Jump to content

Wp/bol/Birni Legas

From Wikimedia Incubator
< Wp | bol
Wp > bol > Birni Legas
Lagos
city, port city, big city, metropolitan area, megacity, former national capital
Inception1472 Edit
Official nameLagos Edit
Native labelLagos, Èkó Edit
DemonymLagosian, Lagotien, Lagotienne Edit
Official languageEnglish Edit
ContinentAfrica Edit
CountryNigeria Edit
Capital ofNigeria, Southern Nigeria Protectorate, Federation of Nigeria, First Nigerian Republic Edit
Located in the administrative territorial entityLagos State Edit
Coordinate location6°27′22″N 3°23′37″E Edit
Head of governmentBabajide Sanwo-Olu, Rilwan Akiolu Edit
Postal code100001–112005 Edit
Official websitehttp://www.lagosstate.gov.ng/ Edit
HashtagLagos Edit
History of topictimeline of Lagos history Edit
Local dialing code010 Edit
Map

Birni Legas, do kala birnin ikko, ishinji Siri jaha Legas ga Najeriya. Legas aga birni la Siri ga godom miyya ga afirka ga shafma ga duniya gabadaya. Legas ji birni in balau LA Siri ga Africa, kala in bawulo GA duniya.(1) Kimani miyya miliyan 15.3 (ga Soni in 2022) , aji Rayuwa ga legas . (2) Goru Legas Andi miyya kimani 23.5 milion ga soninshe in 2018 inko majini Siri birni ga nahiya Africa. Legas kasantu cibiya goma ga jiha legas ga Najeriya gaba Daya (3)(4) koga birni bimbadi laga habaka ga sauri ga duniya (5)(6) Siri birni aga matsayin in hoddo GA lema dodo gede (GDP) Ga Africa

(7)Kala Andi modi koga Tasha jirage Amma in hada hada ga Africa.(8) Birni Legas cibiyaji in ilmi gargajiya GA sassa Africa lake aushi Sahara.

Legas ga kisato bonoji GA miyya Awori, reshe modiji in yarbanci Africa. Amma honsene majini birni tashashe jirgi Amma honsene majjito birni tashashe jirgi Amma lake ga wena Asali koga tsibirdi daban daban.(9)

Gwamnati tarayya ji aji gudana harkoki Siri birni harzuwa soninshe 1967 lokaci la bissan birni ye zuwa dolinshe hukumomi 7 la muka ishin inso.(10)(11) Ga kala sauwi birane 3 la zowu dolinshe hukumomi manjisu guda 13 la zowan wantun jiha legas inso(12)(13)

Har inso zowan ikeja majjito Siri birni jiha ga soni in (1976) jamji Abuja majjito Siri birni tarayya ga soni in (1991). Beyin la aji undasu GA birni Legas watau birni "lagos metropolitan Area"(17) jiha guda 16 harga ikeja,(18) Siri birane eme mateji mamayan Kashi 37% I Fadi woli Legas , jamji kala iga fiyega kaso 86% in miyya jaha Legas.

Andi rudani gamega ainihi godom miyya Legas. GA kidaya la angoyi GA Soni in 2006 awatuwo Andi miyya miliyan 8 ga birni ye. Kafa gwamnati jahaye yaddan GA adadi kidaya inko itaga adadi to kimani miliyan 16, GA Soni in 2015 modi kondi la gwamnati ye tantaceni sa zowu miyya legas har zuwa nem GA jiha 0gun kimani miyya miliyan 21.(19)(20)(21)

Tarihi

Miyya Awori (reshe yare yarabanci) zalan dono GA karni in 15 .(22)(23)(24) Koboii miyya Awori manjisu tshibiri modi la aji undani Iddo kala Siri tsuburi Legas .(25)(26) GA karni in 16 daura Benin tantun nasara miyya mamaye miyya Awori jamji tshibiri majini tushe washi aji undani ga Eko ga wol woli 0ba(moi) in lokaci.(27)(28) Har honsene aji Unda goru Legas Eko GA gargajiya.V

Legas la aji nufi "Tafki" (lakes) ga inso Portugal aji Ina inko miyya Portugal aji ona beyi. Ga tarihi, goru kasantu Andi yaruka daban daban la aji Rayuwa GA beyi. Boii miyya Awori ga kala mamaye koga jaruma mayaka bini, jiha yalla ra'ayiyo turawa Portugal GA karni In 15.(29)

La aji bincike wolinshe an Portugal itu ziyara ga beyiye ga soninshe in 1472, inko zowu sun GA beyiye Lago ga Curamo watau tafki Curamo.

Ga farko karni in 19, turawa antu kokari alako tetteke cinikayya bayinshe"Transatlantic slave trade" West Africa squarond " do kala preventative squadron" LA ajita bibiya jirage Amma ga Kona bayi koga yankuna lake nem ga Amma kala koga sierra Leone harzuwa kogi Niger Delta (watau Najeriya ga inso) gakala tana garan ga aushi yanki congo inko kafa yanki ga africa ko zoni.(30) Ga soni in 1849 turawa aji nada John Beecroft GA matsayi dole jakada Benin ga Biafra matsayi GA riko( ga wol woli gwamna fernando po) har zuwa Motoni ga soninshe in 1854. Nadan John Duncan ga matsayin mataimaki dole jakada kala matantun ishin wydah.

Ɗiwwa