Wp/bci/Adzopé

Adzopé ti blɔfuɛ klɔ kun m’ɔ o Côte d’Ivoire i ngua lɔ lika’n nun’n, La Mé reziɔn'n nun, ɔ nin Abidjan be afiɛn’n tinun kilomɛtri 105, ɔ nin Akoupé klɔ'n be ja awɛ i nglo lɔ lika’n nun’n, Agou komini'n wo i ngua lɔ, Yakasɛ-Attobrou wo i wia afiliɛ lɔ, yɛ Agboville'n wo i wia atɔliɛ lɔ. Adzopé klɔ'n ti La Mé reziɔn’n i klɔ'm be bo bian'n, ɔ ti sɔ depaateman nin suplefɛktir'n be nun ekun. Nvle nga be ti'n ɔnvuɛ'm be yɛle Attié'm (annzɛ Akye), be bubu be wunnun kantɔn nnan: Anapé, nin Tchoya, nin N’kadjé, ɔ nin Kɛtun. Kɛ e se yɛ'n sran ngɔ ti mɛr yɛle Florence Achi, be kpɛli i septembre i afuɛ 2023'n i le 2 su.

Asiɛ i Wafa'n

Lika ng'ɔ o'n

Adzopé mɔ ti ɛktari 5400'n, ti klɔ kun m’ɔ o Côte d’Ivoire i ngua lɔ lika’n nun’n, ɔ o Abidjan i nglo lɔ lika’n nun, ɔ nin i be ti kilomɛtri 105, La Mé reziɔn nun, Mé nzue ba’n i nuan lɛ. I lika’m be ti : i tɛnndɛn nun 6.10° nglo lɔ, ɔ nin i nglonglo nun 3.87° i wia atɔliɛ lɔ nun. I sɔ lika'n yoli reziɔn'n i klɔ'm bo bia afuɛ 2011'n i sɛptanblu i le 28 su, be boli i jɔ be sinnin, i nzɔliɛ'n ti 2011-263.

Blɛ'n i wafa ng’ɔ ti lika nun lɔ’n

Atie blɛ'n i wafa ti nnan:

Nzue tɔlɛ blɛ tɛnndɛn kun (Avrili–Zue be nun);

blɛ kee kann kun (zue i afiɛn- sɛptanblu'n afiɛn);

Nzue tɔlɛ blɛ kpe kan (sɛptanblu'n afiɛn - novanblu nun);

blɛ kee tɛnndɛn kun (Desanblu–Masi nun).

Laa n'dɛ

Dunman Adzopé fin "Adzo," i bofuɛ'n i dunman'n, ɔ nin "pun," mɔ i bo'n yɛle "osu'n". Ɔ maan, Adzopun i bo’n yɛle “ be kwlaa nga be fin Adzo i osu'n nun”.

Akyé mun nga be o Adzopé lɔ’n, be o Akan akpasua’n nun wie. Be o Kwa nga be o nzue nuan'n nga be fin Ghana lɔ afuɛ ya kpɔlɛ 15 bali'n, be nun. Blɛ sɔ’n nun’n, be flɛ Ghana kɛ sika ɔkwlɛ kpɔlɛ (Côte de l'Or anzɛ Gold Coast).

Bobolɛ nun'n, Akyé'n flɛlɛ'n fin Ashanti aniɛn nun, i bo’n yɛle kɛ “pɔn,” bé wla mɔ kpɛn Comoé nzue ba nga be kpɛli’n su.

Kɛ lomuɛ trafuɛ'm be mannin be atin kɛ be tran lɔ'n, Adzopé reziɔn'n be kpɛkpɛli i sielɛ nun, be fɛ i wlali i Cercle des Lagunes (Nzue ba nga be bo nyrele'n) nun, afuɛ 1908 nun. Afuɛ ng’ɔ su i su nun’n, afuɛ 1909 nun, i siefuɛ kikli'n Pierre Louis Gourgas, Adonkoi lɔfuɛ’m be kunnin i kantɔn Annepé nun, alɛ ngɔ tɔli blɛ bɔ Aflanzifuɛ’m be wluli be nun lɔ kɛ be sie be'n, mɔ ba kplin man su'n nun. Afuɛ 1915 nun’n, be fali Adzopé be wlɛli i Agboville lɔ akpasua nun.

