Wp/bci/Alépé
Alépé ti klɔ kun m’ɔ o Côte d’Ivoire i nvle’n i sika klɔ dan’n, Abidjan’n i nglo lɔ lika'n i wia atɔliɛ lika nun, ɔ nin i be tinun kilomɛtri 45. Ɔ ti plefɛktir kun mɔ i nunfuɛ’m bé dan lika be fin Attié nvle nun, ɔ nin Agni nin Gwa nvle'm ekun.
Nvle i silɛ nun, ɔ o La Mé reziɔn nun, i nun klɔ'm be flɛ be kɛ Adzopé, nin Akoupé, ɔ nin Yakassé-Attobrou.
Klɔ'n i sielɛ
[edit | edit source]Afuɛ 1978 nun’n mmla kun man be kpɛli komini 27 nvle wunnmuan nun.
| Vote tʃin | Duman | Parti | Qualité | Statut |
|---|---|---|---|---|
| 1960 | Aho Oka | PDCI-RDA | Politikifuɛ yasua | be kpali i |
| 1980 | Alloh Batafoe Jérôme | PDCI-RDA | Homme politique | be kpali i |
| 1985 | Sombo Yapi | PDCI-RDA | Politikifuɛ yasua | be kpali i |
| 1990 | Sombo Yapi | PDCI-RDA | Politikifuɛ yasua | be kpali i |
| 1995 | Ahouchi Yapo | FPI | Politikifuɛ yasua | be kpali i |
| 2001 | Ahouchi Yapo | FPI | Politikifuɛ yasua | élu |
| 2013 | Abe Paul | Indépendant | Politikifuɛ yasua | be kpali i |
| 2018 | Ossin Yapi | RHDP | Politikifuɛ yasua | be kpali i |
Sran be tranwlɛ’n
[edit | edit source]Fluwa suanlɛ
[edit | edit source]|
Suklu kɔlɛ
|
Suklu kɔlɛ
Collège public
|
Laa sa’m be su like
[edit | edit source]Kɛ be fin Akan akpasua su ti'n, Akyés Lepin mɔ be flɛ be kɛ "han-le-pin" Akyé aniɛn nun'n, Mɔ i bo'n yɛle kɛ "e timan kalɛ annzɛ trɔ'n", be ti Akye akpasua nga be fin Ghana be bali Côte d'Ivoire'n afuɛ ya kpɔlɛ 18 nun’n, sa fanunfanun wie mun ti. Akye Lepin mun be sansan Kumuɛn nzue ba’n yɛ be kpɛn Ale fa bé kunndɛli asiɛ nga fɔundi o su niɔn. Kɛ be juli M’batto nvle’n nun lɔ’n, be nin Gwa mun mɔ be ti ɔnvuɛ'n be kunnin. Kɛ be fuan be mɔ be bo sandili nun, Lepin mun be ko cuɛnnin be wunnuan Bemidji lɔ ekun, lika nga kɛ be kpɛn Abro Adje flɛli be be ko yiali nun lɔ.
Sipɔr (Bé wun kpinndinkpinndinlɛ) mun
[edit | edit source]Klɔ sɔ’n le klɔbu nɲɔn mɔ be bo Côte d’Ivoire i be janu balɔn tolɛ'n i sanpiɔnna D3 : be flɛ be La Juventus d’Alépé nin Santa Cruz d’Alépé.
Reziɔn'n (akpasua dan'n)
[edit | edit source]Alépé i departeman’n i dan’n ti 2.700 km², yɛ sran nga be tran lɔ’n be ti sran kɔe 107.000, sran ne nuan nga be cuɛn'n be ti 46 hab./km² (kɛ be fa mɛtri kare kun sran 46 be tran su), ɔ nin be wunsu walɛ mɔ ti 2,9%.
