Wp/aig/Yurop

Yurop a wan kantinent weh stap full up eena Nawt'n Emisfia, an mosli eena Eestan Emisfia. Um ban up pan de Aatik Oushan pan naat, de Atlantik Oushan pan wehs, de Mediterenyan Si pan saut, an Aezha pan ees. Yurop share wan big lan wid Aezha eena wah naiga dem call Yuurazha, an wid Aezha an Aafrika eena wah bigga wan call Afro-Yuurazha. Naiga dem seh Yurop split off fram Aezha by de Yural Moutn, Yural Riva, Kaspiyan Si, de big Kaukasas Moutn, de Blak Si, an de Bosporus wata-way. Bot dis line yah no natral, um come fram ole-time kultcha an histri split. Yurop kova bout 10,186,000 kilomita skwea (dat a bout 3,933,000 skwea mail) — dat mek um bout 2% a Eet sofes, an 6.8% a dry lan, so um a de second-smal kantinent (eena de sevn-kantinent moodel). Politikal, Yurop mash up eena bout 50 indepenent kawnchri, an Raasha a de biggis an hab de moas smady — um tek up 39% a Yurop lan, an 15% a de naiga. Eena 2021, Yurop hab 745 milyan smady, dat mek um de churd-bigges naiga — afta Aezha an Aafrika. De klaiyemit eena Yurop get warm up by Atlantik korant, lak Galf Streem, weh mek winta an suma feel mo temperet. Mo far fram si, yu feel mo big shainj wid de seezan dem, an dat bring kontinental klaiyemit.
Yurop kultcha mash up a plenty nashnal an rijan kultcha, weh build up de base a Wehsan sivilaizayshan, an dat tie back tu ole-time Gris an Room, an Kristyan ting dem. Wen de Wehsan Room Impaya bruk dong eenna 476, dat bring in Middle Aij, weh Kristyan chuch dem tek over plenty Yurop. De Itali Renesans sweep cross plenty Wehsan Yurop, an each kawnchri build dem own style. Dis Renesans big up aart an sayans, an help push de worl tuwan modan taim. Fram de Aij a Diskava, led by Speyn an Patyugal, Yurop tek big big role pan global affeh, wid plenty explora an konkwes. Fram de 1500-dem go tu de 1900-dem, dem Yuropian powa mash up an tek ova de Amerikaz, mos a Aafrika an Ousheena, an big parts a Aezha.[1]
Aij a Enlaitnment, Fransh Revulushan, an de Napolyawn Waa shiep up Yurop kultchali, politikli, an eekonomikli fram laten 1600s up tu de fus half a de 1800s. Indastrial Revulushan, weh staat eenna Gret Briteen, bring in big eekonomik, kultcha, an soshal chanj, first eenna Wehs Yurop, den spread roun de worl. Both Worl Waa 1 an 2 staat eenna Yurop, an mash up de powa weh Wehs Yurop did hab. By mid-1900-dem, Sovyet Yunyun an de Yunaatid Staits tek big lead an start fe mash up ideoloji an influens. Dis bring een de Kol Waa, weh mash up Yurop long de Ayan Kortn — NAYTO pan wehs, Warsaw Pak pan ees. Dat bruk eenna 1989, wen de Berlin Wall bruk dong, an Sovyet Yunyun mash up, mekkin Yurop join up mo strong.[2]
Yurop join up tru laa an institushan fram 1948, wen dem build Kaunsil a Yurop, an tru dat Yurop Yunyun (Y.Y.) grow big. Y.Y. stap eenna di middle a konfedareshan an federeshan, an um stan pan Yurop treeti dem. Um staat eenna Wehs Yurop, but afta Sovyet mash up eenna 1991, Y.Y. grow ees. Moas memba dem tek up de euro moni, join eenna wan single maakit, an wan kastam yunyan. Di Shengen Eerya mash out dem inner bawnda an imigreishan chek. Dem hol popula elexhan evry 5 yaaz, an dis seen as de second-bigges demokratik elexhan eenna de worl, afta Indya. De Y.Y. ekonomee a de second-bigges pan worl by GDP, an churd-bigges by PPP way a count.
Refrens dem
[edit | edit source]