Wp/lez/Россия
| Россия |
|
|---|---|
| Россиядин пайтагь | Россиядин герб |
| Гимн: Гимн Российской Федерации | |
| Кьилин шегьер: | Москва |
| Шегьер: | Москва, Санкт-Петербург, Новосибирск, Екатеринбург, Казань, Нижний Новгород |
| ЧIал: | русский язык |
| Кьил: | Дмитрий Медведев |
| Ччил: | 17 075 400 км² |
| Халкь: | 141 945 087 |
| Пул: | российский рубль |
Россия, Россиядин Федерация — дуьньяда авай виридалай йике гӀакуьмет, адан чил язва 17,045 млн кв км. Россиядин чӀехи шегьер йа Москва.
Contents |
География
Са кьве гаф
Россия алазава Евразиядин материкдал. Европада адан 3 млн кв км ава, Азияда амай 14 млн. Россиядин чилин 45% язва тамар.
Границаяран гӀакуьметар
Россиязих галаз виридалай пара гӀакуьметрах са граница ава: Норвегия, Финляндия, Эстония, Латвия, Литва, Польша, Белоруссия, Украина, Грузия, Азербайджан, Казахстан, Монголия, Китай, Ванан Корея - абур вири чилел Россиязих гала. Амайбур: Американи Япония Россиязих гала гьилел.
Гьуьлер
Россиядин чил и гьилера чхизава: Баренцево, Карское, Лаптевых, Восточно-Сибирское, Чукотское, Берингово, Охотское, Японское, Чёрное, Азовское, Балтийское.
Уьрер
Мад Россияда ава и уьрер: Каспий (дуьньяда виридалай йике уьр, ам учӀуди я, а уьрен патаг алай чилел Россиядин виридалай агъана авай чка алайза -28м), Байкал (дуьньяда авай виридалай дирин уьр, ва дуьньядин виридалай пара михьи яд авай чка), Ладожское, Онежское Чудское мад пара амайбур.
Суваяр
Россияда пара суваяр ава: Кавказ, Урал, Хибинар, Становой Хребет, Саянар, Сихотэ-Алинь ва пара амайбур. Виридалай гакъанавай сув язва Кабардино-Балкарияда авай Эльбрус 5642м, а сув Европадани виридалай гакъейди йа.
ВацӀар
Россияда ава пара дуьнядин виридалай йиргъи вацӀар - Лена, Обь, Иртыш, Енисей, Волга, Амур, Дон, Севердин Двина.
Ксар
Россияда ишемишзава 140 млн кас гьар жюре миллетран: урусар, татарар, украинцар, белорусар, чеченар, чувашар, аварар, даргияр, лезгияр, эскимосар, калмыкар, ва мад вишенлай пара миллетар. 70% ксаран ишемишзава Европаз пата, амай 30% Азияз пата.
Кьиспес
Киеван Русь
862-лай йиса Рюрика Новгородза атигна цӀийи урусран гӀакуьмет. ЦӀуд йисалай къалух а гӀакуьметдин чӀехи шегьер хьана Киев. Сифте и гӀакуьмедин диин ширк язвай. Ахпана 988-лай йиса Россияди христианвал кьабулна. 1100-лай йисара и гӀакуьмет цкӀена пара гъвачи гӀакуьметрал.
1237-1240-лай йисара монголра Русь къачуна 1480 йисал. Иван ІІІ Русь кӀватӀ ийиз агучӀна.