Kɛ Côte d'Ivoire ɲɛnnin i ti’n (andepandansi'n), Adzopé reziɔn'n kacili suplefɛktir afuɛ 1961 nun. I su kpɛn kikli'n yɛlɛ Nja Abouattier Hyacinthe. Afuɛ 1969 nun’n, ɔ kacili depaateman kun. I plefe klikli’n, afuɛ 1971 nun’n, yɛle Baï Tagro Albert. Blɛ kunngba sɔ nun’n, klɔ kanngan nnun be yoli sɔ wie : Adzope, nin Agou, nin Akoupé, nin Affɛri, Afféry ɔ nin Yakassé-Attobrou

Klɔ sielɛ

Adzopé lɔ sran klikli nga be KPɛli i kɛ ɔ yo depite’n, yɛle Mamadou Koné. I yɛ ɔ kpɛli katie (klɔ) Mamadou Koné niɔn, kɛ ɔ dunmua ko trannin lɔ'n, kpɛkun nyanmien flɛ fuɛ’m be ko trannin i wun lɔ. I dunman o ba kanngan'm be suklu kun su katie (klɔ) sɔ nun lɔ. Ɔ ti sran mɔ be ɲin yi i’n, m’ɔ su Ɲanmiɛn kpa’n, ɔ nin plezidan Félix Houphouët-Boigny be afiɛn mantannin kpa. Kɛ ɔ wuli afuɛ 1969 nun’n, président wuli’n, plezidan Félix Houphouët-Boigny bali i sɛ bo ɔ nin i nyi muɛn sran kpanngban kpa be nyrun.

Afuɛ 1978 nun’n, mmla kun kpɛli nvle wunmuan’n nun lɔ klɔ 27 be su.

Maires nga be sinnin be sin’n, be dunman.

Vote tʃin	Duman	Parti	Qualité	Statut
1980	Yapo Léonce	PDCI-RDA	Politikifuɛ yasua	be kpali i
1985		PDCI-RDA	Politikifuɛ yasua	be kpali i
1990		PDCI-RDA	Politikifuɛ yasua	be kpali i
1995	Kaudjis Thomas	PDCI-RDA	Politikifuɛ yasua	be kpali i
2001	Léon Emmanuel Monnet	FPI	Politikifuɛ yasua	be kpali i
2013	Atsé N'de Zepp	RDR	Politikifuɛ yasua	be kpali i
2018	Amonkou	PDCI	Politikifuɛ yasua	be kpali i
02 septembre 2023	Florence Achi	RHDP	Politikifuɛ bla	be kpali i

Sran be tranwlɛ nun ndɛ'm

Sran’m be nuan

Sran’m be nunnunlɛ’n

1975	1988	Est. 2010	2014	2021
21 147	35 085	59 107	98 846	156 488

Fluwa suanlɛ

Template:Wp/bci/Début de colonnes Template:Wp/bci/Début de bloc solidaire Suklu kɔlɛ
Public

• E.P.P. Mamadou Kone
• E.P.P. HABITAT 1 ET 2
• E.P.P.ASAMBROU
• E.P.P.TP COMMERCE

Template:Wp/bci/Fin de bloc solidaire Template:Wp/bci/Début de bloc solidaire Suklu kɔlɛ
Lycée public

• Lycée moderne 1 et 2

Collège public

• Collège moderne

Collège privé

• GSBS TAGO
• COLLEGE COMPA
• Collège ATSE YAPI JOSEPH ADZOPE
• Collège Les Tchoya
• Collège Georges Marchand (GSMA)
• Collège d'enseignement général et de technologie agricole (GSMA)

Template:Wp/bci/Fin de bloc solidaire Template:Wp/bci/Début de bloc solidaire Suklu kɔlɛ

• Groupe scolaire Miadzin d’Azopé (GSMA)
  • Institut privé d’agriculture tropical (INPRAT)
  • Institut d’enseignement technique d’Adzopé (IETA)

Ayre yolɛ'n

afuɛ 2022'n i avrili sra'n i le 8 (mɔcuɛ) su'n, plemie Minisri Patrick Achi tikeli reziɔn dɔrtrɔ sua kun i anuan'n. Sika nga be fa kplannin ti kotokun akinngbinngbin 30 (ablasan), yɛ i dan’n ti 14.576 m². Dɔrtrɔ sɔ’n kwla fa li (bɛ) 200, yɛ be nun 150 be ti tukpacifuɛ'n be lawlɛ. Ɔ man tukpacifuɛ’m be ayre yolɛ akpasua’m be kwlaa be ɔ lɔ, be ORL nianlɛ'n, be kpɛnngbɛn’m be nyrun wunsinlɛ lika'n, bakanngan nin ba kanngan’m be lika nianlɛ'n, dɔɔtrɔ lɔ lalɛ mɛdsini nun, pediatri nun, opele lika nun nin gynéco-obstétriki, ɔ nin wie'm ekun. Ɔ le lika nga be yo sran’m be opele’n, urzensi lika'm, laboratoiri (be nmoja nun nianlɛ) lika kun, yɛ hémodialysi (nmoja kacilɛ) lika kun.

