Wp/ann/Izirel

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | annWp > ann > Izirel
Jump to navigation Jump to search

Izirel (mè iyaka ire "Ijeren" me otu usem Obolo).

Izirel ìre ido me Esia agan̄ ichep-ura. Ìkup me ntut òsiki mè mbum-ura agba Okwaan̄-ile Medeterenia, mè iyaka ikup igbet Okwaan̄ Anyiaan̄ agan̄ inyọn̄. Ido Lebanọn okup ọmọ me agan̄ inyọn̄, Siria me ntut inyọn̄ mè mbum-ura, Ido Jọdan mè "West Bank" me agan̄ mbum-ira, Gaza me ichep-ura, sà Ijipti okup me ntut òsiki mè ichep-ura kan̄.

Izirel: ere îkupbe me linyọn̄
Ogugo ijọn̄ Izirel

Ema ebọkọ utelelek me òso usen ini me emen Onyan̄ Go me acha 1948. Egọọk inin̄ Yu-en me òso akọp mè usen ge me emen Onyan̄ Go me acha 1949. Izirel ìre sọntiik ido. Okike ijọn̄ îbenbe ìre 20 770 kilo ikat ikana. Ọmọ ore òso 150 me lek ido èmimiin̄ me linyọn̄. Ido ya ìre nchat ijọn̄; mun̄ ìmọnọ ìrek iba mè okpọkọ ge me efit (2.1%) me lek ijọn̄ ido ya. Otu-ifuk ene ileluk me emen ìre 9 085 610, òrere òso 99 ene ewabe me emen ichit. Ikpoko ema ekisa inyam ewe ìre Shekel eyi ayaya (iman̄ kan̄ ìre ₪, mè iyaka ire ILS me igege isibi). Isibegwen ene me mkpitumikọ, iman̄-ibot-ngwen [dialing code] ìre +972.

Egop ido Izirel. Mîkigwen si Ntọrọnyan̄ kè Devid

Okwa Ido:

Okwa ido [national anthem] kiban̄ ìre "Hatikva" òsisibi "Ikpọchieen̄ ya."

Iman̄ ido Izirel

Ikan ido kiban̄ ìtumu ibe ke ido Izirel ìre ido ebi Ju [Jewish State] mè ire ido èkikpulu lek kiban̄ igọọk me ike owuwa ene me emen eweekbe. Îre ido kpechichik ene ibe etọbọ ebum me otu-oniin̄ ge, mè ìre ikàsan̄a amọn ifolek ike mkpulu ido okupbe [liberal democracy]. Ubọk ikpulu-ido [system of government] kiban̄ ìre eyi <paliamentary>; otutuuk ama ìkukup me ido ya mîkisan̄a si ebiene ìbesi uwu-ikan [proportional representation]. Ebiene si mîkikeme ubọk me mgbọ ebesan̄a ebi ibot mkpulu mè ebi uwu-ikan. Uwu-ikan kiban̄ ekigwen Kineset [Knesset]. Ido kiban̄ ìre òso akọp ita mè ge me lek ido ibọbọọn̄ ichit me linyọn̄. Ire ibekpọ ere ebiene elukbe ugwem ichat, Izirel ochit me agan̄ Etete Mbum-ura [Middle East]. Ọmọ si ire ge me lek ebi kè ido èkup me inyọn̄, ire ekikpọ me otu-ifuk ebi ìkwekween̄ mè iriọọn̄ ukot akọn̄ mè ebi ìrarak isi akọn̄ si; me ebi ìkakaan̄ ikpa-itọn̄ [certificate] eyi uga uwu-ikpa [tertiary institution]; me ifiafiat ikpoko isa iweek ifuk-ibot [research]; me irọrọ mè ichili mè ibene igwuun̄ [development]; me ebibaan̄ ikekup me utelelek; me nsabọn igagat ugwem mè iyaka imiin̄ inin̄ ugane (kpekwu nsek) [life expectancy]; me ikekisa ayaya ifuk-ibot inu [innovation] mè me ikakaan̄ ubelejit. Izirel ìkeke me inyọn̄ me otutuuk inu chi.

Erieen yi, Izirel, ìsibi "Awaji okikpulu" mè iyaka isibi "itatap alo melek Awaji." Owuwa inu ofolek ido yi me mgbọ òraraka mêmun̄ me emen Ikpa Mbuban.


References[edit source]