Wp/inh/ГӀалгӀай Искар

From Wikimedia Incubator
Wp > inh > ГӀалгӀай Искар
< Wp‎ | inh(Redirected from Wp/inh/ГIалгIай искар)
Jump to: navigation, search
Caucasus 1060n map de.png
GASSR.png

ГӀалгӀай Тархьар[edit]

Кертера мугӀ: ГӀалгӀайчен хана йоазув. ДӀурзукъа къонгаш.

ГӀалгӀайчеса 1770 шера Эрсий Паччахьалкхеца вӀашагӀкхетара барт баьб. 1860 шера Эрсий урхаза ШоллагӀча Александраса деннача амарца ДаьгӀасте Малхбоале оагӀоргахьа Тийрка гаргаре кхелла хиннай. Цу чу вӀашкакхийттай Нохчийи, ГӀалгӀайи, Лоамийи паччахьалкхенаш.

1920 шера мутхьoл бетта, социал-демократа Ӏаьдал эттача, Тийрка гаргаре йохаяь хиннай, Нохчий яр Ичкерийца вӀашкатехай, ГӀалгӀай яр Лоамийца техай, шоай мукъам кхаьча.

Цхьаькха шу даьлча, 20 Нажгамсхой бетта 1921 шера, Нохчечои ГӀалгӀайчеи, Черсашцаи, Балкарцашцеи, ХӀирашцеи вӀашагӀъэяь Лоамий мохк хьаметтаоттабаьб. Лайчил бетта 7-гӀа дийнахьа 1924 шера Лоаме йохаяьй, цунца Эрсий мехка чу ГӀалгӀайче кхелла хиннай.

15 Нажгамсхой 1934 шера Нохч-ГӀалгӀай мукъа гаргаре хьаяьй. 5-гӀа Чантара 1936 шера цох Нохч-ГӀалгӀай АССР хиннай.

Саькур бетта 1944 шера ГӀалгӀайи Нохчии Къамаш бехк боацаш Сибаре Ӏодахьтарца цар мехкаш дохадаьд, сийзадаьхад. ГӀалгӀайче хӀираш дӀалаьца хиннай Наьсарера гаргаре я аьнна.

9-гӀча Нажгамсхойчу 1957 шера Нохч-ГӀалгӀай къамаш Даьхех кхетарца цар АССР а меттаоттаяьй (цига денц ГӀалгӀай Супа лаьтташ, Нана-лаьтта дӀадаьккхад, Зовр-ковх дӀатеха).

15-гӀча Бекаргах 1991 шера НГӀАССР Нохч-ГӀалгӀай Социал Барте Полития аьнна цӀи тилла хиннай.

1-гӀа товче 1991 шера НГӀАССР Лекхарча Кхетачено йийкъай шин даькъах.

Шоай чубеннача денз ГӀалгӀай| бокъонца шоай лаьтташ хӀтрашкара юха дӀаэца гӀерташ хиннаб. 1992 шера Гурахьа из бахьан долаш (ХӀираш лаьтташ хьа ца луш) тӀом хилар. ХӀанз тӀехьа из дов къаьстадац. 26 тушола 1991 шера Элцина кулг яздаь амар даьд уж лаьтташ ГӀагӀайчен юха дӀале аьнна. Ужаш ГӀалгӀайчена юкъедоагӀаш да бокъонца хьежача. 10 чантара 1992 шера йийкъай НГӀАССР.

Политие юкъеяхай пхиъ гаргаре (бокъонца гӀалгӀай йола Зовр-ков гаргаре а лоархаш): Зовр-ков гаргаре, Наьсаре гаргаре, МогӀaлбикера гаргаре, Сунже гаргаре, Лоаме. Юкъера гӀала - Магате. Из гӀала хьалха Оалой мехка юкъера гӀалий цӀи йолаш а я из яьгӀача метте а яьгӀа.

Кхыйола Iинкаш[edit]

ГIалгIай тархьар - керда хоамаш