Wp/aig/Aajenteena

 Disya aatikl eena Nawt Aanteegan.

Aajenteena

Aajenteena, de offishal neem Aajenteen Ripoblik, a wan kawnchri eenna de soden haaf a Sout Amerika. E kava wan aerya a 2,780,085 kilometah skwier, wa mek um de sekan biggis kawnchri eenna Sout Amerika afta Braazil, de fuot biggis eenna de Amerika, an de eit biggis eenna de uorl. Aajenteena shea de main paat a de Soutan Koun wid Chili tu de wes, an tu, e ban op wid Boleeviya an Paragwai tu de nawt, Braazil tu de naw-eest, Yurugwai an de Sout Aatlantik Oshan tu de eest, an de Dreik Pasaaj tu de sod. Aajenteena a wan fedaral stiet, split op een twenti-chree provins dem, an wan otonomus siti, wa a de fedaral kapital an de biggis siti eenna de nayshan: Bwenos Aaires. De provins dem an de kapital hab dem oahn kaanstityuushan, bot all a dem stap anda wan fedaral sistem. Aajenteena se dem owna de Falklan Aailan, Sout Joojiya, Sout Sanwich Aailan, de Soutan Patagonyan Ays Fiel, an wan paat a Antaarktika.

De earliest taim weh peepl lib eenna de area wa now Aajenteena go bak tu de Pailiyolitik taim. De Inka Impaya ben spread eenna de naw-wes paat a de kawnchri chuu de pre-Kalambiyan taim. De kawnchri root eenna de Spaanish kolonayzieshan a de rijan eenna de sixtient sentchri. Aajenteena gro up outta de Vaisiroyolti a Rio de la Plata, wan Spaanish ovasee vaysiroyolti we start een 1776. De Diklareishan pan Julaay 9, 1816, an de faat fu indepenens (1810–1825) get follow by wan lang sivil woah weh las til 1880, wen de kawnchri ben reorganize as wan fedareishan. Afta dat, de kawnchri enjoy likl mo pees an stabyliti, an ben get plenti yuropyan immigrayshan — moosli Italjan an Spaanyard dem — wa mash up ow dem tawk an ow dem liv.

De Nashanal Otonomist Paati tek chaarj eenna de taim dem kaal De Konsavativ Ripoblik, fram 1880 tu de elexhaan een 1916. De Griet Dipreshan bring de fus kuup detaah een 1930, led by Josay Felyx Uriburuu, wa stiet de “Infeymus Dekeyd” (1930–1943). Afta dat kuup, foh mo tappl affa dat een 1943, 1955, 1962, an 1966. Wen Pryzident Juan Peron ded een 1974, e waif an vaispresidant, Izaabel Peron, ton pryzident, bot she get tappl dong een de las kuup een 1976. De aamy we tek ovah ben get help fram US, an dem mash up, lak op, an kil tazand a politikal chritik, aktivis, an lef-wing people eenna de “Derti Woah,” wan taim a stiet terrar an sivil row we neva end til Raul Alfonsin get elek pryzident een 1983.

Aajenteena a wan rijanal powah, an still hab e uol reputieshan az wan midl powah een intanashanal bizniss. E a wan big ally a de US bot na memba a NATO. Aajenteena a wan develupin kawnchri wid de sekan haayis HDI eenna Latin Amerika, afta Chili. E ha de sekan biggis ekaanamee eenna Sout Amerika, an e memba a G-15 an G-20.