Wp/aig/Aamazon Riva

De Aamazon Riva eena Sout Amerika a de biggis riva eena de hool worl wen it kom fu ow much wata e push out, an e a de langis or mebee sekang-langis riva sistam pan de planet, depend pan ef yuh ax hu — som a dem seh Aamazon, som a dem seh Nail.

De riva weh staat up fram Apurímac Riva wey deh pan de Nevado Mismi mauntn min tink bi de faatess soos fu de Aamazon besin fu 'bout wan handred yia. Bot eena 2014, wan stadi shou seh a no Apurímac, bot Mantaro Riva weh staat up pan Kordiyera Rumi Krus eena Peru, a de riel staat. Mantaro an’ Apurímac jam up, den dem jain up wid odda likl riva dem fu mek up de Ucayali Riva. Dat wan meet de Marañón Riva 'bov Iquitos eena Peru, an’ fram deh, kawnchri dem weh no Brazil kaal dat de mein paat a de Aamazon. Bot de Brazilian dem kaal dat siem paat Solimões Riva, an’ aaftha e jam up wid de Rio Negro, dem seh dat deh ya spat ya — de Meetin a Wata (ina Pochigees: Enkontro das Aaguas) eena Manaus — dat a de riel Aamazon. Manaus a de biggis tong pan de riva.

De Aamazon Riva dischaaj rufli 215,000–230,000 m³/s — dat a 'bout 6,591–7,570 km³ a wata a yia — mo dan de nex seven big riva dem aal jam up. Fu a de tap-ten riva dem bai wata flow a tributary a Aamazon. De Aamazon kount fu 20 persen' a aal riva wata weh ran out eena oshan. De Aamazon besin a de biggis dreenij besin eena de worl, kava rufli 7,000,000 km². De paat weh eena Brazil wan bigga dan eni odda riva besin. Wen de Aamazon reech Brazil, e onli kyarri 'bout wan-fif a de flow weh e gwan dash out eena Atlantik See, bot e stil gat mo wata dan eni odda riva a dat paint.

De rekagnaiz lengt' a Aamazon Riva a 6,400 km (dat a 'bout 3977 mail), bot som seh it varee fram 6,992 tu 7,062 km (4345–4388 mail) depend pan ow yuh mezhah um.