Wp/kaa/Aqıl na'siyat qosıqları
From Wikimedia Incubator
Aqıl na'siyat qosıqları (yaki termeler) - qaraqalpaq xalıq qosıqlarının' belgili bir tu'rin qurap turadı. Aqıl na'siyat qosıqlarının' o'zgesheligi de onın' ba'rinen de burın aqıl aytadı, na'siyat beredi. Bul qosıqlardı ata-babalarımızdın' a'sirler boyı toplag'an ta'jireybesi, aqıl oyı ja'mlesken.
Termeler - aqıl na'siyat qosıqları o'zinin' mazmunı boyınsha aq penen qaranı, jaqsı menen jamandı, baxıt penen baxıtsızlıqtı, a'dillik penen zulımlıqtı, qayg'ı menen quwanıshtı, sabırlıq penen biy sabırlıqtı, mu'layımlıq penen ta'kabırlıqtı, sıylasıq penen turpayılıqtı, miynetkeshlik penen jalqawshılıqtı, baylıq penen jarlılıqtı, bilimlilik penen nadanlıqtı, insanıylıq penen jalmawızlıqtı, opadarlıq penen opasızlıqtı, ma'rtlik penen na'ma'rtlikti, qorqaqlıq penen batırlıqtı qısqası adam minezine ta'n unamsız jag'daylar menen unamlı qa'siyetler sheber qurastırılg'an. Mısalı:
Bir degende ne jaman?
Bilimsiz o'sken ul jaman.
Eki degende ne jaman?
Erkelep o'sken qız jaman.
U'shlenshi ne jaman?
U'shkilsiz pishken ton jaman.
To'rtlenshi ne jaman?
To'rde otırg'an to're biy,
To'resin buzsa sol jaman.
Qaraqalpaq folklorının qosıqqa arnalg'an V-tomında termelerdin' bir neshe tu'rleri basılg'an, olardın' "Hasıl tuwg'an boz ayg'ır", "Jeti atası ko'rgensiz", "Mag'anshaq alsan' arıwdan al", "Atası jaman qandaydı", "Gu'ldir-gu'ldir kisnetip", "Telbe birew baylansa", "Ala qayıs at minse", "Balpan'-balpan' basqan ku'n", "Jigirma beste, otızda", "Ata da'rkar jigitke", "İyttu'ynekten qawın bolmas", "Esikte birew ko'rinse", "Erdin u'yi desedi", "Qırıq jigittin' azamatın", "Artqı ayıldın' batqanın iyesi bilmese at biler" termelerin atap o'tiwge boladı.
