Wb/su/Wawacan Wulang Tani/Pupuh Asmarandana (kadua)
VII
Pupuh Asmarandana
- Pépéling ki juru tani,
ka sanak-sanak baraya,
poma-poma masing getol,
pepelakan bubuahan,
masing panjang élingan,
ninggalan kasewe putu,
supaya ulah masakat. - Geura manah masing lantip,
saperti urang ayeuna,
wareg ku titinggal kolot,
sarupa ning bubuahan,
atawa dahar gula,
kawung titilar karuhun,
ayeuna kantun ngadahar. - Lamun urang hanteu éling,
kana pepelakan téa,
ana ka incu meureun ngongkrong,
ngawajit teu maké gula,
lamun kurang élingan,
ayeuna teu melak kawung,
tanwandé kitu temahna. - Montong dimanahan teuing,
sabab lila kabuktina,
nya matak pondok,lalakon,
lamun dipikir keselna,
tatapi kudu manah,
hasil ana geus kapuluk,
untung mayeung sapanjangna. - Teu karana modal deui,
unggal taun mupu buah,
ngan kari untungna baé,
geura sumangga manahan,
upama legga lahan,
dina watara sabau,
ceb pelakan tatangkalan. - Jeruk paséh jeruk bali,
manggah cengkir budidaya,
jajar-jajarkeun sing hadé,
masing saruwa carangna,
supaya hadé buah,
nu geus kacoba di Garut,
carang satumbak satengah. - Hasilna nu geus kabukti,
kacoba ku nu geus melak,
satangkalna jeruk paséh,
meunang dalapan rupiah,
tapi cokot leutikna,
tilu rupiah mah tangtu,
sakitu mah moal kurang. - Meureun matak jadi sugib,
lamun melak masing réa,
dina sabau lahan téh,
asup dua ratus tangkal,
itung tilu rupiah,
dina satangkalna jeruk,
jumlah dua ratus tangkal. - Meunang genep ratus rispis,
sangkilang cokot leutik,
geus tétéla untung gedé,
nu matak kudu daékan,
sagala pepelakan,
geuna geuna saban taun,
melak genep tujuh tangkal. - Pikeun distrik-distrik,
hadé nu harieum téa,
pinuh kalapa jeung jambé,
tangkal kadu tangkal nangka,
awi tukangeun imah,
ulah suwung pelak kawung,
sabab hadé kahieuman. - Sarta pinuhan ku kopi,
dihandapeun tatangkalan,
ulah aya lahan ngoblog,
rejeung kudu nyieun lombang,
keur pamiceunna runtah,
kumpulkeun mangké keur gemuk,
ana geus buruk runtahna. - Tatangkalan anu keri,
kudu digemuk lembahna,
jeung deui tarékah doktor,
kudu bresih lelemburan,
sabab jadi panulak,
ka sakit radang jeung budug,
kaléra marbus teu datang. - Sok aya ogé kasakit,
tina kotor lelemburan,
buruwan jeblog jeung bécék,
hawana asup ka imah,
jadi kasakit téa,
nu matak kudu diurus,
runtah kumpulkeun piceunan. - Sisi lembur dikamalir,
keur pamiceunan cileungcang,
supaya tuhur teu bécék,
anggeus tangtu tambah betah,
lamun lembur ditata,
rejeung kudu melak waru,
nyadiyakeun kasusahan. - Lamun hanteu ati ati,
susah tanwandé ka sorang,
meureun susah ngéjo ogé,
ngalah suluh engges anggang,
sumawon geus dilarang,
ngaruksak kai di gunung,
geus témbong pisan masakat. - Éta kudu ogé éling,
melak waru pager huma,
atawa di lahan kosong,
nu matak gunung dilarang,
diruksakan kaina,
panjang élingan sang agung,
ngamanahan kapayuna. - Sasat henggeus katingali,
mungguh pitemaheunana,
ku élingan gupernemén,
lamuna hanteu dilarang,
gunung tanwandé ruksak,
kaina meureun digempur,
buktina enggeus ka sorang. - Baheula keur jaman aki,
réya leuweung manan teggal,
ayeuna buliklak kabéh,
cacak lamun teu dilarang,
moal lila gé bungbang,
susah mungguh anak incu,
moal bisa nyieun imah. - Tah nu matak kudu éling,
melak waru ulah tinggal,
ngarah pisuluheun baé,
malah jadi kauntungan,
lamun melak tohaga,
suluh dijual ka warung,
harga satanggunganana. - Payu dua puluh duit,
lima welas sén murahna,
tambah kauntungan ogé,
jeung supaya ulah nuwar,
tatangkalan nu ngeunah,
limus nangka rejeung kadu,
éta mah ala buahna. - Aya dongeng nu di gurit,
hiji jalma kasangsara,
unggal poé sok bermaén,
mumulan taya kasabna,
ngandelkeun ménta-ménta,
pareng dina hiji waktu,
bermaén ka Ki Nangkoda. - Ku Ki Nangkoda kaharti,
yén éta jalma mumulan,
unggal poé ngan bermaén,
taya pisan kalakuan,
tuluy ku Ki Nangkoda,
dibéréan siki dukuh,
nangkoda téh kieu pokna. - Ieu ayeuna téh aing,
méré siki dukuh jimat,
gewat pelakeun ku manéh,
mangké buahan uang mas,
hé ieu tanda tangan,
bisi omong aing luput,
ieu cekel tanda tangan. - Mangké sodorkeun ka aing,
ari dukuh geus buahan,
bisi omong aing géséh,
tidinya tuluy ditampa,
nu jalma kasangsara,
dikandung dibawa tuluy,
sanggeus datang ka imahna. - Nginjem pacul jeung pangali,
siki dukuh ceb dipelak,
disambil jeung melak bonténg,
kacaturkeun lila-lila,
tangkal dukuh buahan,
tapi si miskin jamedud,
pikirna dukuh téh gagal. - Omong nangkoda teu jadi,
hanteu buahan uang mas,
si miskin téh tuluy baé,
mupu dukuh dikarungan,
los dibawa ka pasar,
mawa lima genep karung,
dijual ka tukang dagang. - Marengan keur elat musim,
ekeur suwung bubuahan,
jadi mahal hargana téh,
dibeli kontan harita,
dibayar uang eumas,
Ki Miskin kakara imut,
percaya ka Ki Nangkoda. - Ki Miskin geus jadi sugih,
tambah kaget tolanana,
enggeus kapikir ku haté,
jalma melak tatangkalan,
sasat melak uang mas,
malaur ngahurun balung,
leuwih hadé pepelakan.