Haftə səçınyə nıvıştəy
|
 Asiyə - əsasən xərem niməkürrədə bino buə qite. Kanə Dınyo i poə buə Asiyə 44.391.163km2-nə sahə dınyodə iminə vırədəy. Asiyə sahə Xər.Amerikə, Antarktida iyən Avstraliyə ivo peqətə müqaisədə Asiyə inən iminə vırədəy. In qitə Avrəsiyə materiki xərem - xəşəxuni, xəşəxuni, nıso iyən nıso - xəşəxuni hisson əhatə kardə. Asiyə kobəson bə xəşəxuni 10.200km, xəremiku bə nıso 7.000km məsafədə dıroz bedə. Avropə dı Asiyə şərti marzış Ural bandon xəşəxuni poçonku, Emba ru, Kaspi xərem kənoku, Kuma-Manıç etasiku, Siyo dıyo, Bosfor gi, Mərmərə dıyo, Dardanel gi, Eqey dıyo iyən Arədə dıyoku qəbul bıə. Afrikə dı Asiyə yəndıku co kardə Suveyş ğənov, Sıə dıyo, Babəlməndəb qi iyən Ədən görfəzi co kardə.
Asiyə çı Zəmini coyliyə qitəyeki əy çoqlə okən qırd qətedə.Asiyə kəbəson iyən nıso-kəbəson tonokənon tike vey dəşe-beşeye. Asyiə nıso kənon isə Hind okeani ovon şırtedə. İyo ənhor Ərəbiston iyən Hindiston ğəcon, əvoni co kardə Ərəbiston dıyo iyən Benqal körfəzi bino bedə. Sıə dıyo Asiyə kənoədə binobuə ən tatə dıyoe. Asiyə nıso kənondə səku kame. Şri-Lanka iyo ən yolə səkue. Hind okeani tonokənondə musson cərəyanon yolə təsirışon heste. Atlantik okeani ovon Asiyə nıso-kobəson tık buə Qədə Asiyə ğəc əhatə kardə.In ğəci kobəson tonokənon vey dəşe-beşeye. Kipr səku Atlantik okeani dair buə çı Asiyə nezədə qırd yolə səkuye. Asiyə i qrup yolə səku iyən ğəcon buə Yaməl, Taymır, Çukot ğəcon iyən Novosibrsk səkuon Xərem Biə okeanədə vırə bedən. Berinq qi, Asiyə Xəremi çı Xər. Amerikəku co kardedə. Xərem Biə okeani dıyon vote bəbe həmmə zımostonədə biə davastən qıle Berinq dıyoku co. (bə dumo dəvard...)
|
Zındəyon?
|
|
• Kandımozon hiç vaxt hıtedənin.
• Sfofobiya,dərs qəteku tarseye.
• Uşumi səpe iminə hardə ləlqıl huştuli bə.
• Ovi morəçəçulon bənəy pərəndon nəfəs sedən.
• Tarakanon be sə 9 ruj ji zındən çəyoən vəşiku mardən.
• Çinıvıjon iyən Koreyavıjon fəmiliyə çəvon nomi navədə nıvıştən.
• Çı Həllivudi nominə kinoəkəş Conni Dep bəştə kəşə kinon hiç diə kardəni.
• Sori dırozi Hindistanədə çı moəmo bə sovə əğılon aşmard çı Avstraliya jimonəkəyonsə veye.
• Çı moynon muəxolə mu həməyəvo 200 həzo muədəy əvən 20 ton qoni rost karde bəzıne.
• Bə balinə hurrəci çanq eqınyə odəmon 90 % səlomət mandə.
• Çı zəmini dimisə jiə odəmon 3/2 poə voəşon vindəşonni.
• Dınyoədə ve cər bə moynə nom Annay,ım nomi dınyoədə tosə 100 milyoni odəm novnidə.
|
Ruji səçınyə şəkil
|
Mıv (lat. Anas platyrhynchos)- Çe tolışon ən vey piyə pərəndəy. Mıvi barədə qəp jəyedə bəpe çe niyə qıləku co, moə qıləku co qəp bıjəni. Boçi ki, çəvon poron arədə zəmon-osmon fərq heste. Çe niyə mıvi sə, qıy penə hissə viriski doə kavu havze. Qıyədəş sipiyə halğə heste. Çılandonəş, sinəş, yanonış tınd rəşe, dumi jiyədə siyo, luzış ruşinə boze (tənuyə xoki ranqədəy). Kəşə bıni poron sipin.(bə dumo dəvard...)