Alépé ti klɔ kun m’ɔ o Côte d’Ivoire i ngua lɔ lika'n i wia afiliɛ lɔ, ɔ nin Abidjan be afiɛn’n tinun 45 km. I nglo lɔ lika’n nun’n, Yakassé-Comoé nin M’Bohin be o lɔ, i ngua lɔ lika’n nun’n, Andou-Mbatto be o lɛ, i wia afiliɛ lɔ lika’n nun’n, Bongo suplefɛktir'n, yɛ i wia atɔliɛ lɔ lika’n nun’n, Ahoutoué nin Grand Alépé, ɔ nin Memni be o lɔ.
Kɛ nvle’n i ngua lɔ lika’n be fa ti sa’n, Alépé lika’n i blɛ ti nnan : nzue tɔlɛ blɛ tɛnndɛn kun (Avrili-zue), nzue tɔlɛ blɛ kpe kan (ɔktɔblu-desanblu), lika kee blɛ tɛnndɛn kun (zanvie-masi), blɛ kee kpe kan kun (utu-sɛptanblu).
Be di "sika fie’m" : kafe'n, kakao'n, mme'n, evea'n, manda (poyo'n)
Sran dandan nga be fin lika sɔ’n nun’n
[edit | edit source]- Jacques Anouma
Fie su juman dilɛ
[edit | edit source]I junman cinnjin'm yɛle kafe, nin kakao, nin evea , ɔ nin mme. Be di aliɛ fie'm be lɔ, sangɛ agba nga be yo acɛkɛ'n, aliɛ kun mɔ be di i kpa anzɛ be to i kpa nvle wunnmuan nun'n, yɛ be yo i dan ɔ.
Laa nzuɛn'n
[edit | edit source]Nga mɔ ti laa anyia mun, sran'n kun blɛ sufuɛ'm cɛn dilɛ'n yɛ be di i Akyé nin Gwa nvle’n be nun lɔ ɔ. Depaateman nun'n, be lɛ lalafuɛ able silɛ mun kɛ Sida, N’de, Biechomin nin wie mun ekun mɔ be yo mann Akyé be laa like'm be lɛ nyrun kpa.
Manzi nun juaman
[edit | edit source]Be le manzi nun junman dilɛ wafa wie'm mɔ be flɛ be kɛ : ITRAD-TALIN sa. Be junman'n yɛlɛ wafa nga be fa cici ninngge'm be ma mun nin acɛkɛ nɲa'n nga be fa kɔ ayre yolɛ junman diwlɛ kun’n, Grande Bretagne lɔ'n; ADAM-AFRIQUE nin PALM-AFRIQUE mɔ be di ngo anzɛ truvi cuɛnlɛ junman'n.
Ata dilɛ'n
[edit | edit source]Klɔ’n tɛ i wun nin guabo junman'n nin gua sua'm. Be ta nannin'm, nin bua'm, nin kɔkɔti'm, nin nnɛn nga be le ndɛwa'm.
Ngɔ ti jue tralɛ'n, be te tra jue'n Comoé nzue ba’n su kɛ laa'n sa.
Lika'm be nianlɛ nga kpɛ sika ba'n nin ajuin junman dilɛ’n
[edit | edit source]Alépé i komini wo Comoé nzue ba’n i nuan lɔ lika nun, ɔ le like kpa kpa'm mɔ be nianlɛ kwla yo sika kundɛlɛ like dan mann i sɔ liɛ'n kɔ i nyrun. Akpɔ nin nzue ba’m nga be fa be kɔ lɔ’n ti'n, sran’m be ko si be lã able silɛ kɛ Biechomin, nin Sida, nin Ado, ɔ nin Akonde sa’n, ɔ nin sran'm be blɛ su cɛn dilɛ mun, yɛ ɔnvuɛ'm be aliɛ tɔnlɛ kpa'n nga ɔ kun awe kɛ biekosseu nin vebeusseu’n be sa. Asa ekun’n, Alépé le lika wie'm mɔ be kpɛn i nvlefuɛ’m be wun ndɛ’n nin be nzuɛn’m be su’n. Sanngɛ, ajuin junman dilɛ'n e kwla se kɛ be dimɛn mlɔnmlɔn.