Wp/aig/Orikien
_(cropped).jpg)
Orikien (saiantifikali tropikal saikloun) a wan stam sistem dat a ton rong faas wid wan loo-preshu ear'ya, wan kluuz loo-lev'l atmasfeerik sar'kyuleyshan, trang win dem, an wan spairal set-op a tanda-stam dem dat du ev'i ren an skwaal dem. Dipend pan way i bee an ow trang i bee, tropikal saikloun niem orikien, taipuun, tropikal stam, saiklounik stam, tropikal dipreshan, a jos saikloun. Orikien a wan trang tropikal saikloun dat ap'n eena de Atlantik Oushan a de nawt'ees Pasifik Oushan. Taipuun a de siem ting dat ap'n eena de nawt'wes Pasifik Oushan. Eena de Indiyan Oushan an Sout Pasifik, dem kaal sim'la stam "tropikal saikloun." Eena madan taim, pan avrij bout 80 fu 90 niem tropikal saikloun faam evri yie rong de wol, muo dan aaf a dem develap orikien-fos win dem a 65 nat (120 km/h; 75 mph) a muo.
Tropikal saikloun dem typikali faam ova big see dem dat ga relitivli waam waata. Dem tek dem enaji fram de waata dat evapareit fram de oushan so'fis, an dis enaji tan intu kloud dem an ren wen de maais ear raiz op an kuul til i ful ful. Dis enaji ya dif'rent fram mid-latit'yuud saikloun dem, laik naat'eesta an Yuropiyan win stam dem, kaaz dem de tek dem puuwa fram aarizant'l tempicha dif'rens. Tropikal saikloun dem typikali mek op bitween 100 an 2,000 km (62 an 1,243 mail) a'kras. De trang win dem a tropikal saikloun ap'n kaaz de rotayshan a de ort mek ear moov fu de senta a de stam. Dis ya mek saikloun dem aadli eva faam widin 5° fram de ekweta. Sout Atlantik tropikal saikloun dem naa ap'n tuu much kaaz a konsistant trang win shieer an wan week Intatropikal Kanvajens Zoon. Fram de ada an, de Aafrikan ees'li jet an ear'ya dem wid atmasfeerik instabiliti mek saikloun dem faam eena de Atlantik Oushan an Karibiyan See.
Eet enaji fram de oushan dem wuk laik axelareita fu tropikal saikloun dem. Dis mek dem eer'ya dat de inlan naa get mash op laik dem pleis dat de pan de kuos, aaldu flud'n dem du plenti daamij aal ova. Daamij pan de kuos kaa'z bai trang win an ren, hai weev dem, stam sooj, an taaneda dem. Klaimit chienj afek tropikal saikloun dem eena plenti wie. Saiantist dem fain out dat klaimit chienj mek tropikal saikloun dem muo lang, ap'n muo, an get trang an trang agen kaaz de oushan waata dem get waam an waam agen, an de waata saikl dem staat muuv faas. Tropikal saikloun dem pul een ear fram big big ear'ya an bring aal de waata fram de ear eena ren ova wan smal ear'ya. Dis mek ren dem kaal dong fu owaz a fu die dem, bout 40 km (25 mail) fram de kuos, wich muo muo dan de waata dat de ear kya hol op pan wan taim. Dis ya den mek riva flud'n, lan flud'n, an kaaz de waata kanchuul strukcha dem fu mash dong aal ova.