Wp/aig/Yai
Yai a sensi oagan weh mek animaal si vizhal dieta. Yai tek lait an' chenja um go elek-chri-kemikal impals eena niuron; yai paat a vizhal sistim.
Een "haia" animaal, yai a komplex optikal sistim: teli lait fram aaron, rijyuuleit im brietnis bai daiafram, fokus tru lens-set fu mek imij, chenja imij go set a elek-chrik singnal, an' sen dem singnal ya go brien tru nyuoral paat-wie (optik nav go vizhal kortex an' ada brien-areya).
Yai wid risalv-powa kom eena ten main fawm: "kampoun" yai an' "non-kampoun" yai. Kampoun yai = nuf smol vizhal yunet; komon eena insek an' krastasiyan. Non-kampoun yai gat wan lens weh fokus lait pan retina, mek wan imij; dat deh eena mamal, eenkluud yuuman.
Simplis yai a "pit yai" — likl yai-spot hid eena pit mek yai get nara lait-angl, so animaal kyahn juj lait-di-rexhan.
Yai mek nuf foto-ansa weya no need "seen" praper; eena mo-komplex yai, retina fotosensi ganglia sel sen singnal long retino-haipotalaamik traak go suprakaazmatik nyuuklyas (mek saikadian jijmen), an' go pritaktal areya (kontrol pupili lait-riflex).