Wb/nia/Tuhenöri Solu'a-lu'a Ana'a
Me föna so duhenöri sotöi Suno. Ni fotöi tuhenöri ba no sebua harato ia. Kabunia ebolo. Baero nomo sebua, ba oya sibai khönia gana'a. Kara-kara sebua harago a'oi te'oli ba nomonia nifa'aso moroi ba Danö Tiongkok. Me fefu a'oi so: okhöta, kuaso, ba hiza tuhenöri Suno andre tola lamane ya'ia andre gurafu. Niha sangingi. Sobou'a. Böi tötöna wa itolo nono mbanuania sinumana, ba he göi sitosasa. Si so ba dödönia, hewisa wö'i lala afu tola oya manö gokhötania. Idugu manö monönö nasa wo'ölönia. Afu-afunia mbate'enia afönu ana'a. Hiza no ihaogö guda sebua furi nomo wa'atuhenörinia. Ohitö dödönia, nahia andrö ba wa'alio afönu ana'a si takile.
Me no hada'ö manö ni'era-erania haratonia, ero ma'ökhö ba awai halöwönia möi ia mu'erai-erai ha'uga sa'ae gana'a si no owulo. Itaria sa'ae olifu ia ginötö wemanga. Dali la fasugi khönia ira sohalöŵö wa inötö manga, awena ilau manga. Ba ginötö wanga'i halöŵö wa'atuhenörinia, simane rafe, ba asese iröi ua rafe, möi ia mufaigi guda naha gana'ania.
Ono mbanua sangila ya'ia ba he göi sangai halöŵö khönia no ibrörötaigö fangöngö-ngöngö ira. Ero-ero lafatou-tou gamuata duhenöri Suno andrö.
"Alai ia zarörö ba harato le.... Olifu ia wa namate ia dania lö fao khönia harato andrö."
So göi zanguma'ö: "Ibörötaigö tenga sa'ae halöŵö fa'atuhenörinia ni'angeragönia. Awai khönia no tebalu dödö ba wogohi fa'akayo."
Ibörötaigö ato niha mbanua sawaelato. Ba hiza lö'ilaforoma'ö. No lalau nidölö föna duhenöri Suno. Ba ero i'erogö ba lafatou-tou manö ia.
No irai alua föna da'ö. Samösa zohalöŵö möi bakha ba gurunga ha börö me tebai izago li nia me ifatou duhenöri, lö i'ila wa so duhenöri Suno furinia.
No arakhagö döfi sa'ae nolatuyu Suno tobali tuhenöri. Ba inötö ikaoni fefu ndra Menteri. Me luo da'ö ba lö nasa hadöi telefo sonekhe. Mu'ao afu alio ofeta goroisa, da'ö 'wakake' salio nifalua ba ginötö andrö.
Ifatenge dubala ba wogaoni ndra Menteri. Dubala halöŵönia tobali sokaoni niha, sama'ema goroisa duhenöri.
Oi owulo ndra Menteri. Lawai so nifatunö duhenöri khöra zi penting. Me no tohare fefu ira, ba möi duheneöri ba dadaomania.
Hadia nifatunö duhenöri? Hadia mamatunö hewisa lala afu tola lö marase niha? Tenga!
Hadia'i? "Hewisa lala ba zi samigu fönada tola mi'alui gana'a irege manönö haratogu. Na tola mi'alui niha so'elemu, sokhö bekhu zihi, si tola mamonönö gana'a khögu," imanö Tuhenöri Suno.
Me larongo da'ö ba a'oi faoma latöngö nawöra ira Menteri. So samosa zamadu idanö, ba börö wa'atokenia, adö'ö ia. I'uta'ö nidanö andrö ba mokeha ia.
Lö ara ba ifuli mohede duhenöri Suno. "No mirongo he! Samigu ube'e ginötö. Haniha zitola molau da'a ba ubali'ö ia sanuhe. Na lö tola mi'alui niha so'elemu ba nibunu fefu ami!"
"Nihie bagi ami fefu....!" ifeta'u ndra Menteri-nia. Ifetara hörönia.
Me larongo da'ö, manizi dödö ndra Menteri sowulo. Fa'ata'u ba lumö-lumö wa'amate no so föna ndrunduma höröra.
So samösa Menteri sobaranikö manema li duhenöri Suno. "Amagu Tuhenöri Tuha Solomasi. Famaigigu, no fefu gana'a si so ba zi sagörö tanö gamatöröŵamö no ahori so ba guda namagu tuhenöri. He zo mu'alui nasa gana'a. Molo'ö ya'o no tenga ya'ia sa'ae goroisamö da'a."
Me irongo da'ö, fawura yaŵa ndro duhenöri Suno. "Hadia niŵa'ömö, mangalui fangala ndra'ugö andre. Midömi baulu Menteri da'a. Böi taha, mitaoŵi mbaginia!" Simanö wareta niŵa'ö suhenöri khö Zaradadunia.
I'anemai'ö lara'u Menteri andrö ba la'ohe baero. Lö mu'ila wozunia. Ato zanguma'ö, no lataoŵi mbaginia, ba latiobo'ö gamatelania ba nasi.
Idugu afökhö dödö niha mbanua. Ba ato ira zoloi möi ira ba gatua. So göi zanawö asi, lalau moloi siyefo ba danö ndrawa.
So samösa Menteri, töinia Duga. Itörö tödönia wa so samösa zama'ele'ö, ere göi ia. Halöwönia fuasö ba dögi Ndrawa si so ba gatua. Toröi ia bakha ba dögi si so ba hili Golu. Golu andre aröu moroi ba mbanua.
Me no sa'ae ara toröi ia ba gatua, arakhagö lö sa'ae so töngöni wa auri nasa Duada Ra. Lö irai sa'ae oroma ia. Safuria te'ila ia 40 fakhe si lalö me itolo niha sahani ba molö ba nidanö Zi'e.
