Wp/aig/Taakruul
Eena lingwistix, taakruul dem (taak-ruulⓘ) a grama a de jain-up a ruul dem weh shuo houu wan naachral langwij straakchaa, so as dem taak-man uo raita-man yuuz um. Grama ruul kava klaaz, freiz, an' wod. Dem uoz uo grama kyaan meen de staadi a dem ruul yah tu; dat sabjek kava fonolojee, morfolojee an' sintax, tugeta wid fonetix, seemaanx an' pragmatik. Bigrung-rung, deh a tuu main rod fu staadi grama: tradishanal grama an' tioretik grama.
Filen' eena wan vaaraeetee fu langwij min se de taak-man kach-in de ruul dem eena hed; mos' a dem kach-chuo kom fram wot-lesin an' obzav, no so mus' fram buk-klaas an' instraxhan. Mos' a dat kach-chuo tapn eena aali-chailhud; wen yuu a fu leen wan neeva langwij lata eena laif, yuu mos' taim need mo direk klaas an' trainin. Grama kyaan taak bout bieviya fu graup a taak-man/raita-man, no jis wan wan. Skael mek difrans: egzanp'l, Inglish grama kyaan min de ruul weh evri Inglish taak-man jraanli fuolow; pan smala skael, yuu kyaan taak bout ruul weh smala graup shee.
A diskripshan uo staadi uo analaisis a dem ruul kyaan kyal wan grama, uo wan grama buk. Wan rifrens-wok weh diskyuuz grama fu wan langwij kyal rifrens grama uo jis grama. Wen wan grama shuoout evri likl kaa'nas an' konshraxhan wid nuf detaal, dat kyal diskriptiv grama. Dat kaain wraaytin kontras wid preskriptiv plan—weh waan mash dong som kaa'nas an' kodifaay oda wan dem az stan-dod. Outa lingwistik kontex, grama ofn kava raitin-konvenshan laik spel an' pangkchuieshan (wicha lingwis dem nayaali no poot eena grama propaz), uo it kyaan meen jis wan set a preskriptiv ruul wan.