Wp/aig/Istori a Aanteega an' Baabyuuda (1493–1687)

Disya aatikl hafu chek fu spelin. Yu kyaan 'elp.

 Disya aatikl eena un'nuon dialek.

Dis ya aatikl kyava de istori a Aanteega an' Baabyuuda fram wen de Pree-Kolumbian taim done pan 1493 go dong fu 1687. Ina dis ya era, dem fus Aafrikan sliev dem min bring pan Aanteega an' Baabyuuda, an de peepl weh min nativ ya min drav almost outa existinse. Fu mos a dis ya taim, Aanteega an' Baabyuuda min arfishali naam Kolonee a Aanteega.

Kalanayzieshan chrai (1493–1626)

Kristofa Kolumbas mek kontakt wid Aanteega pan 1493. I naam um Santa Maria de la Aanteega aafaa wan chuch eena Spain. Aanteega min get left out by Yuropiyan dem til 1520, wen Don Antonio Serrano a wan likl gruup a dem chrai fu kalanayz um. I get wan letaz-paata fram de Kieng a Spain fu tek chuj a Aanteega, Baabyuuda, Manserat, an oda ailan dem eena de reejan. Dem run weh de peepl weh min lef ya fram befo, bot dem lef chortly arfta, leevin de ailan no kalanayz til 1627.

Kaman a de Inglish (1627–1653)

Pan 1627, de Erl a Kaaylil get Aanteega, Baabaydus, an aal a de res a de Liwaad Aalang dem fram Chaaz I. De Erl a Mahlbruh min gwen 'gainst um, bot dem resch wan kompromaiz lataa. De Erl a Kaaylil stap de praprayta. Kaaylil min mosly intarest eena Baabaydus, doe i lib long nuf fu si Aanteega get klanayz. De fus propa Inglich setlment pan Aanteega min wan smorl "praivat spekulaashan".

Piyer Belain d'Esnambuc an wan grup a sayla chrai fu setl Aanteega pan 1629, bot kyaa a wata mek um hafu lef kwik. Wan man we dem kyal Mista Wiliams (faada a Rowland Wiliams, de fus wiet man fu bawn pan de aalang) mieta min de fus Inglish setla, bot de fus wan dem shua bout min pan 1632. Dat a wen Sah Thomas Waanah, pan eenstruxhans fram Kaaylil, sen i son Edward an wan likl grup fu klanayz Aanteega.

De klanayzieshan goh on, bot pan 1640, de setla dem get rob an mash up by de Kalinaago (dem wa min kyal Karib den), weh bruk up plenti a de aalang infrachakcha. Dem tink de Kalinago dem mieta kilt de govna wife an pikni dem, bot nobady shua. Karib dem kip pan aatak Falmout, weh min de main vilij (now wan toun) weh de Gavament Haus min out eena open.

Leetah kalanayzieshan an paamanens a de kolonee (1654–1687)

Pan 1654, wan nuda big aatak kyam fram de Kalinaago, bot de taim yah de setla dem win big. De Kalinaago get skeech, an de kalanay no hab no mo aatak fram dem fu wan few yia. Howeeba, chruout dis taim, de people dem eena de kalanay neba min satify wid wa de govna Kristofa Reynal a do. Pan 1655, Aanteega shoh wan likl intris een jyn up wid oda kalanay dem fu sen soldya fu hep wan Brietish expedishan goh Santo Domingo. Bot de kalanay min eena wan bad chuepy chuepy staet dat taim, soh dem no jyn. Aanteega min gwen 'gainst Oliva Kramwel, a wen de Restoraashan tap een, Chaaz II gyam Francis Wiloughby al a de aalang.

Eena 1666, de Frensch aatak Aanteega. Pan 2 Novemba, wan Frensch kru sail arf fram Gwadlup, an afta dem cyan get eena Sen Jan Habaa, dem goh Faiv Ailan Aaba weh two fuot min defen um. De smorl fuot min hab likl man dem wa shootat de Frensch, bot de Frensch shoot bak, an de Inglich run way. De Frensch ankah, sen man goh lang, an dem teck de fuot dem.

Den, 4:00 a.m. de nex maanin, 200 man lan pan de bei. Eben doe dem meet up pan nuf resistan, de Frensch outnumba an mash up dem, an de govna get kotch. Pan 4 Novemba, dem chuz fu teck de res a de aalang, an de 240-man invaajan fos split up eena two kumpani. De Frensch win, bot dem alow de res a de Inglich fu kip dem propaty an dem relijan. De aalang min gi bak lataa unda de Treaty a Breda. By dat taim, Codrington tun main vilij eena Baabyuuda.

Pan 13 April 1668 [O.S.], de Ledjislaycha fu Aanteega meet fu de fus taim. De Brietish Lee-waad Aalang dem mek up pan 1671, an de res a dis taim focus pan kyam back fram de Frensch okupayshan a mash up de Kalinago dem wa lef eena de Karibyan. Pan 9 Janewari 1685, Kristofa an John Kodrington get gyam wan fifti-yia leas pan Baabyuuda.

Refrens dem

• Lanaghan, Frances (1844). Antigua and the Antiguans. ISBN 9780511919695.