Wp/tyv/Сүттүг шай

From Wikimedia Incubator

Сүттүг шай тываларның эң ынак чем шынарлыг суксуну хүндүткел суксуну. Сүттүг шай кижиниң суксаанын эки чандырар, күш киирип сергедир. Инек сүдүнден аңгыда, хой, өшкү сүдү-биле сүттээн шай кайгамчык чаагай. Теве сүдү-биле сүттээн шай онзагай амданныг. Теве сүдүнде дус, кужур хөй, ынчангаш баштай шайже дус кагбайн, соонда немеп алза эки.

Отка пашты салгаш, сугну кудар, соктаан шайны база хөй эвес дусту каггаш хайындырар. Хайынган шай саргарып, чеми четчип кээрге, кырынче сүттү кудар. Аргалыг болза чиг сүт-биле сүттээш, быжыр саарар. Шайның сүдү бышкан соонда хөнекче шүүр дамчыштыр хымыш-биле кудар. Шаарны ылгаар.

Шайга хамаарышкан улусчу чаңцылдар кайы көвей. Чижээлээрге, хүндүлээн кижизинге шай кудуп бээрде:

Ада-өгбеден дамчаан

Ак чемниң дээжизи

Келир үени ошкаан

Кедергей хүндүткелдиң бирээзи

Ак сүттүг шайымны

Аалчы Силерге сундум

дээш, шайлыг аяан ийи холдап сунуп бергеш, хөнээн шайы-биле база тавакка чемни ооң баарынга салыр чурумнуг.