Wb/nia/Figa Firö ba Bua Samba Sörömi
Ba zi sambua inötö so samösa ndramatua zohalöŵö ba danö awö wo'omonia. So tölu nonora, ono alawe manö. Darua nonora, sia'a ba sitatalu, no agatua-tua, onekhe, ba to'ölö ira mamake baru si sökhi. Ba onora siakhi ba iraono si to'ölö manö ba no göi ambö atua-atua ia. Aröu fabö'ö moroi khö ndra ga'ania.
Darua ndra ga'ania, simanö göi namara, ba lakaoni nono siakhi andrö: famakhö, börö meno ambö atua-tua ia. Ni'oni-onira ziakhi andrö. Lösawai halöŵö si sambalö, ba no la'oni ia zui wangai halöŵö tanöbö'ö, he notebai mbotonia, ba lafaso ia wohaöŵö.
Heŵa'ae simanö, lö mangarö ziakhi. Ero ma'ökhö i'owi ndru'u ba newali, isila geu galitö, ibe'e gö mbawi ba gö manu, ö bebe, mamözöni salo, ba tanö bö'önia. Fefu halöŵö ni'oni ya'ia lö zi lö ibabaya. No i'ila sa'ae nalakaoni ia, "Ono famakhö, ae bada'a!", ba aösö möi ia.
Samuza luo, mofanö namara möi ia ba harimbale. Möi ifamawa gulitö basitö moroi ba lazara. Fatua lö mofanö ia, i'angonaisi ndraononia si datölu, "Hadia zomasi ami u'öli khömi?"
Itema sia'a, "Öli khögu nukha soyo ubali'ö sarafa." U'i sanau sarafa sasese la'onukha ira alawe niha Rusia nilaetegö aefa lafake mbaru rubakha.
"Öli khögu nukha soroyo-royo." Imanö sitatalu.
Ahono manö ziakhi. Ata'u ia woŵa'ö hadia zomasi ia.
Ifaigi ia amania, "Hadia göi zomasi'ö u'öli khöu, nogu?"
"Öli khögu wiga firö ba samba sörömi." Iboho mbawa siakhi.
"Ha, hadia öwai da'ö ba onofamakhö," ifatara hörönia sia'a. Tokea ndra ga'ania, me no fabö'ö ni'oroisi ziakhi.
“Ufagaölö dania zamba sörömi andrö yaŵa ba wiga firö. Ba so dania wehede nitötöi si no ifahaödo ira alawe satua me aefa ube'e önia roti bohuna," itema li ndra ga'ania siakhi.
Meno irongo fefu goroisa ndraononia ba ilau mofanö amara ba harimbale.
Ofeta ia ba harimbale ba ifamawa gulitö ba me no ahori laku ba i'öli fefu ni'oroisi ndraononia.
Mangawuli ia ba nomo ba ibe'e fefu khö ndraononia goroisara. Sia'a itagu samösa mbaru sarafania. Simanö göi zitatalu itagu mbarunia. Ba labase'ö hadia nilau nakhira siakhi ba wiga firö ba samba sörömi.
Ilau modadao ba zinga dowa siakhi. Ihalö zamba sörömi, ifagaölö yaŵa ba dete wiga firö. Ilau wehede sino ifaha'ö khönia aweda satua. No i'ide-ide'ö linia, mane zifangöngö.
"Fagaölö'ö samba sörömi, fatunö khögu nahia wondrege si sökhi ba guli danö; foroma'ö khögu ndraso ba kota sirami niha; fa'ele'ö khögu nasi sebolo ba sabakha awö gatua soya aurifa; ba omasido ufaigi göi zuzu hili salaŵa; ba omasido göi u'ila wa'asökhi mbanua."
Ba ifagaölö ia samba sörömi si so ba wiga firö. Ba i'anemai'ö dete wiga firö andrö tobali hulö zörömi; tohare haga ngawalö la'a-la'a; hulö na mamaigi tivi ia; oroma fefu kota sirami si so ba gulidanö; köfa-köfa sebua soloyo ba dalu nasi; oroma göi zuzu hili salaŵa; ba simanö göi wa'asökhi mbanua; me tumbu luo ba te'oroma'ö simanö me alömö luo, no mozökhi sibai la'a-la'ania; oroma göi zibongi safönu haga wandru; hulö na manari-nari ndröfi samö'i-mö'i; no fondrege wa'asökhinia, owua-wua fefu dödö zamaigi, lö duma-duma wa'abagania.
Me la'ila da'ö ira ga'ania, ba ibörötaigö afökhö dödöra. Edöna lafadöni wiga firö andrö. Ba hiza akhira, ono famakhö, lö ibe'e. He lafalalini faoma gofu hada'ia ba fatandro ia, lö i'efasi. Börö da'ö, ira ga'ania safökhö tödö, ladönisi ziakhi möi ba gatua ba woteu bua beri gatua. Möi ziakhi fao khöra. Figa firö ba samba sörömi i'andrö khö namania wo'irö'ö.
