Wp/pnb/وکیپیڈیا
From Wikimedia Incubator
وکیپیڈیا اک کھلا تے بوت ساریاں بولیاں چ لکھیا جان آلا انسائیکلوپیڈیا اے جنوں بغیر نفے توں چلن آلی وکیمیڈیا فاؤنڈیشن چلا رئی اے۔ وکیپیڈیا دو لفظاں وکی جیڑا ہوائی بولی دا لفظ اے جیدا مطلب اے تیز تے انسائیکلوپیڈیا توں مل کے بنیا اے۔ وکیپیڈیا تے اک کروڑ وی لکھ مضمون ہے گے نیں (جنھاں وچوں 27 لکھ ستر ہزار انگریزی چ نی) جنھاں نوں جگ وچ کھلرے ہوۓ اپنے آپ لکھن آلے لکھاریاں نیں مل کے بغیر پیسیاں دے لکھیا اے تے ایناں مظموناں نوں کوئی وی تبدیل کر سکدا اے جیدی وی وکیپیڈیا دی ویب سائیٹ تک پہنچ اے۔ اس نوں جنوری 2001 وچ جمی ویلس تے لیری سانگر نیں ٹوریا تے اس ویلے اے انٹرنیٹ تے معلومات دین آلا سب توں وڈا آسرا اے۔
وکیپیڈیا تے ایدے ویری الزام لاندے نیں کہ اے پکا نئیں ریندا اینوں بدلی کیتا جا سکدا اے کہ اے (Credentials) دے بجاۓ (Consensus) نوں اہمیت دیندا اے۔
وکیپیڈیا نا صرف معلومات بلکہ نویاں خبراں دا وی اک آسرا اے۔
2006 چ ٹائم میگزین نے توانوں یعنی ایدے لکھنے آلیاں نوں سال دے سب توں ود بندا ہون دا اعلان کیتا۔
[edit] تاریخ
وکیپیڈیا نے اپنے سفر نوں نوپیڈیا دے اک سنگ ی دے طور تے ٹوریا۔ نوپیڈیا انگریزی بولی دا اک مغت انٹرنیٹ تے انسائیکلوپیڈیا سی جنھوں گرو لکھدے سن۔ لیری سانگر تے جمی ویلس وکیپیڈیا نوں ٹورن آلے نیں۔ 15 جنوری 2001 نوں انگریزی بولی چ وکیپیڈیا چلیا۔ وکیپیڈیا نیوٹرل سوچ نوں دسدا اے۔ 2001 دے انت تک اے 18 بولیاں لکھیا جاریا سی تے ایدے چ 20000 مضمون سن۔ 2002 دے آحر تک اے 26 بولیاں چ لکھیا جا ریا سی 2003 دے انت تک 46 تے 2004 انت تک 161 بولیاں چ لکھیا جا ریا سی۔ 9 ستمبر 2007 نوں انگریزی وکیپیڈیا 20 لکھ مضموناں دی گنتی ٹپ گیا سی۔ اس طرح اے600 سال پرانے چینی بولی چ لکھے جانے آلے انسائیکلوپیڈیا یونگل انسائیکلوپيڈیا نوں وی پچھے چھڈ گیا۔
25000 توں 60000 دے درمیان اک سکنٹ چ وکیپیڈیا دے صفحے روزانہ کھوجے جاندے نیں۔ وکیپیڈیا 265 بولیاں چ لکھیا جا ریا اے۔ 25 بولیاں چ مضمون ہر بولی چ اک لکھ توں بوتے نیں۔ وکیپیڈیا نوں جنے لوک پڑھدے نیں اونھاں چوں 52٪ انگریزی وکیپیڈیانوں ورتدے نیں اونہاں چوں 19٪ ہسپانوی وکیپیڈیا، 5٪ فرانسیسی وکیپیڈیا، 3٪ پولش وکیپیڈیا، 3٪ جرمن، 3٪ جاپانی تے تین فیصد پرتگالی وکیپیڈیا نوں ورتدے نیں۔
جمی ویلس دی سوچ وچ "وکیپیڈیا اک کھلے انسائیکلوپیڈیا بنان دی کوشش اے سب توں ودیا سانچے تے اس جگ دے ہر بندے لئی اودھی ماں بولی چ"۔ ہر بولی دا وکیپیڈیا کھلا وے اپنے کماں چ پر فیر وی کوشش کیتی جارئی اے کہ ساری وکیپیڈیا چ آپس چ تعلق رۓ۔ جوڑن دا اے کم میٹا وکی کردا اے۔
[edit] جان پچھان
حساب کتاب دے مطابق وکیپیڈيا جگ دیاں 10 وڈیاں سب توں بوتیاں ویکھیاں جان آلیاں ویب سائیپاں چوں اک اے تے ایناں دساں چوں اے کلی ویب سائیٹ اے جیڑی بغیر نفغے تے چل رئی اے۔ گوگل دی 50٪ کھوجاں وکیپیڈیا واستے ہوندیاں نیں۔ اپریل 2007 چ امریکہ چ اے ویکھیا گیا کہ امریکہ چ انٹرنیٹ ورتن آلیاں دا تیسرا حصہ وکیپیڈیا ورتدا اے۔ ایدے تے اگر مشہوریاں لائیاں جان تے ایدا مل 580 ملین ڈالر بندا اے۔
وکیپیڈیا نوں بڑیاں تھاواں تے حوالے آستے ورتیا جاندا اے تے اے علم پھیلان دا اک وڈا آسرا بن گیا اے تے اینوں بوت ساری دنیا جاندی اے۔
[edit] ہور منصوبے
وکیمیڈيا انسائیکلوپیڈیا توں علاوہ وکھریاں بولیاں چ ڈکشنری، سیانے بول، میڈیا دے منصوبے وی چلا ریا اے۔
