Wp/kaa/Ashıq Na'jip da'stanı
From Wikimedia Incubator
"Ashıq Na'jip" da'stanı - qaraqalpaq baqsılarının' arasında tu'rkmen baqsıları menen qarım-qatnasta taralg'an ha'm qaraqalpaq baqsılarının' repertuarına kirip, olardın' su'yip aytatug'ın da'stanı bolıp qalg'an. Da'stan tilekke qarsı o'z waqtında biletug'ın baqsılardan jazıp alınbag'an. O'zbekstan İlimler Akademiyası Qaraqalpaqstan filialının' qoljazbalar qorında 1960-jılları avtor ta'repinen Qarajan baqsıdan jazıp alıng'an birden-bir variantı saqlanadı.
"Ashıq Na'jip" da'stanı o'zinin' janrlıq o'zgesheligi boyınsha liro-epikalıq da'stanlarg'a jaqın. Biraqta da'stan ulıwma alg'anda baqsıshılıq ko'rkem-o'nerin so'z etedi. Baqsılardın' ka'sibine arnalg'an bul da'standa shan'araq ha'm muxabbat ma'seleleri tujırımlı su'wretlenedi.
"Ashıq Na'jip" da'stanının' Qarajan baqsı variantı "Ashıq Aydın" atlı ustazdın' A'lbent, Nawrız, Genjemurat, A'zben degen sha'kirtleri haqqında olardın' ishindegi A'lbent degennin' menmensip, ustazdan biyjuwap, o'z aldına baqsı bolaman dep, qolına sazın alıp shıg'ıp ketiwinen baslanadı. A'lbent Genjeqarabek eline Edilxan patsha jurtına barıp qasına 64 sha'kirt aldırıp, yalg'annan baqsıshılıq qıla baslaydı. Usı jerde ol Baharden degen bir balası bar bir hayalg'a u'ylenedi. Mine usı balanın' atı Na'jep bolıp, olda baqsı bolıwdı a'rman etedi. A'lbentten qasına ertip ju'riwdi soraydı. Sonda A'lbent "Ey Na'jep 7 jasın'a kelip turg'andag'ı isin' mınaw, 18 jasın'a shıqqanda, basıma tayaq ko'terip basımdı parra-parra qılatug'ın tu'rın' bar" - dep Na'jep ug'lannın' ha'r jag'ına 18 shappat uradı. Qapalang'an Na'jep bul jerden ketip, Ashıq Aydıng'a barıp sha'kirt boladı. Na'jep Ashıq Aydınnan ruxsat alıp A'lbentten o'sh almag'a Genjeqarabek eline keledi. Xannın' otırıspasında A'lbentti Na'jep so'zden utadı. A'lbent xan sarayınan quwılıp ketedi, bir neshe du'rre jep, xan baqsı degen ataqtan ayırıladı. Na'jep 64 sha'kirttke ustaz bolıp, u'lken baqsı atanadı. Ol Xannın' Minayım degen qızına ashıq boladı. Sonın' keyninde ju'rgen waqtında bunı sezgen A'lbent Na'jepti xang'a jamanlaydı. Xannın' g'a'zebi kelip Na'jepti darg'a astıradı. Dardan Na'jepti Axmedbek ha'm Yusupbek degen batırlar qutqarıp qaladı. Onı xannın' qızı Minayım menen qosıp murat-maqsetine jetkeredi. Da'stan usılay tamam boladı.
