Wp/aig/Blud sistim
Een vaatebret laiv-ting, blud sistim a set a oagan dem, haat, blud-vesel dem, an' blud, weh ron tru bodi. Wan paat a dis a di kaadyovaskyla sistim, we kava haat an' blud-vesel dem (Greek "kaadia" haat; Laatin "vaskyla" vesel). Di ron a blud split eena tuu sirkit: wan "sistemik sirkit" an' wan "palmaneri sirkit". Som taim naiga yuuza "kaadyovaskyla/ vaskyla sistim" same laik "blud sistim".
Di netwok a blud-vesel dem inkluud di griet vesel dem a di haat — big ilastik aatari dem an' big veen dem; oda aatari, smola aatariyol, kapilari weh joeen bak wid venyol (likl veen), an' oda veen. Een vaatebret, di sistim klouzd — blud no lef di vesel netwok. Nuf in-vaatebret laik aatrapod gat opn sistim; haat pam wan heemolimf weh ron bak tru bodi-keviti, no tru vesel.
Blud a wan fluod weh kary plazma, red blud sel, wait blud sel, an' pleitlet; blud kary aaxijen an' naareesh-men go tishu dem, an' pik-op waist an' trow-weh. Blud kary pruteen, miniral, heemoglobin, omon, an' gaaz laik aaxijen an' kaaban daayaxaiyd. Dem somtin ya gi naareesh-men, hel di imyuun sistim faat chua, an' kip homyostasiz — kip tiamprachor an' natral pH steb'l.
Een vaatebret, di limfatik sistim wok said-bai-said wid di blud sistim. Limf kary exes plazma (filtaa aaf fram kapilari eena di sel-dem spaes) aowa tru bak-rod an' sen um bak eena blud-sikyuleishan az limf. Wid-out dat, blud wuda dry-dung. Limf sistim wok tugeda wid di imyuun sistim tuu. Limf ron slowa dan blud; an' weya blud sistim klouzd, limf sistim opn. Som naiga kaal limf di "sekan-dari blud sistim".
Haat/ vesel siknis kyahn mash op di sistim. Kadyolojis a dokta dem fu haat; kadyotorasik sojan du opreshan pan haat an' raoun um; vaskyla sojan tek kia a di vesel dem.