Wp/aig/Nawt Amerika

Nawt Amerika a wan kantinent weh stap eenna Naatan an Wehsan emisfia. Um ban up pan naat by de Aatik Oushan, ees by de Atlantik Oushan, saut-ees by Sout Amerika an de Karibiyan Si, an pan saut an wehs by de Pasifik Oushan. De region kova Midl Amerika (weh include de Karibiyan, Sentral Amerika, an Mexiko) an Naatan Amerika.
Nawt Amerika tek up bout 24,709,000 kilomita skwea (dat a bout 9,540,000 skwea mail), dat mek up ruffly 16.5% a Eet dry lan, an 4.8% a Eet total sofes. Um a de churd-bigges kantinent by size afta Aezha an Aafrika, an de fuot-bigges by naiga, afta Aezha, Aafrika, an Yurop. Up to 2021, de naiga eenna Nawt Amerika bin esti meet at ova 592 milyan smady, eenna 23 indepenent state, dat a bout 7.5% a de worl naiga. Eenna yuman jiagrafi, wen naiga seh "Nawt Amerika" or "Nawt Amerikan", dem mean place lak Kaanada, Greenlan, Mexiko, Sent Pier an Mikelon, an de Yunaatid Staits.[1]
Nobody sure fu tru ow or wen de fus yuman dem reach Nawt Amerika. Naiga dem bin lib eenna de Amerikaz long time — at least 20,000 yaaz ago — but some tings dem seh it cud be even long time befo dat. De Peelyo-Yndyan taim eenna Nawt Amerika come afta de Las Ais Aij, an dat last up tu bout 10,000 yaaz ago, wen de Aakeek taim staat. Den de Klasik staij come afta, weh run fram bout de 6 senchri go tu de 13. Fram 1000 AD, de Nors smady dem bin de fus Yurop smady weh trai fu explo an kolonais patch a Nawt Amerika. Eenna 1492, Krisfaar Kalambas mek ee transatlantik chrayd jaant dem, weh bring een Yurop smady fram far, eenna de taim a Diskava, an modan taim a staat. Nowaday kulcha an grup a naiga reflect how Yurop smady, di orijinal naiga dem, de Afrika smady dem weh bin enslave, an de wan fram Aezha an odda part a Yurop all mix up.[2]
Wen Yurop mash up Nawt Amerika, dat mek moas smady deh now tawk Yurop langwij, lak Inglish, Spanyish, an Frangsh, an de kultcha dem follow Wehsan tradishan. Bot, liklik part a Kaanada, Yunaatid Staits, Mexiko, an Sentral Amerika still hab de orijinal naiga dem, an dem still hole pan dem old-time langwij an way a lib.
Refrens dem
[edit | edit source]
- ↑ McArthur, Tom. 1992."North American." The Oxford Companion to the English Language (ISBN 0-19-214183-X) New York: Oxford University Press, p. 707.
- ↑ Pigati, Jeffrey S.; Springer, Kathleen B.; Honke, Jeffrey S.; Wahl, David; Champagne, Marie R.; Zimmerman, Susan R. H.; Gray, Harrison J.; Santucci, Vincent L.; Odess, Daniel; Bustos, David; Bennett, Matthew R. (6 October 2023). "Independent age estimates resolve the controversy of ancient human footprints at White Sands". Science. 382 (6666): 73–75. Bibcode:2023Sci...382...73P. doi:10.1126/science.adh5007. ISSN 0036-8075. PMID 37797035. S2CID 263672291. Archived from the original on 5 October 2023. Retrieved 6 December 2023.