Wp/alt/Суркашев Байрам Кÿндÿлеевич

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | altWp > alt > Суркашев Байрам Кÿндÿлеевич
Jump to navigation Jump to search

Байрам Кÿндÿлеевич Суркашев (1939 - 2010) - бичиичи, поэт.

Биографиязы[edit]

1939 jылда кÿчÿрген айдыҥ 16-чы кÿнинде Оҥдой аймактагы Эзендик деп кичинек jуртта чыккан.

Адазы Кÿндлей 1942 jылда jууга барып jанбаган, энезиниҥ ады Тодул, сыйнызы Нина (ÿч jашка оогош), аказы Jозлай (5 jашка jаан). Энези ада-öбöкöлöрдиҥ jаҥын качанда буспас болгон.

1948 jылда тогус jаштуда баштапкы класска барган, баштапкы ÿредÿчизи - Мария Михайловна Суразакова.

1952 jылда Оҥдойдыҥ школына 5-чи класска келет. Анда интернатта jадып jат. Ӱреткен качылары:

Классный руководители кайлык кижи Майдурова Галина Алексеевна

Завуч - Елизавета Васильевна

Математика - Сайдутова Татьяна Павловна

Алтай тил ле литература - Кочеева Зинаида Петровна

Оҥдойго барып jадып, бойына Павел деп ат аданган.

Ол öйдö школдо 7-чи класста Александр Ередеев ÿренген болгон.

1955 jылда Горно-Алтайскта национальный школго ÿренип келет. Интернатта Николай Майманов (Кара Майманов), Тудуркин Миша, Адыбасов Саша, Таханов Манарбек деп уулдарла кожо jаткан. Николай Маймановло кожо jуук наjылашкан. Биjениҥ, хордыҥ, ÿлгер кычыраарыныҥ кружокторына jÿрген. Клазыныҥ баштаачы ÿредÿчизи - Георгий Васильевич Кондаков болгон.

1958 jылда национал школды божодып jат. Айлына jанып бир кезек Коркобыныҥ школында 1-кы класстыҥ качызы болуп иштейт.

1959 jылда Барнаулдыҥ мединститудына кирет.

1964 jылда Кошева Рая деп кысла биле тöзöйт. 1965 jылдыҥ jаан изÿ айыныҥ 31-чи кÿнинде кыс балалу болуп калгылайт.

1965 jылда институтты божодот. Кураан айдаҥ ала Улаганда врач-терапевт болуп иштейт. 1966 jылда Казаньга рентгенолог болуп, ÿч ай ÿренип jанат.

1969 - 1976 j.j. Улаганда баш врач болуп иштейт.

1978 jылда Горно-Алтайска кöчÿп келет.

1978-1980 j. тере эмдеер эмчиликте иштейт

1980-1982 jылдарда тÿрген болушта врач болуп иштейт

1982 jылда ойто Улаган кöчöт

1987 jылда поликоиникада участковый врач болуп иштейт

1988 jылда оорудаҥ улам врач ижин токтодот.

1994 jылда Горно-Алтайск кöчöт.

Чÿмдемел ижи[edit]

Баштапкы ÿлгерин 4-чи класста бичиген:

Jайгы эҥир - тÿн... Тымык...

Теҥериде койу jылдыстар...

Ай jаҥы ла чыгып келген.

Телекей меге саҥ башка

Jараш деп билдирген.

Мен турага jöлöп койгон

Текпишке jаҥыскан отургам.

Бу jолдыктарды Байрам Кÿндÿлеевич мынайда бичийт "Поэзияныҥ jажытту, кеендик телекейин мен ол тушта баштапкы катап ачкам".

Школдыҥ кийнинеҥ Коркобыда качы болуп иштеп, Александр Ередеевле jуук наjылашкан.

Улаганда иштеп тура ÿлгер бичиир уулдарла таныжат: Эзендей Тоюшев, Роберт Бекенов, Ботпок Кушкулин, Караҥ Кошев.. Игнат Иванович Ортонуловло таныжат (ол тушта Улаганныҥ школында jураарыныҥ качызы болгон). анайып 1966 jылда "Алтай" деп альманахта ÿлгерлери чыгат. Аржан Адаров jайаан ижине болужып, jöмöжип jÿрген.

Jуунтылары:[edit]

1971 jылда "Кÿзÿҥичектер", "Кÿншыҥырт"

1974 jылда "Ак сÿмерлер алдында"

1976 jылда "Jакшы болзын, турналар" (ÿлгерлер ле тууjылар). Мынаҥ ала 12 jолдыкту ÿлгерлер бичип баштайт

1979 jылда "Песни высоких вершин". Орус тилге Е. Стюарт кöчÿрген

1980 jылда "Туулар мениҥ кабайым" (ÿлгерлер ле тууjылар)

1984 jылда "Кижи ле jылдыс" (тууjылар)

1987 jылда "Амыр jурта, агару jер" öмöлик jуунты

1990 jылда "Сай Солоҥ кожоҥы" 12 jолдыкту ÿлгерлер

1976 - 1990 jылдарга jетире 400 шыдар 12 jолдыктар бичилген.

Библиография[edit]
  • Кижи ле jылдыс (Человек и звезды): поэмы /Горно-Алтайск: Алт. кн. изд-во, Горно-Алт. отд-ние, 1984. — 84 с.
  • Сай-Солон кожоны (Песнь Сай-Солона): улгерлер / Горно-Алтайск: Алт. кн. изд-во, Горно-Алт. отд-ние, 1990. — 264 с. — ISBN 5-7405-0489-9
  • Арчын jытту Алтай: улгерлер ле тууjылар / Горно-Алтайск: Б.и., 2000. — 400 с.
  • Илби: сб. ст. / Горно-Алтайск: Уч Сумер, 2005. — 143 с. — ISBN 519209-0054-7 (ошибоч.)
  • Чике-Таман ажыра: улгерлер, трагедия, публицистика / Горно-Алтайск: Алтын-Туу, 2009. — 300 с. — ISBN 978-5-9209-0136-1

Ссылкалар[edit]

  1. Алтайские писатели. Юбилейные материалы и автобиографии. - Горно-Алтайск, 2001. - 214 с
  2. Литературы народов России: XX в.: словарь. / Отв. ред. Н. С. Надъярных. М., Наука. 2005. 365 стр. 1130 экз. ISBN 5-02-010208-3
  3. Календарь юбилейных и памятных дат Республики Алтай. 2009 год. — Горно-Алтайск, 2009