ڤ ۲۶۰۰ دیندا ز زاٛمار ڤابیڌن عیسی ماسی مؽن ڤولات بلیژ خوساْ دیاری کرداْ. ڤیرنگار مایایی ڤ سال ۳۱۱۴ پؽش ز زاٛمار ڤابیڌن عیسی مٱسی هٱشاراْ اْکونن ۉ ٱلڤٱت یٱ مٱتٱل دیندادار هڌ کاْ تٱفاقٱل ۱۸۰۰ دیندا ز زاٛمار ڤابیڌن عیسی ماسی ناْ اْگو.

سرچشمٱ[edit | edit source]