Bongi me lima desa'a, ibaranikö Ka Duga mofanö. Taninia, möi ifalukhaisi Duada Ra. Samösa lö sangila he zo möi ga Duga. Fo'omonia ba ononia manö tokea me no "taya" manö ga Duga, me maoso ira ba zi hulö wongi. "Hezo möi ia?" Manofu-nofu dödö wo'omo ga Duga. So so dödönia, arörö no lara'u ia saradadu duhenöri Suno.
Ahatö talu mbongi, ba ofeta Ga Duga khö Duada Ra. Ifatunö fefu hadia dani wa tohare ia. Me no irongo fefu nösi dödö ga Duga.
"Böi halifusö. Moido ufalukhaisi duhenöri Suno." Imanö tuada Ra. Iföfögö gama-gamania, i'ohe sambua mboto-boto so'ösi idanö sohau-hau.
Lö ara, lö na'i mamö'i hörö ba no ofeta duada Ra ba nomo duhenöri Suno fao ira ga Duga.
"He amagu tuhenöri, hadia gohitö dödömö ba tola alua na öbadu nidanö sino u'angandröi andre. Idanö andre ba afeto sibai." I'oro'ö mboto-boto tuda Ra khö duhenöri Duga. "Na no aefa dania öbadu nidanö andrö, ba gofu hadia ia nibabaya namagu Tuhenöri ba tobali ana'a."
Ezai manaoka dödö namada tuhenöri me irongo wehede Duada Ra. Tambai faduhu dödönia ba tambai göi lö'ö.
Ba hiza, me no solua-lu'a ba gana'a ia, lö sa'ae ibase'ö. Ibokai duhö-duhö mboto-boto andrö. Ifataula ba mbawania. Fefu nösi mboto-boto numalö ba mbetu'ania. Aefa ibadu, ifangerau mbawania, itaha raso wa'afeto sabölö-bölö. Samösa zohalöŵö i'oro'ö galasi so'ösi idanö. I'amadau'ö tuhenöri Suno ena'ö aösö aheta raso andre. Lö na'i nifulinia galasi gönia idanö no i'anemai'ö tobali ana'a.
Nomaulu wa'omusö dödö namada tuhenöri. Ilau manaoka-naoka mane ndraono sanema buala boneka moroi khö namania.
Meza sigöna tangania ba tobali ana'a. Kurusi, bawandruhö, salo, a'oi tobali ana'a. Ba zima'ökhö da'ö arakhagö fefu nomo duhenöri tobali ana'a.
Ofeta inötö manga ia. No tohöna ba meza gö sami. Diwo sosiliö, nagole zaŵi awö ngawalö ndriwo tanöbö'ö a'oi no mufaosa. Ihalö sendro ba garafu edöna isendroni gönia fakhe, ba no awai tobali ana'a. Ihalö wakhe ba no tobali ana'a. Idanö fefu oi tobali an'a. Asu ni'omaiönia me i'ondrasi Duhenöri ba i'anemai'ö tobali adu nasu ana'a.
Idugu ara ba afuo namada tuhenöri. Lö manö simanga ia.
Ibörötaigö mangarö ia, "Hewisa lala afu tola mangado?" Ibörötaigö awelatonia gana'a. Ifareta khö zohalöŵö ena'ö lababagi fefu gana'a sino i'owuloi ba niha mbanua.
Ikaoni niha mbanua. Tohare niha sato ba lahahalö khöra gana'a nomege. A'oi tobali niha sikayo sokhö ana'a ba zi sambua banua andrö.
Lö ara, ba ifakaoni'ö zui duada Ra. Möi ga Duga ikaoni Duada Ra. Me tohare Duada Ra, ba i'andrö tuhenöri Suno ena'ö ifanguwuli ia simanö sito'ölö.
"Sömbagu khöu Tuagu Ra, böi sa'ae fohalöŵö nidanö nibadugu no. U'andrö tolo khöu. Arara ba matedo wa'olofo," ibalöduhuni danö föna Duada Ra ka Suno.
"Lau amagu tuhenöri, utolo'ö. Ba si'oföna i öfuli öbabaya fefu bara si notobali ana'a börö wa'agurafumö." Imanö khönia Tuada Ra.
Ba wöfö wa'abölönia, me no afuo sibai ia, ba ifuli ibabaya gurusi, meza, bawandruhö, ba fefu ngawalö gama-gama si no tobali ana'a. Ba hiza, fefu bara nigogohenia ba i'anemai'ö tobali simane börötania. Bagolö ana'a mangawuli tobali bagolö sime; figa ana'a tobali mangawuli tobali figa sabu. Na lö na'i itegu ia tuada Ra, Tuhenöri Suno omasi ibabaya fefu gana'ania ena'ö tobali tenga ana'a.
Tuhenöri solu'a-lu'a ba harato, solu'a-lu'a ba gana'a ia da'e no tobali sökhi. Fo'omonia ba fefu ndra sohalöwö khönia ifuli la'omasi'ö ia.
Nitöngöni
[edit | edit source]Omuso dödögu na öfazaewe nidunö-dunö andre ba media sosial ma Internet. Hiza i be'e fao gumbu heza tehalö ia. Be ba gahe zura: Moroi ba Wikibuku Nias. Nifa'anö Apolonius Lase. Aila ita ba niha na lö öbe'e gumbunia, me öhalö töiu zi tenga töiu.
Fabaliŵa lala
[edit | edit source]Bale zato: Olayama • Angombakhata • Bawagöli zato • Monganga afo • Nahia wamakori • Nga'örö spesial • Ngawalö wanolo • Safuria tebulö • Sanandrösa • Sangai halöŵö