Jump to content

Wb/nia/Höngö Ana'a

From Wikimedia Incubator
< Wb | nia
Wb > nia > Höngö Ana'a

Meföna so samösa lakha mbanua. Darua khönia nono alawe yomo. Si samösa ononia sindruhu, ono'alawe sareu ba si lö sökhi amuata, ba si samösa tö no ono ba ngai, sowölö-ölö sibai, si sökhi amuata ba si sökhi göi bawa.

Bahiza abölö ebua dödönia khö nononia sindruhu. Börö da'ö no ihare'ö manö fefu mbalö halöŵö ba galisi nono bö'ö andrö khönia. Ono bö'ö andrö töinia Höngö Ana'a. Lö aetu mohalö-halöŵö ia, ero ma'ökhö, i'otarai muhede riŵi ba zihulöwongi, irugi möi mörö niha ba zibongi.

Samuza ma'ökhö möi Höngö Ana'a wana'u idanö ba mba'a. Me isou-sou nidanö moroi ba mba'a, i'anema'ö aefa ba dangania embe nidanö ba aekhu bakha ba mba'a ba alömö mitou barö nidanö. Ba ihawui ia fa'ata'u sabölö-bölö. No sa'ae i'ila wa silötolalö'ö mofönu sibai dania khönia ninania sakhi. Ba tema ilau mege-ege.

Ba ifuli ia baomo ba itutunö khö ninania sakhi hadia zalua. Ba tema iböbözi ia inania sakhi. Ba afuriatania iwa'ö, ena'ö ifuli ia Höngö Ana'a ba mba'a ba silötolalö'ö i'ohe mangawuli embe nidanö andrö.

Ba ifuli ia ba mba'a nidanö Höngö Ana'a. Ifakhölö ia fasui, lö niha si tola manolo ya'ia. Ba ifaigi bakha mba'a sabakha. Heŵa'ae lö i'ila molangi, i'a'u'ö, me no abölö wa'ata'unia ninania sakhi. Ifakifu hörönia ba ifanaoka ia bakha ba mba'a andrö.

Ba hulö no taya nosonia iŵa'ö.

Ba me mangawuli khönia nosonia, i'ila so ia ba dalu mbenua. Muhaga zino ba oya sibai mbunga si höngö la'a-la'a. Ba maoso ba ifakhölö ia. I'ila so sambua nose-ose ba gahe mbenua. Itueli, i'alio-lio'ö we'amöi ba nose da'ö. Me irugi i'ila wa so mbowoa ba dete galitö si hola-hola. Me ihatö'ö ia, irongo so zihede, "Heta mbowoa moroi ba galitö. No asoso wakhe." Ba itema iheta mbowoa andrö moroi ba galitö.

Ba möi ia furi nomo, i'ila sageu lase. Oya sibai mbuania. No oi agasoso. Ba irongo zui li sihede, "Rurugö döla lase. Da atoru mbua lase si no asoso!" Ba ifaheu döla lase, irege aruru oi mbuania sasoso.

Me ifakhölö ia furi ba nose, i'ila so ndra'alawe satua si musindro ba mbawandruhö. Aganau nifönia irege tobura baero. Ba ihawui fa'ata'u Höngö Ana'a.

"Böi atau'ö, onogu," iŵaö aweda satua sa'ebu andrö. "Agö khögu ba da'a. Na öhaogö öhalö halöŵö bakha ba nose khögu ba silötolalö'ö owua-wua dödöu dania." Ba itohugö na, "Faigi ena'ö öhaogö wamözini wöröma khögu ba ehao farate nahia wemörögu."

Ba omuso dödö Höngö Ana'a me tenga niha safaito gaweda satua andrö. Andrö aohagölönia ba wangai halöŵö. Ihaogö wamözini salo, i'atulö'ö oi ngawalö zoguna si so ba da'ö ba ihaogö wanotogö lembe balu-balu warate.

Ha wa omuso dödönia me lö irai ihagö-hagö ia aweda andrö. Tenga simane inania sakhi, si lö mamalö mangaekhugö tanga khönia.

Bahiza samuza ma'ökhö asöndru sibai dödönia. Omasi ia mangawuli ba khöra.

Ba ifatunö da'ö khö gaweda satua, imane, "Owua-wua sibai dödögu toröi khöu ba da'a. Tenga simane ba khöma. Ba da'ö lö aetu abu dödögu ibe'e inagu sakhi." Ba ihasugö ia, "Heŵa'ae simanö omasi ndra'o mangawuli ba khöma." Arakhagö lö böla linia me tema malimba-limba dödönia. Ata'u ia na mofönu khönia gaweda andrö.

"Omuso dödögu me omasi'ö mangawuli ba khömi. Ba mangandrö sibai saohagölö ndra'o me öhalö fefu ngawalö halöŵö khögu. Andrö wa ufasao samösa ndra'ugö ba khömi."