Larugi gatua, ba so ba da'ö dambila. Ba zilö idöna-döna siakhi, lahalö dambila andrö ba wobözi börötu'i nakhira. Alele döla 'nono famakhö', ba me lanönö wamözi ya'ia ba aetu nosonia. Me la'ila no lö mohanu-hanu nakhira sa'ae ba lakhao danö, lako'o ia ba mbörö geu nifotöi eu buruza. Eu buruza, eu sauri ba Rusia, safusi ba sanifi uli, asese la'oguna'ö ia böröta karate wanura.
Ba mangawuli ira yomo, lafatunö khö namara wa no taya nakhira. "Dörö no i'a ia asu gatua," simanö zia'a ba sitatalu molimo ama ba inara.
Me irongo wa no taya ziakhi, ba aekhu ba wa'abu dödö namara. Oya fasoli yaŵa ba gera-erania. Itahigö ia samösa, hana wa itehegö mege mofanö ba la'ohe ziakhi ira ga'ania ba gatua. Ba harumani watola lö la'ila lazago sia'a ba sitatalu nakhra afu lö göna silako.
Faniasa, fanahigö, da'ö nirasoi namara. Fao fa'akhari dödö ba i'owuloi bara nono siakh. I'irö'ö ba weti nifobuarate wiga firö ba samba sörömi.
Mahemolunia ba so samösa gubalo mbiri-biri, i'ila so danö sawena mukhao ba mbörö geu buruza. No labe'e mbunga soyo ba sobalau ba dete danö andrö. So bada'ö lewuö, itaba sageu ba ihaogö zurune kubalo andre. Ba alua zahöli dödö. Surune sawena ihaogö ba tola muhede mane nono alawe.
"Ae anunö, ba foli khö ndra amagu-inagu ba khö ndra ga'agu zurune andre. Fatunö khö namagu wa nibunu ndra ga'agu ndra'odo ha afu tola lahalö wiga firö ba samba sörömi."
Ba tehöngö fefu ba zi sagörö banua wa so zurune si tola mohede. Tohare niha sato ba wamaigi. Ofeta duria da'ö khö namara. Me irugi lewatö nono famakhö ba ifatunö hadia zalua surune andrö. Ikhao dögi si so mbörö geu buruza ba isöndra mboto ziakhi.
Surune sibatua andrö ifatunö wa tebai sa'ae ifuli auri nono siakhi ono wamakhö, baero na latefe'ö ia faoma idanö moroi ba hele gemondria razo. Sia'a ba sitatalu la'akui hadia zino lafalua khö nakhira. Ba ifara'u'ö ira amania.
Möi namara khö razo. I'andrö wanolo ena'ö itehegö ihalö ma'ifu nidanö moroi ba hele gemondriania razo. Ba tumbu wa'ahakhö dödö khö razo. Itehegö ihalö nidanö ba hele gemondriania ama nono wamakhö. Ofeta ia ba nomora, ba ihawui mboto nononia siakhi faoma idanö andrö. Lö ara ba ifuli auri nono siakhi. Ba omusö sibai dödö namania, simanö göi ninania.
Mato samigu aefa da'ö, i'ohe nononia siakhi khö razo. Iforoma'ö göi hewisa wa'abatua wiga firö ba samba sörömi. Ahöli-höli dödö razo wamaigi. Ba idugu omasi khö ziakhi razo andrö meno baga-baga sibai.
Ba ginötö da'ö, mangulu ziakhi andrö föna razo ena'ö i'efa'ö ndra ga'ania si so ba gurunga. Asala i'efa'ö ndra ga'ania ba fao dödönia figa firö ba samba sörömi ihalö khönia razo.
"Efa'ö ndra ga'agu ba gurunga, amagu razo," imanö ono siakhi khö razo.
Me irongo da'ö, ba tumbu ba dödö razo ibali'ö nono siakhi andrö tobali fo'omonia. Asala latehegö ira amania ba fao manö dödö nono famakhö andrö tobali fo'omo razo.
Ba so nasa ni'andrönia, ena'ö amania ba inania awö ndra ga'ania tola fao urudu ba nomo razo. Fao dödö razo gatö'atö niŵa'ö nono siakhi. Ifaretagö ba wo efasi ndra sia'a ba sitatalu moroi ba gurunga.
"Haniha zo irö'ö fa'afökhö dödö ba no sibalunö ira." Imanö razo ba niha sowulo ba ginötö da'ö.
Lahonogö ginötö ba alua gowasa sebua ba nomo razo. Mangawalu nono siakhi nifotöi ono famakhö. Oi omusö dödö niha simöi ba gowasa andrö. Hiza börö wa'omasi soroi ba dödö, fefu ngawalö golalöŵa ba no te'awaisi. Lö ifalalaŵa zi lö sökhi faoma silö sökhi. Ibe'e saohagölönia ngawalö zi no alua.
Nitöngöni
[edit | edit source]Omuso dödögu na öfazaewe nidunö-dunö andre ba media sosial ma Internet. Hiza i be'e fao gumbu heza tehalö ia. Be ba gahe zura: Moroi ba Wikibuku Nias. Nifa'anö Apolonius Lase. Aila ita ba niha na lö öbe'e gumbunia, me öhalö töiu zi tenga töiu.
Fabaliŵa lala
[edit | edit source]Bale zato: Olayama • Angombakhata • Bawagöli zato • Monganga afo • Nahia wamakori • Nga'örö spesial • Ngawalö wanolo • Safuria tebulö • Sanandrösa • Sangai halöŵö