Wp/rif/Lmrruk

From Wikimedia Incubator

Tageldit n Lmrukk Lmrruk
Acenyal
Tamaẓunt :	Aṛbaṭ
Tutlayt tunṣibt :	Taɛrabt
Tutlayin nniḍen :	Tamaziɣt, Darija (Taεrabt n Lmaɣrib)
Ameqqran :	Muḥamed VI
Tajumma :	710 500 km²
Imezdaɣen :	33 757 175
Iqaṛṛiden :	Dirham

Contents 1 Lmrruk 2 Amezruy 2.1 Idarisen (788-974) 2.2 Lmuṛabiṭen (974-1147) 2.3 Lmuwaḥiden (1147-1248) 2.4 Imariniyen (1258-1465) 2.5 Iwaṭasiyen (1465-1555) 2.6 Isaεdiyen (1555-1659) 2.7 Iεalawiyen (1636 ar assa) 2.8 Tasehrest n Fransa d Ṣbanya (1912 - 1956) 2.9 Abrid ɣar uslelli n Lmeɣrib (1956) 3 Juɣrafiya 3.1 Timnaḍin 3.2 Ilel 3.3 Idurar 4 Lmaɣrib d tmaziɣt 4.1 Internet

[edit] Lmrruk

Lmaɣrib,tamurt g uɣezdis iẓẓelmeḍ tagut n Ifriqya. Isem nnes Tageldit n Lmeɣrib, s tifinaɣ ⵜⴰⴳⵍⴷⵉⵜ ⵏ ⵍⵎⴰⵖⵔⵉⴱ, s taεrabt المملكة المغربية. Tamaẓunt nes Aṛbaṭ. Agellid nnes d Muḥamed VI.

[edit] Amezruy

[edit] Idarisen (788-974)

Idarisen s taεrabt الأدارسة (al-idārisa) d igeldan iεraben.

[edit] Lmuṛabiṭen (974-1147)

Lmuṛabiṭen s taεrabt Al-Murābitūn, المرابطون d igeldan imaziɣen d imselmen zeg Ṣaḥra.

[edit] Lmuwaḥiden (1147-1248)

Lmuwaḥiden s taεrabt : al-muwaḥḥidun الموَحدون d igeldan imaziɣen d imselmen. Muḥamed ibnu Tumart netta zeg lqbelt Masuda g Sus.

[edit] Imariniyen (1258-1465)

Imariniyen s taεrabt مرينيون (marīnīyūn) d igeldan imaziɣen.

[edit] Iwaṭasiyen (1465-1555)

Iwaṭasiyen s taεrabt وطاسيون (waṭasiyun) d igeldan imaziɣen d imselmen.

[edit] Isaεdiyen (1555-1659)

[edit] Iεalawiyen (1636 ar assa)

[edit] Tasehrest n Fransa d Ṣbanya (1912 - 1956)

[edit] Abrid ɣar uslelli n Lmeɣrib (1956)

• Imenɣi n Arrif netta d imenɣi jar Iṣbanyuten d Irrifiyen jar 1921 d 1926. Iẓẓelmed n Lmeɣrib niɣ Arrif tuɣa tḥekmen ɣefs iṣbanyuten. Lqadi n Mlilla (niɣ Mrič) : Ɛabdelkrim Lxaṭabi i senkar irrifiyen ɣef yiṣbanyuten. G yulyuz 1921, irrifiyen uwyint ɣef isbanyuten g wanwal.

• Fransa g yimenɣi n umaḍal wis sin tejja aliman n Adolf Hitler ad yadef tamurt nes g usegg°as n 1940. Fehmen imeɣrabiyen am timura niḍen belli Fransa tweddar tizzemar nes n yiḍenaṭ. Ixleq listiqlal g usegg°as n 1943.

[edit] Juɣrafiya

[edit] Timnaḍin

1. Cawiya-Wardiɣa (09)
2. Dukala-Ɛabda (10)
3. Fas-Bulman (05)
4. Γarb Crarda-Beni Ḥusayn (02)
5. Dar Biḍa Ameqqran (08)
6. Gelmim-As Smara (14)
7. Laεyun-Bujdur-Sakia el ḥamra (15)
8. Mṛṛakc-Tensift-Al Ḥawz (11)
9. Maknas-Tafilalet (06)
10. Tin n lqbelt (Ujda, L’Oriental) (04)
11. Wad ad Dahab-Lagwira (16)
12. Aṛbaṭ-Sala-Zemmur-Zaεir (07)
13. Sus-Masa-Darεa (13)
14. Tadla-Azilal (12)
15. Ṭanja-Tiṭṭawin (01)
16. Taza-Al Ḥusima-Tawnat (03)

[edit] Ilel

G uɣezdis tagut nes, ghar s Ilel Aṭlanṭik, g uɣezdis iẓẓelmeḍ Ilel Agrakal.

[edit] Idurar

• Idurar n Arrif
  
• Idurar n Aṭlaṣ
  

[edit] Lmaɣrib d tmaziɣt

Zeg waṭṭas n isegg°asen, Imaziɣen n Lmaɣrib (Irrifiyen, Iṭlaṣiyen, Icelḥiyen) am yini n Lžayer xsen ad yili uselmed n tmaziɣt g tmurt nsen minzi aṭṭas n imeɣrabiyen qqaren nitnin d Imaziɣen, xsen ad ɣren, ad arin s wawal nsen. Qqaren taεrabt ur yilli awal nsen.

Ixleq IRCAM (asinag ageldan n tussna tamaziɣt) g 2003, iḍfar tinawt n Ajdir n ugellid Muḥamed VI. I sufeɣ idlisen qqarnasen Tifawin a Tamaziɣt, ad zegs selmden tamaziɣt g tinmel n Lmaɣrib. Maca awal nsen d tfinaɣ ur tbinen aṭṭas g tilifizyun n Lmaɣrib. Tira n ineɣmisen n tilifizyun εad s taεrabt (الاخباربالامازیغیت).

[edit] Internet

IRCAM