Wp/krc/Украина

From Wikimedia Incubator

Україна Украина
Байрагъы	Герби
Гимни: “Ще не вмерла України ні слава, ні воля”
Бойсунмазлыгъы баямланнганды	1991-чи джылны 21 августу (СССР)
Официал тили	Украин тил
Ара шахары	Киев
Эм уллу шахарлары	Киев, Харьков, Днепропетровск, Одесса, Донецк, Запорожье, Львов
Кърал оноуну формасы	республика
Президент Премьер-министр	Виктор Ющенко Юлия Тимошенко
Территориясы   • Саулай   • Суу (%)	43-чю 603 628 км² 7 %
Халкъы   • Саулай (2009)   • Басыннганы	26-чы 46 022 306 адам 76,24 адам/км²
БИП   • Саулай (2008)   • Адам башына	34-чю $ 345 млрд. $ 532
Валютасы	Украин гривна (UAH, код 980)
Интернет домени	.ua
Телефон коду	+380
Заман бёлюмю	UTC+2

Украи́на (укр. Україна) — Кюнчыгъыш Европада кърал, Европада эм уллу къралланы бириди. Къыблада Къара тенгиз бла, эмда Азау тенгиз бла джууулады. Кюнчыгъышда, шимал-кюнчыгъышда эмда шималда Эресей бла чеклешеди, шималда Беларусь бла, кюнбатышда Польша бла, Словакия бла, эмда Венгрия бла чеклери барды, къыбыла-кюнбатышда — Румыния бла, Молдавия бла, эмда танылмагъан Приднестров Молдав Республика бла чеклешеди

Contents 1 Географиясы 2 Халкъы 3 Тарихи 4 Политикасы 5 Административ бёлюннгени 6 Экономикасы 7 Тарихи 7.1 Аты

[edit] Географиясы

Украинаны территориясыны кюнчыгъышдан кюнбатышха 1 316 км., эмда шималдан къыблагъа 893 км узунлугъу барды; шимал кенгликни 52°20’ эм 44°20’ бла кюнбатыш узунлукъну 22°5' эм 41°15' арасындады. Эм къыйыр шимал пункту Чернигов областны Петровка элиди, къыбла — Кърымдагъы Сарыч мысды, кюнбатыш — Карпатарты областны Соломонов элиди, кюнчыгъыш — Луганск областны Къызыл Джулдуз (Червона Зірка) эл. Географиялыкъ арасы уа Добровеличовка поселокдады (Кировоград область).

Бютеулей джери Украинаны — 603,7 минг км². Къуру Европада джери болгъан къралланы ичинде биринчи орун алады уллугъу бла. Европа къралланы ичинде Эресейден сора экинчиди. Тенгиз чегини узунлугъу: 355 км (Къара тенгиз бла — 156,5 км; Азау тенгиз бла — 249,5 км; Керчь ачыкъбогъаз бла — 49 км).

[edit] Халкъы

[edit] Тарихи

[edit] Политикасы

[edit] Административ бёлюннгени

[edit] Экономикасы

[edit] Тарихи

[edit] Аты

«Украина» деген словян сез, биринчи Киевде, Ипатий летописде 1187 джыл белгилид. Ол ат бла Переяславль бийликни чеклерини къыйырындагъы джерлеген айтхандыла. Бу сёз дагъыда орус летописчилени джазмаларындада тюбейди 1189, 1213, 1280 эм 1282 джаллада, магъанасы Галиция, Кюнбатыш Волынь джерлеге келеди. Литвачы эмда поляк хроникледе эмда официал документледе, XIV—XVII джюзджыллыкъда "Украина" деб Галицияны, Волынни, Киевни, Подольени джерлерине айтхандыла, къысхасыча айтсакъ Днепр сууну эки джагъасындагъы джерлеге. Днепрни джанында джерле Эресейге киргенден сора "Украина" сёз Днепрни тёгерегиндеги джерле магъанын тутханды, кечирек «Малороссия» деген сёз бла алмашдырылгъанды. XIX ёмюрюню экични джарымыда - XX ёмюрню башында "Украина" деген сёз кесини бусагъатдагъы магъансын ала башлагъанды, «русин» этнонимда «украинли» этнонимге алмашдырыла башлайды. 1917 джыл «Украина» атын джюрютген биринчи кърал баям этиледи. Официал аты — Украин Халкъ Республика болгъанды.

«Украина» сёзню этимологиясын толу билелмейдиле. Бир теориягъа кёре, бу теория орус эмда поляк тарихчиле баш теорягъа санайдал, бу сёзню магъанасы «къыйыр», «ырджы джанында джер» магъанагъа келеди. Украин тарихчиле санагъаннга кёре «Украина» сёз «країна» сёзден келгенди, магъанасы — джурт.

Бу тамамланмагъан статьяды. Сиз болушургъа боллукъсуз проектге, тюзетиб эм информация къошуб бу статьягъа.

	Европаны къраллары
	Австрия • Азербайджан • Албания • Андорра • Белоруссия • Бельгия • Болгария • Босния эм Герцеговина • Ватикан • Германия • Греция • Гюрджю1 • Дания • Ирландия • Исландия • Испания • Италия • Кипр2 • Къазакъстан1 • Латвия • Литва • Лихтенштейн • Люксембург • Маджар • Македония • Мальта • Молдавия • Монако • Нидерландла • Норвегия • Польша • Португалия • Румыния • Сан-Марино • Сербия • Словакия • Словения • Туркия1 • Украина • Уллу Британия • Финляндия • Франция • Хорватия • Черногория • Чехия • Швейцария • Швеция • Эресей1 • Эрмения2 • Эстония Бойсуннган территорияла: Акротири эм Декелия • Аланд айрымканла • Гернси • Гибралтар • Джерси • Мэн айрымкан • Фарер айрымканла • Шпицберген • Ян-Майен Танылмагъан къралла: Абхазия3 • Косово4 • Тау-Къарабах Республика • Приднестровье • Силенд • Шимал Кипр5 • Къыбыла Тегей3 1 Бир бёлюмю Азияда. 2 Географиягъа кёре саулайда Азияда орналгъанлыгъына, культурасы бла Европагъа кирген. 3 Юч БМО-ну члени кърал таныгъанды. 4 60 БМО-ну члени кърал таныгъанды. 5 Туркия таныгъанды.