Wp/swg/Schwäbisch

From Wikimedia Incubator

Schwäbisch isch a deitscher Dialegd, må em Ländle, also em wirttabergischa Doel vo Bada-Wirttaberg, gschwätzt wird. Dor schwäbische Dialegd isch mid´m Alemannischa ond mid´m Schweizordeitsch vorwand ond ghaird zo de obordeitsche Dialegd. S' Schwäbische ond s´vorwandte Alemannische send em Ibriga am Middlhaochdeitscha nächor drâ wia s´Haochdeitsche vo heid. Vom Klang her haird sich s´Alemannische wäaga saene vile i-Laud vorgleichsweis zemmlich hell â, ond´s Schwäbische wäaga saene vile a, o und å aejor dongl.

Gschwädsd wird Schwäbisch, voroefachd gsaed, vom Schwarzwald em Weschda âgfanga bis â dor Lech nâ em Oschda, ond vo nerdlich vo Schduagord bis kurz vorem Bodasee em Sida. Em schwäbischa Gebid lebed ogfär faif bis segs Milliona Leid, alde Schwåba ond Raegschmeggde middenandor.

S' geid koe aehaedlicha Schreibweis fir´s Schwäbische. Laedor hend d´schwäbische Dialegddichdor und Dialegdschreibor sich bis heid no ed zsemagfonda, wia se´s mid´m Schreiba mached keeded. A Beischbil dorfir: Dor wichdigschde ond heifigschde schwäbische Vokal, s´ donkle "a" ("Rådhaus", "Stråß") wird vo de oene als "aa" gschriba, vo de andore als "å" und vo no andere als "â", wenn se s´ ed sogar blos als "a" schreibed.

Em Schwäbischa geids wia iboräll au regionale ond lokale variaziona. Wia dia aezumdoela send, då driber schdreided sich d´Wissaschaffdlor. Solang då ao ed em endferndeschda a grondsädslicha Iboraestemmong zom erkenna isch, muass´s bei dem bleiba, dass Neggorschwäbisch (am Neggor), Oberschwäbisch (uf dor Alb ond en Oborschwåba) ond Bairisch-schwäbisch (zwischa Iller ond Lech) so guad ia älle Schwåba ausmached.