Wp/aig/French langwij

Disya aatikl hafu chek fu spelin. Yu kyaan 'elp.

 Disya aatikl eena un'nuon dialek.

French
Naitiv rainj	Fraans
Speeka dem	310 milyan
Langwij faamli	Indo-Yuropiyan
Dialek dem	16
Raitin sist'm	Laatin
ISO 639-1	fr
ISO 639-2	fra
ISO 639-3	fra

French a wan Roomans langwij eena de Indo-Yuropiyan langwij famli. Laik aal odda Roomans langwij dem, e desend fram de Vulga Laatin weh de Roman Empaya peepl dem taak. French gruo outta Nawt Owld Gala-Roomans, wan chile a de Laatin weh peepl taak eena Nawt Gawl. De kloosess relitif dem a de odda lang d’oil―langwij dem weh peepl taak eena nawtan Frans an sautan Beljam, weh French (Fransyen) mosli tek ova. E ketch influwens fram naytiv Keltik langwij dem eena Nawt Roman Gawl, an fram de Jamanik Frankish langwij weh de post-Roman Frankish invayda dem bring wid dem.

Faan de 16th senchri go dong, Frans an Beljam Kolonee wok mek French reech nyuu lan tap: Amerika dem, Aafrika, an Aezha. Plenti Frensh-beiz Kriyol langwij dem sprout, de mos famaaz wan a de Ayshan Kriyol. Peepl ar kawnchri weh taak French dem, dem kaal “Frangfoun” een Inglish an een French.

French a de offishal langwij fu 26 kawnchri dem, an e a wan a de langwij dem weh spred wail-wail pan Jiografi eena de wol; raong 50 kawnchri an teritari dem yuuza um az de jure ar de fakto offishal, administreyshanal ar kultyural langwij. Mos a dem kawnchri ya deh eena de Organaayzeshan Intanayshnal a la Frangfouni, de komuniti a 54 memba steit dem weh shear offishal yuuza ar teechin a French.

Dem ses e ga bout 310 milyan taaka dem; raong 80 milyan a dem a niem taaka dem. E taak az niem langwij—biggis fu smaalis—inna Frans, Kanada (Kebek, Ontayrio, Nyu Branswik), Beljam (Walloonya an Brusels Kyapitul Rijan), Wez Switsilan (Romandi), paat a Luxambog, paat a Yunaitid Steit dem (Luweesianna, Meyn, Nyu Hampsha, Vermont), Monako, Aosta Vali eena Itali, an odda plek yaa.

Eena Frangfoun Aafrika, French mosli taak laik sekandan langwij ar lingwa franka, bud een sam big tong dem e ton niem langwij. Eena sam Nawt Aafrikan kawnchri weh na ga offishal stetas, de tap-klas dem taak um az niem langwij saai by saai wid dem indijen langwij, bud de plas bas peepl taak um az sekandan.

Inna 2015 de Dieta se raong 40 persen' a de Frangfoun popyuleshan lib eena Yurop, 36 persen' eena sab-Sahara Aafrika an de Indyan Oushan, 15 persen' eena Nawt Aafrika an de Middl ees, 8 persen' eena Amerika dem, an 1 persen' eena Aezha an Oushanya. French a de sekan waay-taak niem langwij eena de Yurop Yunyahn. Bout wan-fift a Yuropiyan dem weh taak odda langwij az niem, dem kaihn taak French laik sekandan langwij. Plenti instiutyushan eena de Yurop Yunyahn yuuza French laik wok-langwij saai by saai wid Inglish, Jaman an Itali; sam, laik de Kot a Jastis a de Yurop Yunyahn, yuuza French one naa.

Gwaan pan de wol, French a de swaiteyn most-niem taak langwij, de sixs langwij wen yu kaal towtaal taaka dem, an deh eena de top-faiv lanwij dem weh peepl laan, wid raong 120 milyan laana dem eena 2017. French hol lang histri az intanayshnal langwij fu litchicha an saayans stanaad, an e a niem ar sekandan langwij fu plenti intanayshnal organaayzeshan dem—Yunaitid Neyshan, Yurop Yunyahn, Nawt Atlantik Treeti Organaayzeshan, Wol Tred Organaayzeshan, Intanayshanal Olimpik Komiti, Jenerl Konfrans pan Weet an Mejaz, Intanayshanal Komiti a de Red Kraas, an mo.