Jump to content

Wp/bol/Abubakar Atiku

From Wikimedia Incubator
< Wp | bol
Wp > bol > Abubakar Atiku
Abu Bakr Atiku
human
Sex or gendermale Edit
Country of citizenshipNigeria Edit
Date of birth1782 Edit
Date of death1842 Edit
Place of deathSokoto Edit
FatherUthman Dan Fodio Edit
Position heldSultan of Sokoto Edit

Abubakar Atiku (itu Rayuwa koga soni in 1782 zuwa 1842) ishin moi in kunum ga tarihi musuluwa sokoto, itu Mulki GA tere oktoba Soni in 1837 zuwa nuwamba soninshe in 1842.

Abu Bakr Atiku (Larabci: أبو بكر أتيكو) 1782_1842) ishinji moi musulwa in kunum in khalifanci sokoto, la itu moyinshe ko tere oktoba 1837 zuwa Nuwamba 1842.

Layan Abubakar Atiku Dan Shehu ga mondini in balau ga usman Dan fodio ga soninshe 1782.(1) Gada in Dom manala zaffeni gadango Gaga bincike LA boni iwoyi itu jagora Degal harzuwa lokacinlla dangini ga maddi anin doffa aji Ina hijira ga 1804.(1) Mana zani muhammdu Bello, ga moleni Mana Asma'u sadaukutu ga muhimmi bangare sonini GA farko beyi Ina nazari GA rubutu aru ga tarihi GA kala ilmi adadi musulunci (2) godom rutani in tarihi ga aruni aji wazuwa kala aji konani ga Siri matani in zaman.

Ga soninshe 1815 lokaci la usman Dan fodio siya jini itu takara in zani muhammdu Bello ga taikace inko ishin malliki daula sokoto. Ele tetteke gogormaya gado moyinshe musulwa goran Atiku ga boni yari in Soni modi (3). Lakoaci LA ishin fetengo majini an ona shawara ga muhammdu Bello tsawo Rayuwa ni.

Sultan

Atiku majini moii musulwa ga soninshe in 1837 lokaci la zani Bello muhammdu siya jini . Maddi koga moyinshe halifanci kodna Atiku, LA antun yunkuri shirye in maddi anin takara Amma in ga tene aji nada Atiku ga matsayin magaji zani (4)(4)

Atiku itu yukuri chanza manufofi maddi in Bello la konuwoyi almubazzaranci ji. Haramtu wona ga aru Gaga halifanci laga tsauri sosai(5)(5) Bugu GA sauwi shaf GA cewa Bello gudanu gwamnati ni koga wurno tsawon soninshe in tetteke in Rayuwa, Atiku matu Siri birni woli Dina sokoto.(4)

Amma shaf gashe mulikini I farin jini sosae sa gagama miyya ga kala moyinshe halifanci sa(5) ga tetteke mulikini, tikici kunnu konni ga lokaci la ishin gani gako cewa an shugaba modi aji Tina gashi konni kala zowu moyinshe Adamawa. Moddibo Adamawa itu washi filanti ga boni Atiku Usman Dan fodio.(4) Atiku inna dama itu goyon baya GA moii modi la aji inani biyayya ga Haman sambo inko she itu aminatu GA kafa moyinshe la aji Tina gashi konni harkani Haman sambo la konu muhimmi bangare in yanki adamawa . Dama itu barazana fete koga halifanci sokoto, ga maimakoshe ishin dai daula usmaniyya sakamako lamari. Moyinshe Adamawa itu nem GA washi basasa har saiga wakilai ningo baiyinan gako cewa Atiku motu jini, kala magajini itu gaggawa saiya shawara amincewa GA sambo(4)

Moto

koga daidai in Soni 1842 koga tere musulunci in sha'aban ga ramadan itu jagora GA modi hari ga tshibiri ga maradun. Forango shaf moi in dar in halifanci mate halartu kafa yakubu Dan dadi in moyinshe Bauchi inko manshi agita dinasa amma ishin itu serni lawo ni Ibrahim ga madadini. Atiku gottujini ga lokaci washiye, ga kala ga guttula itu fama GA ishin GA boii ga kala sakamako azumi tere ramadan siyajini ga katuru.(6)

Zuri'a

Modi koga daneni ishin Ahmadu Atiku moi musulwa in badi 5 ga modi lawo ni Abd-ar Rahman Dan Abi Bakar moii musulwa in 11, in halifanci sokoto. Diyani ji muhammdu Attahiru in modi, moi musulwa in tetteke in halifanci sokoto.(2)(7)