Wb/nia/Sinunö Wofo Susuowongi
Ba zi sambua banua, so samösa toke sebua. Orudu ia khö wo'omonia ba samösa nononia ono matua satua-satua. Töi nono andrö, Vasili.
Samuza inötö lalau manga ba dalu luo. Lö aröu moroi ba meza nahara manga no tetaŵigö sambua kandra wofo. Bakha ba kandra da'ö so wofo susuowongi. Fofo andre ba onekhe sibai manunö. Ba hiza'i sinunönia oi sinunö fa'asöndru dödö. Ngenu-ngenunia irugi dödö zamondrongo. Ero manunö ia ba lö zi lö alua zahöli-höli dödö.
Ero irongo na manunö wofo andrö ba lö ohahau dödö toke. Sagötö wemanga ira ba dalu luo, manunö-nunö manö zusuowongi. Toke andrö ba omasi sibai i'ila hadia geluaha zinunö zusuowongi andrö. Tenga göi ha ya'ia, arakhagö fefu niha samondrongo oi manofu-nofu dödö, hadia zui zalua.
Börönia, na terongo zinunö wofo andrö ba so manö zalua ba mbanua. Safuria alua me manunö zusuwongi ba so zi mate ba mbanua bö'ö. Föna'ö, so zahani. Irege a'oi manizi tödö niha mbanua ba manofu-nofu dödöra ero-ero terongo li wofo andrö.
"Hadia me na so niha sitola mamo'eluaha zinunö zusuowongi andre, ba akha i'ombakha'ö khögu. Hadia zilako zui sedöna alua. Na so niha simanö ba ube'e khönia matonga gokhötagu. Ba na no matedo dania ba u'amualagö khönia ösa haratogu," simanö wehede toke andrö.
Vasili, onora side'ide, awena önö fakhe, itöngö namania ba inania. "U'ila hadia geluaha zinunö wofo susuowongi da'ö, ba ata'udo wö'i wangombakha khömi," imanö Vasili.
"Na ö'ila ba fatunö manö, Vasili," itemalinia inania.
Fao fo'ala-ala hörö, i'ombakha'ö geluaha zinunö zusuowongi.
"Fofo susuowongi da'ö ifa'ele'ö wa so ginötö dania tobali ami sohalöŵö khögu. Amagu dania ba da'ö zame'e ögu idanö, ba ya'ugö nagu dania zame'e khögu handru ba wobasöi bawagu ba tangagu."
Me larongo geluaha da'ö aukhu dödö namania ba inania. Börö me mofönu ira ba la'etu'ö latibo'ö Vasili, laheta ia ono. Lahaogö sambua dundraha side-ide edöna lahanigö ia ba nasi. Ba zi talu mbongi, me no abölö mörö Vasili, lada'i-da'i, lafazaŵa ia, labe'e ia yaŵa ba dundraha. Me no so'ia yaŵa, ba lalulugö dundraha andrö numalö ba zabakha irege idugu aröu ia i'ohe dulu nasi.
Me i'ila da'ö Susuowongi, maoso ia ba möi ia baulu moroi ba kandrania. Ilau mohombo möi ia ba dundraha si so Vasili.
Lö ara ba so sambua nowo soloyo. I'ila solohe köfa nifotöi nakhoda wa so ndraono side-ide yaŵa ba dundraha, molaya-laya ba dete nasi.
Ifahatö ia sokhö köfa ba ihalö nono side-ide da'ö ba ibali'ö ononia. I'omasi'ö si'ai ndraono sokhö köfa andrö.
Mahemolunia ba mohede Vasili khö namania sokhö köfa. "No mege manunö zusuowongi ba wangombakha wa so mbade sebua ba a'oi dania afatö döla-döla göfa ba a'oi asika loyo. Mangawuli ita ba pelabuhan."
Lö ifondrondrongo sokhö köfa, ifatörö manö nowo andrö nakhoda. Abu dödö Wasili. Lö ara tohare mbade sebua, simane ni'ombakha'ö Vasili. Me ebua sibai mbade ba a'oi agafatö döla-döla loyo ba agasika loyo göfa andrö.
Ata'u sibai zokhö köfa awö nakhoda. Ba mangandrö bakha ba dödönia wa harazaki sibai lö irugi ahöndrö nowora. Lada'i-da'i la'ohe göfa ba ngöfi la'ali fefu döla-döla sagafatö. Simanö göi loyo si no agasika la'ali sibohou.
Tölu ngaluo aefa mbade sebua. Mohede zui Vasili, i'ombakha'ö hadia niŵa'ö Zusuowongi.
"No manunö zui Zusuwongi. Na'adölö ita moloyo, ba so felendrua göfa ndra sorabu sombase'ö köfa sanörö. Fasaule lala nowoda falö larabu ita," simanö niŵa'ö Wasili.
Me irongo da'ö nakhoda ba faduhu sa'ae dödönia hadia niŵa'ö Vasili. Ihole'ö gamuri nowora ba moroi ba zaröu i'ila wa so 12 göfa ndra sorabu.
Me no molalö göfa soya andrö ba lö oroma khöra nowo si so Vasili, ba latohugö zui woloyo.
Lö ara aefa da'ö, ofeta göfara ba hulo sotöi Khvalynsk.
