Wn/skr/ڈیرہ غازیخاں بلوچی، سرائیکی روایات دا اصل جوہر کتھاں گُم کر ڈتے؟
ڈیرہ غازی خان... ہک ناں جیڑھا بلوچی ثقافت دی پہچان ہا ۔ پر کلھ دا واقعہ سݨ تے ایویں لڳدے جو اینجھی پہچان، انسانیت تے روایات دے نال نال کتھائیں دفن تھی ڳئی اے۔ یاسین خان نانگری لغاری تے اوندے بھتیجے مجاہد دی کہانی ہک ایسا المیہ ہے جیڑھا ساݙے معاشرے دے اندر پلدی بے حسی، لٹ مار تے اخلاقی پُچھے پن دی عکاسی کریندی اے۔ ساکوں ایں ڳالھ توں وی زیادہ شرمسار تھیوݨاں چاہیدا ہے جو ایہ واقعہ کہیں پہاڑی یا ویرانے وچ کائنی، ساݙے ہم وطناں دے ہتھوں ساݙی ای شاہراہ تے پیش آیا۔
"بلوچی" ناں تے "روایت" دا فرق: ڈیرہ غازی خان دے ناں نال "بلوچی" دا لفظ جوڑیا ویندے، پر سوال ایہ ہے جو اساں اپݨی بلوچی یا سرائیکی روایات دا اصل جوہر کتھاں گُم کر ݙتے؟ بلوچی ثقافت ہمیشہ توں غیرت، بہادری تے مہمان نوازی دی علامت رہی ہے۔ مگر اڄ کلھ ایہو جیہے واقعات ساکوں ݙسن٘دے ہن جو اساں اپݨے بزرگاں دے اصولاں کوں بھل ڳئے ہیں۔ پہلے وقتاں وچ راہزن وی لٹݨ توں پہلے انسانیت دا پاس رکھدے ہن، پر ہݨ تاں گولی دی گھنڄݨ پہلے چھیڑی ویندی ہے۔
انسانی قدراں دا جنازہ
جیرھے علاقے وچ ماء ٻولی دا جھنڈا لاوݨ والے اپݨی زبان تے ثقافت دے نعرے مارݨ وچ اڳواں ہن، اوہو علاقہ اج انسانیت دے جنازے کوں وی سڑک تے چھوڑ ڳئے۔ سوال ایہ کائنی جو "ڈاکو کتھوں آ ڳئے ہن؟" سوال تاں ایہ ہے جو اساں اپݨے گھراں وچ کہیں ڈاکو کوں پالݨ دا بیج کیویں پئے پکیدے ہیں؟ کیا اساں اپݨے پتراں کوں ݙاڈھی کمائی دی ہوس دے بجائے، ایمانداری دی تعلیم ݙیوݨ بھُل ڳئے ہیں؟
روایات دا حیاء کیویں تھیوے؟
ساݙی سرائیکی تے بلوچی روایتاں وچ "صلح جوئی" تے "اجتماعی انصاف" دا ہک مضبوط نظام ہئی۔ پنڄایتاں، جرڳے، تے بزرگاں دا احترام ہوندا ہا جو کہیں وی جھڳڑے کوں خون خرابے توں پہلے سلجھا ݙیندے ہن۔ ضرورت ایں ڳالھ دی ہے جو اساں اپݨی اڳواݨی کوں جھاڑ کے اپݨے اُوں اخلاقی جوہر کوں ولا زندہ کروں۔ حکومتی ادارے جے چاہن تاں قانون دے نفاذ وچ سنجیدہ تھی سڳدن، پر اصل تبدیلی اساݙے اپݨے گھراں توں شروع تھیوݨی چاہیدی اے۔ یاسین خان تے مجاہد دی المناک ڳالھ ساکوں ہک چݨائی ݙیندی اے: جے اساں اپݨے کلھ دے پتراں کوں اپݨی روایات دا شعور نی ݙتے، تاں فیر کلھ کوں اساݙی نسلاں وی ایں سڑک تے کھڑے تھی کے پچھساں: "ساݙی انسانیت کتھاں ویچ ݙتی ڳئی؟" اساں ہک ٻئے دے ہمسائیہ ہیں۔ اپݨی ماء ٻولی، اپݨے وسیب دی محبت، تے اپݨے انسان ہووݨ دا حق ادا کروں۔
✍️ کالم نگار: اورنگزیب اورنگ بغلانی تاریخ 20:03:2025ء