Wb/nia/Sambö tödö
Meföna ba zi sambua banua so samösa lakhambanua ba so göi nononia ono matua si ha samö-samösa. Ono da'ö khönia fondrege wa'abodo ma fa'ambö tödö, no tehöngö wa’abodonia ma fa’ambö tödönia andrö wa labe’e töinia Sambö Tödö. Ba he wa'ae simanö ba i'omasi'ö sibai ia inania me ono hunö-hunö dödö khönia.
Ba zisamuza ma’ökhö Sambö Tödö möi ia ba gatua wangalui eu galitö. Me’ofeta ia ba dalu gatua me irugi ba mbörö geu sebua, wa’atokea dödönia i’ila so samösa nono’alawe sisökhi no mörö ba mböro geu andrö. Me ihatö’ö ia wamaigi ba inehegö, ba adöni sibai dödönia bawamaigi me ono alawe da’ö sökhi sibai zikhala ba gomböilania.
Börö wa’omuso dödönia lö sa’e fakhamö i’angeraigö izumaigö tumbu ba dödönia wa’edöna, motuge ba dödönia wa’omasi. Ahou zamö’i itema ifazaŵa i’onoro i’ohe ba nomora. Ba me no irugi nomo ba möi ia ifagaya ma ifaförö ba nahia wemörö ba mbate’e ninania.
Aefa da’ö möi ia ifalukhaisi ninania mohede ia imane “He ina no usöndra samösa nono’alawe si sökhi omböila ba sökhi zikhala. Omasido uhalö ia fo’omogu ina.”
Isofu inania imane “hezo so nono’alawe si sökhi omböila ba sökhi zikhala da’ö khöu ba nogu?”
Itema li ninania Sambö Tödö imane “ No ufasao ia ba mbate’emö ina, alau sibai hörönia no mörö ia nasa örö eregesibai dödönia ba wanörö gatua.”
Me no aefa zima’ökhö irugi bongi, bal ö manö simaoso nono alawe no mege.
Börö me lö simaoso-maoso nono alawe da’ö, andrö imane inania khö Sambö Tödö, he nogu susugi nono’alawe da’ö, hakha ilau manga faböi afökhö dalunia ba wa’olofo.
Imane Sambö Tödö, he nagu hana nalö manga ia bongi da’a, lö salania, mahemolu manö ba zahulö tasusugi ia.
Me no numalö zibongi, ba zahulö wongi me no asoso göra, labalo-baloi manö ira Sambö Tödö faoma inania lö i’ila tohare lö möi baulu nono alawe da’ö moroi ba mbate’e.
Börö zimanö manahö dödö nina Sambö Tödö, ha wisa wa so niha ma’ö-ma’ökhö ba sara wongi lö simanga? Ba zi lö i’ila Sambö Tödö möi ninania sibakha ba mbate’e simörö ono’alawe da’ö, ba wamaigi hadia zalua khönia wa lö manö maoso-maoso ia moroi ba wemörö. Wa'atobali dödönia wamaigi me no abe'e mboto nono alawe da'ö.
“Alai le…” mu’ao ninania ibözi-bözi dötö’ania, me no inehegö wa ono’alawe da’ö tenga simörö ba hiza’i sindruhunia no mate.
Mangaösö möi ia baulu ifalukhaisi nononia Sambö Tödö, imane kho nononia “ he nogu ono alawe da’ö khöu no mate.” Itema li ninania Sambö Tödö “Lö faduhu dödögu wa no mate ia ina, örö manuköu sibai ia ba wa’erege dödö wa lö maoso ia nasa.”
Ba me no irugi zilaluo mahemolunia, te’ago khö Sambö Tödö zaböu sobou moroi ba nono alawe da’ö, andrö isofu khö ninania “hadia mbörö wa aböu mboto nono alawe da’ö ina?”.