Ba hulo andre ba so nomo razo Khvalynsk. No arakhagö 10 fakhe sa'ae so tölu gaga: ama, ina, ba ono gaga si faŵai-ŵai ba anigo sa'ae Razo.Lö hadöi samösa zi tola motaboi ma samofanö gaga andrö. Ha'uga kali manö lataboi gaga andrö ba lö mofanö. Labe'e wama'ala ba lö te'ala. Lafamoka wana fameta'u ba lö ata'u. Ero ma'ökhö manö ba mukira-kira ira. No la'iagö fetahö zandrela nahia razo molombase.
Ba me atage ba aföli sa'ae razo ba ibe'e sambua goroisa. Ifazawili gangombakhata andrö ba zi sagörö hulo. Dozi pelabuhan, fabaliŵa lala ba oi tola labaso gangombakhata andrö.
"Haniha manö zi tola mama'ala ma manaboi ama, ina, ba ono gaga, labe'e khönia mbuala mamatörö ba zi matonga wa'arazo. Ba onogu ono alawe, ubali'ö fo'omonia. Ba haniha zotandraigö ba lö muhasila ba nitaba bagi," da'ö nisura razo.
Ato ndra simalu fofo somasi tobali umönö Razo. Ba hiza samösa lö si tola mamoloi gaga andrö. Fefu zotandraigö ofeta ira ba nahia so'ahonoa, ya'ia fa'amate.
Ofeta göi khö Wasili goroisa Razo da'ö. Ba i'andrö khö namania ena'ö itehegö möi i'ondrasi Razo.
"Da möido u'ondrasi Razo, ma sa tola ufoloi gaga andrö moroi ba nomo Razo. Tehegö khögu, Ama," i'andrö Vasili da'a khö namania.
Heŵa'ae abua khö namania, ba me no itandro ha ba zi lö möi ia, ba itehegö amania möi Vasili ba nomo Razo. Fefu niha si fahatö khö Wasili samondrongo da'a ba manimba-nimba dödöra, hadia mangawuli auri Vasili ma hatö töi?
"Lau me saro ni'usu ndra'ugö, ba lö utaha'ö. Ba hiza i, na hada'ia zalua khömö ba lö möi möli-möligu. Taögö samösa!” imanö amania.
Ofeta Vasili ba nomo Razo. I'ila tölu ngawua gaga. Faŵai-ŵai manö nasa ira.
Me irugi ba i'andrö ena'ö labokai zandrela si so gaga. Ba ifondrondrongo hadia manö niŵa'ö gaga andrö.
Me ofeta ia föna Razo, ba ibalöduhuni danö ibe'e wangowai khö Razo.
"Amagu Razo, tölu ngawua gaga: ama, ina, ba ono gaga, sikaliru mangandrö tolo khö namagu Razo. Fa'udu nama awö nina gaga andrö me faoma lafadöni nono khöra. Andrö möi ira khöu. Sömbagu khö namagu Razo, na edöna'ö ö'etu'ö hakhö fao nono gaga andre, hadia khö nama ma khö ninania?"
Me irongo da'ö ba itema linia Razo. "Ono gaga andrö, u'etu'ö, akha fao ia khö namania," fehede Razo.
Larongo gangetula Razo, ama ba ono gaga mohombo ira tanö ba gambölö, ba ina gaga mohombo tanö ba dakera. Ahono dödöra me no so gangetula si no ara labase-base'ö.
Laröi nomo Razo. Mohombo ira ba gatua. I'otarai ginötö da'ö, ba lö sa'ae irai mangawuli ira ba nomo Razo andrö.
Omuso sibai dödö Razo. Ifaretagö zohalöŵö ba wohönagö nahia Wasili awö wofo Zusuowongi. Ba hiza ebua-bua Wasili ba inötö mangowalu ia khö nono Razo. Itema matonga moroi ba danö andrö möi barö wamatörönia. Tobali ia Razo.
Sambua inötö omasi ia möi wamasui uli danö. Omasi ia falukha khö niha si fabö'ö soi, fabö'ö li, ba si fabö'ö to'ölöŵa khönia. Ibörötaigö mo'awa ia.
Me no aekhu luo, ba molombase ira ba zi sambua banua. Mörö ia ba zi sambua omo. Ba nomo andrö toroi samösa ndramatua faomo fo'omonia.
Aefa maoso ia ba i'andrö khö zokhö omo andrö wa omasi mena'ö isasai mbawania. I'ohe nidanö ba karaŵa sokhö omo iramatua, ba i'ohe handru ira alawe.
Me fahuo-huo ira ba itandroi Vasili wa sanga'i idanö ba handru andrö ba ama ba inania samösa. I'anemai'ö italagui nama ba inania. Ilau me'e fao fa'omuso dödö.
Tokea sibai dödö namania ba inania. Hiza hadia no alua zi no ifa'ele'ö Susuowongi.
Ba lö sa'ae latörötödöra zi no alua. I'ohe namania ba inania Vasili ba nomo Razo sitoröi ya'ia. I'ohahausi dödö zatuania, irorogö irugi atua ira.
Nitöngöni
[edit | edit source]Omuso dödögu na öfazaewe nidunö-dunö andre ba media sosial ma Internet. Hiza i be'e fao gumbu heza tehalö ia. Be ba gahe zura: Moroi ba Wikibuku Nias. Nifa'anö Apolonius Lase. Aila ita ba niha na lö öbe'e gumbunia, me öhalö töiu zi tenga töiu.
Fabaliŵa lala
[edit | edit source]Bale zato: Olayama • Angombakhata • Bawagöli zato • Monganga afo • Nahia wamakori • Nga'örö spesial • Ngawalö wanolo • Safuria tebulö • Sanandrösa • Sangai halöŵö