Wp/krc/Американы Бирлешген Штатлары
From Wikimedia Incubator
|
United States of America |
|
 |
 |
| Байрагъы | АБШ-ны Уллу мухуру |
.svg) |
|
| Девизи: «In God We Trust» «Аллахха ышанабыз» |
|
Гимни: “The Star-Spangled Banner” (Джулдузла себилген байракъ)  тынгыларгъа |
|
| Бойсунмазлыгъы баямланнганды | 4 июль 1776 (Уллу Британиядан) |
| Официал тили | Де-факто ингилиз тил, де-юре официал тил джокъду |
| Ара шахары | Вашингтон |
| Эм уллу шахарлары | Нью-Йорк, Лос-Анджелес, Чикаго, Лас-Вегас, Майами, Даллас, Сан-Франциско, Сан-Диего, Бостон, Хьюстон, Филадельфия, Сиэтл, Детройт, Денвер, Финикс |
| Кърал оноуну формасы | Президент республика |
| Президент Вице-президент |
Барак Хусейн Обама II Джозеф Робинетт Байден-кичи |
| Территориясы • Саулай • Суу (%) |
4-чю 9 518 900 км² 6.76 % |
| Халкъы • Саулай (2008) • Басыннганы |
3-чю 304 191 257 адам 31 адам/км² |
| 1-чи $ 14,246 трлн $ 46 954 |
|
| Валютасы | АБШ-ны доллары (USD,код 840) |
| Интернет домени | .us, .mil, .gov |
| Телефон коду | +1 |
| Заман бёлюмю | UTC-5…-10 |
Американы Бирлешген Штатлары (ингил. United States of America, исп. Estados Unidos de América) — Шымал Америка континентде орналгъан кърал. Тёртюнчю орунну алады Джерде территориясы бла (9 518 900 км²) эм ючюнчю орунну халкъыны саны бла (304 млн. адам). Ара шахары — Вашингтон.
Contents |
[edit] Географиясы
Бирлешген штатла шималда Канада бла чеклешедиле, къыбылада — Мексика бла, дагъыда Эресей бла тенгиз бла чеклери барды. Кюнбатышда Шош океан бла джууладыла эм кюнчыгъышда — Атлантика океан бла. Кърал 50 штатха эм федерал административ бёлюм (District of Columbia) Колумбиягъа бёлюнеди. АБШ-гъа талай айрымкан территориялада босунубдула. АБШ-де джашагъанлагъа америкалыла дейдиле, АБШ-ны кесине огъуна Америка деб къоядыла.
[edit] Тарихи
Американы Бирлешген Штатлары 1776 джыл къуралгъанды, 13 британ колония бирлешиб, бойсунмазлыкъларын баямлагъанларында. Бойсунмазлыкъгъа къазауат 1783 джылгъа дери баргъанды, колонистлени (америкалыланы) хорламлары бла бошалгъанды. 1787 джыл АБШ-ны Конституциясы къабыл этилиннгенди, 1791 джыл а уа — хакъланы юсюнден Билль. 1860-чы джыллада шимал, индустриялы штатала бла къыбыла къул тутхан штатла 4 джыл граждан къазауат бардыргъандыла. Шимал штатланы хорламлары себебли кърал бёлюнмегенди эмда бютёу къралда къул тутхан къурутулгъанды. Биринчи дуния къазауатдан сора Бирлешген штатла изоляционизмни къойгъандыла, тири роль ойнаб башлагъандыла дуния политикада. 1945 джыл АБШ Экинчи дуния къазауатдан биринчи атом бомбалы кърал болуб чыкъгъанды эм Совет союз бла, 1980-чи джылланы аягъына дери баргъан, глобал къаджау сюелиуге киргенди.
Бюгюнлюкде АБШ дунияда эм уллу экономикасы ($14,2 трлн), эм къарыулу сауутлу кючлери болгъан къралды. БМО-ну Къоркъуусузлукъну Кенгешини хамандагъы члениди, Шималатлантика альянсны (НАТО) къурагъан къралды.
[edit] Халкъы
[edit] Политикасы
[edit] Административ бёлюннгени
[edit] Экономикасы
| Шимал Американы къраллары | ||
 Бойсуннган территорияла: Американ Виргин айрыкамла • Ангилья • Аруба • Бермуд айрыкамла • Британ Виргин айрыкамла • Гваделупа • Гренландия • Кайман айрыкамла • Клиппертон • Мартиника • Монтсеррат • Навасса • Нидерланд Антил айрыкамла • Пуэрто-Рико • Сен-Бартельми • Сен-Мартен • Сен-Пьер эм Микелон • Тёркс эм Кайкос |
