Wp/aig/Stiet (paaliti)
Wahn stiet a wahn paalitikal entiti we rigyuleet soeshul aada an di peepul dem een wahn definaat teritori. Govament konsida fu faarm di fundamental apparaatus a modan stiet dem.[1]
Wahn kawnchri oftn hab wahn singl stiet, wid chuu ar mo administrativ divishan. Wahn stiet kin wahn yuuniteri stiet ar som kaain a fedaral yunyun; een di latar kaain, di term "stiet" somtaim yuuz fu rifa tu di federated polity dem we mek op di fedaraishan, an dem kin hab som a di atribyuut dem a wahn sovraaryn stiet, exept dem deh unda di fedaraishan an nat hab di siem kapasitee fu ak internationali. (Oda term dem we yuuz een dem fedaral sistim deh kin inkluud "pravaans," "rijan," ar oda term dem.)
Fu mos a prehistari, peepul liv een stietles soeshul aada dem. Di faas faarm a stiet dem riz op bout 5,500 yaa ago. Ova taim, soeshul aada dem get mo stratifaid an develop instituushan dem we laan tu sentraliez govament. Dem gaain stiet kapasitee een konjanxhan wid di groat a siti dem, we mosli depen' pan klymit an ekonomik developmant, wid sentralizeshan mosli draiv bai insekyuriti an teritorial kompitishan.[2]
Ova taim, diffran faarm a stiet dem develop, we yuuz plenti diffran jositifikeshan fu dem igzistens (laik divain rait, di theory a di soeshul kontrak, etc.). Tudeh, di modan neishan stiet a di pridaaminant faarm a stiet we peepul anda. Sovraaryn stiet dem hab sovraarinti; eni in-group klaim fu hab wahn stiet faas som praktikal limmit bai di digree tu wich oda stiet dem rikagnaiz dem az so. Satelaait stiet dem a stiet we hab di fakto sovraarinti bot oftn kontrol indirakli bai wanada stiet.[3]
Definishan a wahn stiet get dispute. Akodin tu soeshialis Max Weber, wahn "stiet" a wahn politi we meentain wahn manapoli pan di lejitimiet yuuz a vayalens, aldo oda definishan kaaman. Absens a wahn stiet nat preeklyuud di igzistens a wahn soeshul aada, laik stietles soeshul aada dem laik di Haudenosaunee Konfederasi we "nat hab aeeda pyuoli ar ivn praimarili paalitikal instituushan ar roles." Di digree an ixtent a gaanin fu wahn stiet yuuz fu ditameen ef ih failyu.[4]
Refrens dem
[edit | edit source]- ↑ Black's Law Dictionary, 4th ed. (1968). West Publishing Co.
- ↑ Sandeford, David S. (May 2018). "Organizational complexity and demographic scale in primary states". Royal Society Open Science. 5 (5): 171137. Bibcode:2018RSOS....571137S. doi:10.1098/rsos.171137. PMC 5990841. PMID 29892345.
- ↑ Wimmer, Andreas; Feinstein, Yuval (October 2010). "The Rise of the Nation-State across the World, 1816 to 2001". American Sociological Review. 75 (5): 764–790. doi:10.1177/0003122410382639. S2CID 10075481. This global outcome—the almost universal adoption of the nation-state form
- ↑ Cudworth et al., 2007: p. 1