Aniɛn mun

Kɛ ɔ fɛ i blɛ nga Côte d’Ivoire ɲɛnnin i ti’n, aniɛn nga be kɛn i nvle wunmuan’n nun’n yɛle blɔfuɛ. Klɔ sɔ’n su lɔ’n, aniɛn nga be kan’n yɛle Attié annzɛ Akye. Blɔfuɛ nga be kɛn i lika sɔ'n nun'n, kɛ Abidjan lɔ liɛ sa'n, be flɛ i kɛ "Côte d'Ivoire blɔfuɛ anzɛ annzɛ "Moussa blɔfuɛ", mɔ nin blɔfuɛ aniɛn kpa'n be ngbaciɛ o i like’m be flɛlɛ nun. ɔ ti kekle mann sran ng’ɔ timan Côte d'Ivoire fuɛ'n kɛ ɔ wun like sɔ'm be wlɛ.

Blɔfuɛ aniɛn wafa uflɛ o lɛ mɔ be flɛ i kɛ Nouchi. Be kann aniɛn sɔ'n katie nga sran'm be sɔnnin kpa nun'n be nun, be nga be di ata'm be yɛ be tɛ i kann ɔ, be kɛn i sɔ be afiɛn like tolɛ nun, kɛ ɔ ko yo nan sran ngɔ kɔ like tolɛ be sa nun'n wa ti man ndɛ nga be kan'n ti. I wie yɛle Abobo (Abobofuɛ) Nouchi'n, annzɛ Adjamé (Adjaméfuɛ) Nouchi'n. Nouchi taka Côte d'Ivoire aniɛn kpanngban be nun ndɛ mma mun bɔ be sɛnngɛn nin blɔfuɛ aniɛn’n, be su, ɔ maan ɔ ti aniɛn kun m’ɔ ti i liɛ ngunmin’n. Sangɛ Klɔ nga be o nvle nun lɔ mun kɛ Adzopé sa’n, Nouchi nga sran kwlaa ti'n i yɛ be kann.

Faamasi mun (ayre atɛ yolɛ mun)

Klɔ sɔ’n su lɔ’n, lika kɔe nnan (04) yɛ be kwla to ayre lɔ ɔ:

• pharmacie du Messan ;
• pharmacie d’Adzope ;
• pharmacie Scheki ;
• pharmacie Saint Laurent.

Sipɔr (be wun kpinndikpinndilɛ) mun

klɔ'm be bo bia'n i ngunmin su lɔ yɛ, bé wun kpinndikpinndilɛ akploa silɛ'n, be si be ɔ. Klɔ nga be kalɛ'm be lɛman i sɔ lika'n wie: Klɔ sɔ’n su lɛ balɔn tolɛ'n klɔbu nɲɔn : Football club d'Adzopé (Adzopé lɔ balɔn tofuɛ’m be anuannzɛ’n), mɔ to MTN Ligue 2 nun, ɔ nin USC d’Adzopé, mɔ to reziɔn Divisiɔn nun, ɔ ti kɛ "divisiɔn 4 (nnan) su" nun'n sa. Kɛ nga be fa yo Côte d’Ivoire klɔ kpanngban be su’n sa’n, sran kun bɔbɔ jaso siesie i balɔn tolɛ’n i akploa silɛ'n nga fa sran nso'n (7), mɔ bé si i kpa Côte d'Ivoire'n, mɔ be flɛ i kɛ Maracana mun. Adzopé lɔ'n, bé sa nunn balɔn tolɛ (handball)'n lɛ i like suanlɛ lika kun lɔ.

Sran dandan nga be fin lika sɔ’n nun’n

• Patrick Achi, minisri des Infrastructures économiques, Côte d'Ivoire lɔ plemie minisri, kɛ ɔ fɛ i afuɛ 2021'n i masi sra nun lele fa juli afuɛ 2023'n i ɔktɔblu sra nun, kɔkun ɔ jali Florence Aste, Adzopé lɔ mɛr’n,
• Lamine Ballo (2007-),Itali lɔ balɔn bofuɛ kun, be wuli i Adzopé lɔ.
• Gérard Gnanhouan, balɔn bofuɛ ;
• Léon Emmanuel Monnet, minisri ;
• Germain Yanon Yapo, Conseil Constitutionnel i plezidan (2002-2008).

Klɔ nga be mantan lɛ

• Agboville wo i wia atɔliɛ lɔ lika’n nun;

• Abengourou nin Akupé be o i nglo lɔ lika’n nun;

• Alépé nin Agboville be o ngua lɔ lika’n nun;

• Yakassé-Attobrou ɔ o i wia afiliɛ lɔ lika’n nun.