Wp/aig/NATO

 Disya aatikl eena Nawt Aanteegan.

Di Nawt Atlantik Treeti Aaganayzayshan (NATO) a wan intagavamental militchri alyans a 32 memba-stiet—30 eena Yurop, 2 eena Not Amerika. Staat afta Waa Tu; establish tru di Not Atlantik Treeti (1949). Um a wan kol­lektiv sikiuriti sistim: memba-stiet gree fu myu­chuwal difens ef aani extarnal paati atak; dat stap eena Aatikl 5.

Tru di Koul Waa, NATO main jon a fu chekouot di threat fram di Sovyat an' dem satelayt stiet (dem form di rival Warsaw Pak eena 1955). Afta Sovyat mash-dong 1991, alyans adapt: fos big militchri intaveen­shan eena Boznya an' Herzegovina (1992–1995) an' Yugoslavia (1999). Aatikl 5 invok wan taim afta 11 Septemba atak; send NATO trup go Afgani­stan (ISAF). Lataa wok eena Iraak, Libya (2011), an' anti-pairasi.

Post-Koul Waa, NATO gro is; tek in ola Warsaw Pak an' post-Sovyat stiet—dis ees'waad expanshan mekal tenshan wid Rosha. Rosha tek Kraiy­mia (2014) get strong kondem, an' kol­lektiv difens fokus reedaan. Rosha ful-skeyl invie­shan a Yukrein (2022) push big reinfors pan NATO ees­tern flank; mek Finlan an' Swidan drop nyuutraliti an' jain. 16 nyu memba jain fram 1990.

Hedkwota a NATO deh eena Brusel, Beljyam—militchri hedkwota nier Mons. Kombain militchri dem a roun 3.5 milyan solja an' staf; kombain spend ova haaf a globl total. Memba-dem komit target: at lees' 5% a GDP pan difens.