|
|
|
 Tojə məqalə okə
|
Tojə məqalə nıvıştero iminnə nübədə bəpe məğalə nomi təyin bıkardəyon. Peşe, həmunə nomi "Wp/tly/" kodi dumo əlovə bıkardən, "Tojə məqalə okə" dığmə eqətən. Ehanə həmunə mevzuədə co qılə məğalə hestesə, şıməni bə həmunə məğalə bəvğande. Deştə zınəyon ə məğaləən zəngin karde bəzneyon. Cəhd bıkən, məğalə elmi-bədii uslubədə hozzo bıkən. Məğalə çannədə əhatənin bıbo, annədə Tolışə vikipediyə zəngin bəbe. Müvəffəqiyyəton!
Vikipediya • Bo tojə istifodə kardəkəson komək • Penc əsos prinsip
|
|
 Tarixədə ımrujnə ruj
|
|
19 Iyun
1762 — Rusiya imperiya de Prussiya arada bə sulhə* müqavilə ğol kəşə bıə.
1862 — AİŞ-i Konqres AİŞ-i ərazisiədə qul oğəte ğadağan kardışe.
1910 — İminə dədon ruj Vaşinqtonədə ğeyd be.
1912 — AİŞ-də həşt saatə koy ruj ğəbul be.
1956 — Merilin Monro de Artur Milleri ixeyzon bin.
1961 — Küveyt Britaniyaku müstəqiləti səşe.
|
 Vıjniə məqalə
|
|
Ğıron (Qurani- Kərim, Qurani- Şərif) (bə ərəbi: القُرآن əl-quran) Çe İslam dini mığəddəsə iyən ən əsosinə kitobe. Ğıron çı Xıdo (Allahi) hamiyə sıxanonin, de Cəbraili (ə) vositə bə Hz.Məhəmmədi (s) vəhy kardə bıə.
Ğıroni hestışe bəştəxos nomış bıə 114 surə iyən 6236 ayə. Ğıroni ən dırozə surə Bəqərə (Qo) surə (286 ayə), ən kırtə surə Kovsər (Honi) surəy (3 ayə). Ğıroni ən dırozə ayə çe Bəqərə surə 282-nə ayəy.
Ğıroni de co səmaviyə kitobon (Suhuf, Zəbur, Tovrat, İncil) fərqbıdə əsosinə cəhət çəy sıftə ikərədə bə Hz.Məhəmmədi ğəlbi, peşo 23 sorə dırozə vaxtədə çe Xıdo (Allahi) tərəfo de mələk – Cəbrayıli (ə) vositə hissə-hissə nozil beye. Kalikəson voteydən ki, Bəqərə surə oxonə 2 ayə çe Xıdo (Allahi) ıştəniku bə Məhəmməd peyğəmbəri (s) vəhy kardə bıə.
“Ğıron”-“handey”, “ğıraət kardey” mənədəy.. Ğıron deştə ləfzi iyən mənoon bə vəhyi istinod bıkə, 2 kərə de Cəbrayıli (ə) vositə bə oxonə nəbi Hz.Məhəmmədi (s) nozil bıə, de ğiraəti ibodət kardə bıə, bəştəxosə xosyəton bıə de Fatihə (Ojemon) surə bino bıə, de Nas ( Xonəxo) surə səbıə səmaviyə kitobe.(bə dumo dəvard...)
İntibah devr ijən Renesans (fr. Renaissance, ital. Rinascimento - "Tojə bə dınyo ome")- Ççı Avropa fərhəngi tarixədə, çı miyonə sasor ijən nüyə devri fərhənqi miyonədə qılə mərhələ bə Həşinıştə de Dılə Avropa XIVsasori əvvəl XVI sasori oxo əhatə kardedə. İntibah sıxani çı italyanon humaniston nıştəşone (Corcio Vazari). Bəy ısətnə məhnə XIX sasosri fransız tarixəkə Jül Mişle doaşe. Adam Mets ğeyd kardəşbe bəp çı Avropa İntibah Devr sıxan de Mısılmonon İntibah Devri sıxani i vırədə bınıvışton..(bə dumo dəvard...)
|
|
.svg)
.jpg)
Vikipediya co zıvononədə