Ba ifasao Höngö Ana'a aweda satua andö irugi mbawagöli sebua. Me larugi ba ibokai mbawandruhö aweda satua ba itörö Höngö Ana'a. Ba i'anema'ö aduwa gana'a soya ihawui ia. Ba oi falemba khönia gana'a andrö.

"Böli gölöu fefu da'ö, me no owölö-ölö ndra'ugö me toröi'ö khögu," iŵaö khönia aweda satua. "Ba ya'e göi khöu embe idanö satoru no," inönö na.

Ba lö nasa fakhamö i'andrö saohagölö, no teduhö mbawandruhö sebua ba mbawagöli andrö. I'ila Höngö Ana'a wa no so ia ba dete danö lö aröu moroi ba nomo ninania sakhi.

Me irugi newali, mu'ao gadao sanuge ba mbewe mba'a idanö, "Kukuru'ua, no mangawuli nono'alawe, safönu höngö ana'a."

Ba möi ia bakha ba nomo. Ba me la'ila oya khönia gana'a ba omuso dödö ninania sakhi ba talifusönia alawe. Itutunö khöra fefu nitörönia.

Me irongo da'ö inania sakhi, imane tödönia, "silötolalö'ö onogu alawe sindruhu zanöndra ana'a andrö, tenga ono'alawe si lö fozu andre". Andrö ifatenge khönia nono ba mba'a idanö, ena'ö edöna itorugö bakha ba mba'a embe idanö awö ya'ia samösa.

Ba i'o'ö ono'alawe sareu andrö. Ba sindruhu irugi nose-ose gaweda satua.

Me irugi bakha i'ila wa so mbowoa ba dete galitö si hola-hola. Me ihatö'ö ia, irongo so zihede, "Heta mbowoa moroi ba galitö. No asoso wakhe." Ba itema ono'alawe sareu andrö, "Hadia manö khöu! Lö sa utehegö ta'unö mbarugu ba nawu galitö andrö khöu."

Ba itohugö mifuri. I'ila so döla lase soya sibai bua, si no oi agasoso. Ba irongo zui li sihede, "Rurugö döla lase. Da atoru mbua lase si no asoso!" Ba itemali ono'alawe sareu, "Hadia ururugö sa ba. Atoru dania mbua lase yaŵa ba högögu."

Ba i'ila so gaweda satua sitebura ifö ba mbawandruhö, bahiza lö ata'u ia, me no irongo khö Höngö Ana'a wa si sökhi tödö gaweda andrö. Ba i'o'ö niŵaö gaweda satua khönia, börö me so ba dödönia gana'a sedöna isöndra dania.

Bahiza hulö simane niŵaö ba gamaedola, "he na ötuwu-tuwu yaŵa nono mborokoa, ba ifuli-fuli ia tou", ba ngaluo sidua, mangawuli ia ba mbua-buania si to'ua ya'ia: iraono sareu. Ba ngaluo sitölu, lö na'i ifaoso ia moroi ba waratenia. Lö i'ehaogö gaso gaweda satua ba lö ibözini wörömania.

Ba fatuwu sibai ba dödö gaweda satua lagunia, ba börö da'ö omasi ia ifofanö nono'alawe sareu andrö. Ba omuso dödö nono'alawe andrö, me imane ba dödönia edöna isöndra gana'a, abölö alio moroi khö Höngö Ana'a.

Ifasao ia aweda satua irege mbawagöli sebua. Me i'ötö mbawandruhö ba moroi na ana'a, fangelifi zohawui ya'ia moroi yaŵa. I'anema'ö oi afönu gigimö mbotonia ma'asageu.

"Böli gölöu da'ö," iŵaö khönia aweda satua ba teduhö göi mbawandruhö.

Ba mangawuli nono'alawe sareu ba nomo khöra. Ba me irugi newali, mukoro gadao sanuge ba mbewe mba'a idanö, "Kukuru'ua, no mangawuli nono'alawe, safönu gigimö."

Ba lö aefa mogigimö nono'alawe sareu andrö irugi wa'amatenia.

Nifa'anö: Sirus Laia

Nitöngöni

[edit | edit source]

Omuso dödögu na öfazaewe nidunö-dunö andre ba media sosial ma Internet. Hiza i be'e fao gumbu heza tehalö ia. Be ba gahe zura: Moroi ba Wikibuku Nias. Nifa'anö Sirus Laia moroi ba li Jerman. Aila ita ba niha na lö öbe'e gumbunia, me öhalö töiu zi tenga töiu.

Fabaliŵa lala

[edit | edit source]

Bale zato: OlayamaAngombakhataBawagöli zatoMonganga afoNahia wamakoriNga'örö spesialNgawalö wanoloSafuria tebulöSanandrösaSangai halöŵö