Wp/otk/Alavan
From Wikimedia Incubator
Alavan ;(Arapça Timsah) Törköm: Alavangiller (Crocodilidae)
- Yaşadığı yerler
- İsig bölgelerde bataklıklarda yime su kıyılarında yaşar'lar.
- Özellikleri
- Yapısı boynağı andırır. Etizi süngüksü kabırsıklarla örtülüdür. Suda iyi yüzerler. Balık, kuş yime imiglilerle beslenirler.
- Yaşam
- 100 yıl tegi yaşarlar.
- Adınları
- 23 türü vardır. Nil alavanı (Crocodylus niloticus), Deniz alavanı (Crocodylus porosus), Mississippi kaymanı (Alligator mississippiensis) Neg en atıglarıdır.Neg'e Gavyalda (Gavialidae) denir.
Alavanlar takımı, Cretaceous döneminin sonlarında, yaklaşık 84 milyon yıl önce ortaya çıkmış iri sürüngenlerdir. Kuşların yaşayan en yakın uruğlarıdır. Kuşlar yime alavanlar, Archosauria(1) öykömünün (1)yaşayan son üyeleridir. Crocodilia takımı, 220 milyon yıl önce Triassic dönemde ortaya çıkmış olan yime Mesozoic dönemde çok adınlı andağlara ayrılan Crurotarsi öykömünün[2] üyelerindendir.
Contents |
[edit] Yaşambilim
Alavan, isig bölgelerdeki akarsularda yaşayan, Alavangiller törkömünden iri yapılı, kalın yime kabuksu derili sürüngen türlerinin döyöm adı. Uzaktan bakıldığında Boynak’a benzerler. Ködünlerinin üzeri, sert süngüksü tanıtaçlarla örtülüdür. Ön ayaklarında beşer, arka ayaklarında dörder ernek bulunur.
Ernek araları bötönlay ya da bölekleyin köşiklidir. Uzun, yandan basık kuyrukları suda kürek görevi görür. Güçlü dişlerle bezenmiş, çok güçlü engekleri vardır. Yalnız üst engek açılır. Etli dil, alt damağa yapışıktır. Gözleri, burunları yime kulakları başlarının üst kısmında bulunur. Suda yüzerken teçlikle tegrelerini görür, işitir yime solunum yaparlar.
Karada ködünlerini küçe taşımalarına karamastan, suda çok iyi yüzerler. Gündüzleri günün büyük bir kısmını su kıyılarında yatarak geçirir, çoğunlukla gece avlanırlar. Gözbebekleri dikey olduğundan gece de iyi görürler. Alavanların çoğu kendine tandık bir kin kokusu çıkarır.
[edit] Avlanma yime Beslenme
Balık, kuş yime suya gelen imiglerle beslenirler. Özlüglere de saldıranları vardır. Avlarını güçlü engekleri arasına sıkıştırıp suya çekerek boğarlar. Dişlerini avlarını tançulamada kullanırlar. Çiğnemeden tançular olarak yutarlar. Sindirim için çakıl yime taş da yutarlar. Sonra dişlerinin arasındaki artıkları dışarı çıkarırlar. Yig etin sindirimi tarka olduğu için bazı türler avlarını gömerek çürümelerini bekler.
Gözleri üç köşiklidir. Suya daldıkları ödüşte burun yime kulak delikleri birer kapakla örtülür. Ağız gerisinde bulunan bir kıvrımı damaklarına yapıştırarak soluk yime yemek borularını birbirinden ayırabildiklerinden su altında bile ısırıp yiyebilirler. Konik yapılı dişler aşındıkça yenileri çıkar. Derilerinden çamadan, belgitlik, ayakkabı yapılır. Bu bakımdan bolca avlanırlar.Yürekleri dört gözlüdür. Aort kökleri Panizza akarı yürüntegiyle birleştiğinden ködünlerinde kirli kan dolaşır. Diğer sürüngenler gibi soğukkanlı davarlardır. Ködün ısıları çevre ısısına göre değişir.
