Wp/aig/OPEC

 Disya aatikl eena Nawt Aanteegan.

OPEC (Aagaanayzaashan a Patrolyam Exportin Kawnchri dem) mek ku-opareishan mong lidin aayl-prod­yuu­sa an' aayl-depen kawnchri, fu tuon di globl aayl-maakit an' maximaiz profit. Staat 14 Septemba 1960 eena Bagdad by fos faiv: Iran, Iraak, Kieweit, Saudi Aarebya, an' Venezweila. Nou (2022 ripoot) 12 memba kawnchri mek 38% a globl aayl-pro­dyuuxhan. 79.5% a wurl pruuvn rizerv stap eena OPEK (Midl ees 67.2% a OPEK rizerv).

Een di 1960s/70s, OPEK reshiep di globl aayl-sistim eena feeva a prod­yuu­sa-stiet, wey fram biraa Anglo-Amerikan aayl firm ("Sevan Sista"). 1970s restrixhan pan prodyuuxhan mek praiz skyai wid long-lastin efek pan wurl ekawnami. Fram 1980s, OPEK in­fluuens limeet pan soplaai an' praiz-steybiliti—memba-dem ofn cheat pan komitment, an' komitment aften match wa dem wuda du enywey.

OPEK maak wan tuning-poyn fu naashanal sovarinti ova naycha-resos. OPEK-desis­han plei prominen rol eena wurl aayl-maakit an' intanaashanal rilieshan. Ekawnamist dem kaal OPEK textbook kaatel (memba-dem kool­lab fu chop kom­petishan), bot dem konsult kyan protek by staat imyuniti anda intanaashanal laa.

Memba nou: Aljeeriya, Ikwatorial Gini, Gaabon, Iran, Iraak, Kieweit, Libya, Najeriya, Repoblik a di Kongo, Saudi Aarebya, Yunaytid Aarab Emiriet dem, an' Venezweila. Foma memba: Angola, Ekwador, Indoneshya, Kataar. OPEK-plus (form lait 2016) inkluud OPEK memba plus oda aayl-prod­yuu­sa—beta kontrol krud aayl maakit. Obzerva stiet: Kanada, Eejipt, No'wee, Omaan.