Itema li inania, “He nogu saböu da’ö moroi ba mboto nono alawe daö me ibörögö obou, da’ö zalua na no mate niha ba na lö mutibö’ö ma muko’o ba alua wa’obou ba aböu”
Awena aboto ba dödö Sambö Tödö wa na no mate niha ba botonia isaŵa aböu sobou, andrö i’aliokö wamazaŵa mboto nono alawe da’ö möi ia itibo’ö ba nidanö sebua si so furi nomora, me no aekhu ba nungo nidanö ba ahöndrö ba ahani misiyöu.
Ba zi samuza ma’ökhö me mondrino nina Sambö Tödö ba naha nawu faudu ifalaula ia wolulugö alitö fahötu ia aböu sibai, faudu göi itörö furi nia ononia Sambö Tödö, iduhö nikhunia Sambö Tödö, ba me lö fangera-ngerania,iwalinga no mate ninania andrö i’aliokö ifazawa sifao fege-egenia ba idölö furi nomo, edöna itibo’ö sitöu ba nidanö sebua. I fangoe-ngoe ia inania ba danga Sambö Tödö sifao mo’ira-ira ba we’ao wanguma’ö “He nogu, efasido lö simatedo, aliokö efasido lö simate ndra’o.” Imane Sambö Tödö botomö no aböu ina, da’ö dandra wa no mate’ö, na itugu ara ba itugu aböu ndra’ugö dania. Ia’iokö wofanö wolohe inania mifuri ba zinga nidanö sebua.
Imane inania “saböu da’ö nogu tenga botogu, ba hiza’i no fahötu ndra’o”, sifao fe’e ba ifangoe-ngoe ia. Imane Sambö Tödö “Lö’ö ina , no mate ndra’ugö’, ba iduhugö wamangaösö mbekania ba wo’onoro inania lumalö ba zingan nidanö sebua. Ba meno irugi zinga nidanö ba ifazaumba ninania Sambö Tödö, ahöndrö mate ba ahani me faudu göi ebua nasa molö ma aefa deu sabölö.
Ba zi samuza luo ba zi talu ma’ökhö irugi tanö’owi no modadao Sambö Tödö, ha ya’i-ya’ia no ifaöga-faöga wamaigi talumbanua lö manö simanga ba zi laluo, ba wo’angeraigö zi no alua khönia. Ba zi lö itötona fahötu ia, aböu sibai örö no masu angi dalunia me lö simanga ia. Sambö Tödö tokea sibai ia no afusi mbawania wa’ata’u, ha börö wa’aböu hötunia imane da dödönia na simanö no mate ndra’odo andre, hiza ‘ia aböu sibai mbotogu. Lö fakhamö i’angeragö, aösö sibai i’amazawa’ö ia fagohi lumalö ia ba zinga nidanö sebua furi nomo ba ifazaumba ia sitou, ahöndrö ba ahani mate Sambö Tödö börö a’ambö tödö ba wa’abodonia.
Tuho sinangea muhalö duma-duma ba manö-manö da’e:
1. Ha börö wa ambo tödö, na lö mu’oguna’ö wangera-ngera sisökhi, tola aekhu ba wa’ate’ala.1.
2. Ma tabe’e wanotokhi böi ha nimatongaini simane nifalua nina Sambö Tödö khö nononia, andrö so wa’elungu.
Nitöngöni
[edit | edit source]Omuso dödögu na öfazaewe nidunö-dunö andre ba media sosial ma Internet. Hiza i be'e fao gumbu heza tehalö ia. Be ba gahe zura: Moroi ba Wikibuku Nias. Nifa'anö ??? (fo'ösi ??? faoma töi zama'anö andrö yaŵa).
Fabaliŵa lala
[edit | edit source]Bale zato: Olayama • Angombakhata • Bawagöli zato • Monganga afo • Nahia wamakori • Nga'örö spesial • Ngawalö wanolo • Safuria tebulö • Sanandrösa • Sangai halöŵö