[edit] Üreme
Yumurtayla çoğalırlar. Kasıvdan sonra dişi, kıyıdaki bir kumlukta açtığı çukur içine kaz yumurtası iriliğinde 50 tegi yumurta yumurtlar. Bir yumurtanın uzunluğu 5-9 santimetre tegidir. Bazı türlerin dişileri yumurtlamak için çukur kazarken bazıları da çamurdan küçük bir tepecik yapar Yumurtaların üzerini kumla örterek yakınlarında közet bekler. Keyçek bu ödüş üç ayı bulur. Dişi bu ödüşte kamağ yemek yemediğinden kilo kaybeder. Arada sırada erkek de dişinin yakınına gelir. Ama dişisini beslemeyi bilig edemez.
Kençler, yumurta kabuğunu kırmaya anuk olunca 20 metre tegi uzaklıktan duyulan sesler çıkararak analarını yardıma çağırırlar. Dişi alavan, kumları açarak yumurtalardan kençlerin çıkmasına yardım eder. İnce derili kençler büyük bir titizlikle tek tek ananın ağzında su kıyısına taşınır. Bakıma gereksinme duyan kençler altı ile sekiz yidgün bir ödüş içinde ana yime ata örütünden dış adalanlardan büyük bir sakla korunur. Yırtıcı kuşlar yime azıglı imigliler alavan kençlerine düşkündür.
Mangustlar, yarpuzlar yime nil varanları kıyıda bataklıkta alavanın yumurtalarını bularak yer.Kençler kendilerine bakacak duruma gelince ana yime atalarından uzaklaşarak kendilerine yeni av bölgeleri ararlar. Büyük alavanlardan uzak olmak, uzak durmak küçelerinedir. Keyçek sonraki karşılaşmalarda ana yime ataları kençlerini tanıyamamakta, onlara av gözüyle bakmaktadır. Kençler, solucan, kurbağa, balık yumurtaları, salyangoz yime su böcekleriyle beslenirler.
[edit] Dağılımları
Alavanlara çoğunlukla Amerika, Afrika, Madagaskar, Biridin yime Doğu Asya ile Orta Avustralya'da düşgelenmektedir. Tuzlu sularda yaşayanları da vardır. Nil alavanının anayurdu Nil ırmağı olduğundan bu adla anılır.
Eski Mısırlılar bunlardan korkar yime ıduk sayarlardı. Bugün Nil kıyılarında bu alavanlar kalmamıştır.Orta yime biridin Afrika'da yime Madagaskar'da bulunurlar. Uzunluğu 7 metreye ulaşabilir. Bu alavanlar 1500 kilograma tegi ulaşabilirler. Bunların eskiden yaşamış onlarından bir börtöğünün taşılının boyu 15 metre tegresinde öngörülen ağırlığı da 4000 kilogram tegiydi.
[edit] Yaşam
Özlüglere de saldırabilir. Amerikan kaymanı 50 santimetre ile 3.8 metre arasında değişen boydadır.4 metre olanları da vurulmuştur, ağırlık olarak da 2000 kilograma tegi ulaşabilirler. Denizde de yaşayabilir yime özlügler için adalanlıdır. Hindistan yime Sri Lanka’da yaygın olan Hint alavanı ya da bataklık alavanı tatlı sularda yaşar. Uzunluğu 5 metre tegi olabilir.
Çoğunlukla balıkla beslenir. Özlüglere seyrek saldırır. Amerika Birleşik Durulları’nın biridindoğusundaki bataklık, göl yime ırmaklarda yaşayan Mississippi kaymanının derileri ayakkabı yime çamadan yapımında değerli sayılır. En çok Florida bataklıklarında yaşarlar. Üreme dönemlerinde avlanmaları yasaklanmıştır. Boyları 5-6 metreye ulaşabilir.
Alavanlar öldürülmediğinde uzun ödüş yaşayabilmektedir. Davarlar çugunda 80 yaşını aşanlar vardır. Alavan karnını doyurup kıyıya uzandığında ağzı yarı açık yatıga dalar o ödüş bazı küçük kuşlar özellikle alavanközetçisi kuşu alavanın ağzına yime damağına yapışık bulunan solucanları sülükleri dişlerinin arasında kalmış et tançularını gagalayarak yerler. Alavanlarla bu kuşlar arasında ortak bir yaşam göze çarpar. Bu kuşlar adalan anında alavanları çığlıklarıyla uyarırlar.
